1- YAŞ İLE ATILANLARA YARGI YOLU
Hali hazırdaki düzenlemede, "Yüksek Askerî Şûranın kararları yargı denetimi
dışındadır" hükmü, Anayasanın 125. maddesinde yer almaktadır.
Referandum tasarısında bu hükme “Ancak, Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri
ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına
karşı yargı yolu açıktır.” şeklinde bir ekleme yapılmaktadır. Dolaysıyla referandumda
Evet çıkması halinde, terfi ve kadrosuzluk nedeniyle ilişik kesme kararlarına
maruz kalan askeri personel yargıya gidip hakkını arayabilecektir.
2- HSYK İLE ATILANLARA YARGI YOLU
Hali hazırdaki 12 Eylül Anayasasının 159. maddesinde HSYK kararlarına karşı
yoluna dahi gidilemeyeceği "Kurul kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz."
şeklinde düzenlenmiştir.
Referandum tasarısında bu madde "Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin
olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz." şeklinde
değiştirilmektedir. Buna göre meslekten atılan hakim ve savcılar yargı yoluna
başvurabilecektir.
3- UYARMA VE KINAMAYA YARGI YOLU
Hali hazırdaki Anayasanın 129. maddesinde "Uyarma ve kınama cezalarıyla
ilgili olanlar hariç, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz."
hükmü yer almaktadır. Bu hükmüm nedeniyle uyarma ve kınama cezası alan memurlar
yargı yoluna gidememektedir.
Referandum tasarısında bu madde “Disiplin kararları yargı denetimi dışında
bırakılamaz.” şeklinde değiştirilmektedir. Referendumda Evet çıkması halinde,
memurlar uyarma ve kınama cezaları içinde yargı yoluna başvurabilecektir.
1982 Anayasası 3 konuda yargı yoluna başvurmaya dahi izin vermemiş durumdadır.
Bunun en büyük sıkıntısı ise 28 Şubat döneminde yaşandı. Yüzlerce askeri personelin
ilişiği kesildi ama bu personel haklarını hiçbir yerde arayamadı. Yine HSYK,
bazı hakim ve savcıları meslekten attı ama atılanlar da haklarını yargıda arayamadı.
Referandum tasarısında 3 işleme maruz kalan personel hakkında yargı yoluna başvurma
imkanı getirilmektedir.
