5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 121'inci maddesinde "(1) Kişinin belli
bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına verdiği dilekçenin hukukî
bir neden olmaksızın kabul edilmemesi hâlinde, fail hakkında altı aya kadar
hapis cezasına hükmolunur" hükmüne yer verilmiştir.
Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi, ilk defa 5237 sayılı Kanunla
suç olarak düzenlenmiştir. Eski TCK'da bu maddenin karşılığı yoktur. “Dilekçe
Hakkının Kullanılmasının Engellenmesi” başlıklı 5237 sayılı Kanunun 121
inci maddesi; “(1) Kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına
verdiği dilekçenin hukuki bir neden olmaksızın kabul edilmemesi halinde, fail
hakkında altı aya kadar hapis cezasına hükmolunur” şeklindedir.
Bu suçla dilekçe hakkının kullanılması güvence altına alınmıştır. Bilindiği
gibi Anayasanın 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek
kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar, kendileriyle veya kamu ile ilgili
dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine
yazı ile başvurma hakkına sahiptirler” denilmektedir. Dilekçe hakkının kullanılması
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir.
Maddedeki suçun oluşabilmesi bakımından dilekçenin söz konusu olması gerekmektedir.
Dilekçe, kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına yazılı
olarak yaptığı başvuruyu ifade etmektedir. Dilekçenin unsurları 3071 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilmiştir. Buna göre; “Türkiye Büyük Millet Meclisine
veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde, dilekçe sahibinin
adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir”. Eğer
dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresi bulunmuyorsa
dilekçe söz konusu olmayacaktır. Sadece sözlü başvurunun kabul edilmemiş olması
halinde maddede yer alan suç oluşmayacaktır.
Madde gerekçesinde dilekçenin kabul edilmemesinin hukuki bir temele dayanması
halinde suçun oluşmayacağı ifade edilmiştir. Örneğin suç duyurusuna ilişkin
dilekçenin, ilgisiz bir makama verilmeye teşebbüs edilmesi halinde kabul edilmemesi
suç oluşturmayacaktır.
3071 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında bulunan dilekçelerin kabul edilmemesi
durumunda da suç oluşmayacaktır. 3071 sayılı Kanun “İncelenemeyecek dilekçeler”
başlıklı 6 ncı maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara
verilen veya gönderilen dilekçelerden;
a) Belli bir konuyu ihtiva etmeyenler,
b) Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olanlar,
c) 4 üncü maddede gösterilen şartlardan herhangi birini taşımayanlar, incelenemezler”
denilmektedir.
