Karar, imar mevzuatına aykırı yapılar nedeniyle verilen idari para cezalarının hukuki dayanağı bakımından önem taşıyor. Mahkeme, para cezalarının kanunda açık şekilde düzenlendiğini ve ceza hukukunun temel ilkeleriyle çelişmediğini belirtti.
Başvuru İzmir 4. İdare Mahkemesinden geldi
Başvuru, İzmir 4. İdare Mahkemesi tarafından yapıldı. Mahkeme, önüne gelen bir davada uygulanması gereken 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasındaki bazı ibarelerin Anayasa'ya aykırı olabileceği kanaatine vardı ve konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı.
Başvuruda, ruhsata aykırı yapı yapılması halinde uygulanan idari para cezalarının Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi, 10. maddesindeki eşitlik ilkesi ve 38. maddesindeki ceza sorumluluğuna ilişkin hükümlerle bağdaşmadığı ileri sürüldü.
İmar Kanunu'nda para cezası düzenlemesi
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde, imar mevzuatına aykırı yapı yapılması halinde uygulanacak idari para cezaları düzenleniyor. Buna göre ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda, yapı sahibi ve sorumlular hakkında idari para cezası uygulanabiliyor.
Söz konusu düzenlemede ayrıca, fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması ya da can ve mal güvenliğini tehdit etmesi halinde daha yüksek para cezaları öngörülüyor.
Anayasa Mahkemesi: Ceza kanuniliği ilkesine aykırılık yok
Anayasa Mahkemesi yaptığı incelemede, imar mevzuatına aykırı yapı yapılmasının kamu düzenini ilgilendiren bir fiil olduğunu ve bu nedenle idari yaptırımlarla karşılanmasının doğal olduğunu belirtti.
Mahkemeye göre düzenleme, hangi fiilin yaptırıma bağlandığını ve uygulanacak para cezasının kapsamını açık şekilde ortaya koyuyor. Bu nedenle düzenleme cezaların kanuniliği ilkesine aykırı değil.
Kararda ayrıca, idari para cezalarının kanuni dayanağının bulunduğu ve hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerini zedelemediği ifade edildi.
"Yapı sahibi" ibaresi de Anayasa'ya uygun bulundu
Anayasa Mahkemesi, düzenlemede yer alan "yapı sahibi" ibaresinin de Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verdi. Mahkeme, bu ibarenin idari para cezasının muhatabını belirlemeye yönelik olduğunu ve anayasal bir sorun oluşturmadığını değerlendirdi.
Bu gerekçelerle Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine oybirliğiyle karar verdi.
Karar 26 Kasım 2025 tarihinde verildi ve 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.