Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü) görev yapmakta iken Başkanlığın yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren personelin, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4-(b) bendi ile 375 sayılı KHK'nin Ek 35/9-(c)-2 bendi uyarınca Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer) kadrosuna atanamayacakları doğrultusunda giderilmesine, kesin olarak karar verdi.
Kariyer uzmanlığa açıklık getirildi
Görüldüğü üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, uzman kadrolarına atanma bakımından memur kadroları için öngörülen genel şartlara ek olarak özel koşullar belirlemiş; bu suretle kamu kurum ve kuruluşlarında uzmanlığı, birden fazla sınav, tez ve yeterlik aşamasını içeren bir sürecin sonunda elde edilen kariyer meslek unvanı olarak düzenlemiştir.
Buna karşın uzman unvanına sahip tüm meslekler kariyer uzmanlığı olarak nitelenmemektedir. Örneğin genel idari hizmetler sınıfına dahil uzman unvanlı memur kadroları bulunabilmekte olup bunlar kariyer uzman kapsamına girmemektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki düzenlemelerden hareketle yasa koyucunun kariyer uzmanlık kadrolarını, kadro unvanlarında uzman ibaresi bulunan "eğitim uzmanı", "uzman", "uzman tabip", "adli tıp uzmanı", "uzman jandarma", "uzman öğretmen" kadroları gibi diğer memuriyet kadrolarından farklı bir hukuki statüde düzenlediği; dolayısıyla bu gibi kadroların kariyer uzmanlıkla doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Mevzuatımızda üst kademe kamu yöneticilerinin atanması, görev sürelerinin sona ermesi veya görevden alınmaları halinde hangi kadrolara atanacaklarına ilişkin esas ve usuller, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesi ile 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde düzenlenmiş olup, bu hükümlerle söz konusu yöneticilerin statüsüne özgü ayrı bir atama rejimi öngörülmüştür.
375 s. KHK ek madde 35 deki düzenleme yurtdışı unvanları kapsamamaktadır
3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde ise; Kararname'ye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan, kamu kurumlarında en az üç yıl görev yapmış olan; daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulunanlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro, pozisyon veya görevlerde görev yapanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ile bölge müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunup görevlerinden alınanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı veya uzman kadrolarına (kariyer uzman) ya da bunlara denk pozisyonlara atanabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendinin ikinci alt bendi uyarınca, üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon veya görevlerinde bulunurken görevden alınan ya da görev süresi sona eren kamu görevlilerinin, görevden alındıkları veya görevlerinin sona erdiği kuruma ait idari uzman unvanlı kadro veya pozisyonlara atanabilecekleri, buna karşılık Diyanet İşleri Başkanlığının yurt dışı teşkilatında sürekli göreve atanan ve görev süreleri sona eren personelin, anılan hüküm kapsamında Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer uzmanı) kadrosuna atanmasına hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde, Kararname'ye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevlerinden alınanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde kariyer uzmanı unvanlı kadrolara atanabilecekleri öngörülmüş ise de; somut olayda, idarenin yurt dışı teşkilatında sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren personelin bu düzenleme kapsamında da Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer uzmanı) kadrosuna atanmasına imkan bulunmamaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No: 2025/55
Karar No: 2025/52
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 28/05/2025 tarih ve E:2025/32, K:2025/32 sayılı kararıyla;
... vekili Av. ... tarafından, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 11/03/2025 tarih ve E:2024/1003, K:2025/235 sayılı kararı ile Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 19/03/2025 tarih ve E:2024/1060, K:2025/372 sayılı kararı ve yine aynı Dairenin 25/03/2025 tarih ve E:2024/1051, K:2025/388 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi" gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hakimi...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A-İZMİR BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 1. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/1003 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Denizli ili, Sarayköy ilçe müftüsü olan davacı tarafından, Diyanet İşleri Uzmanı kadrosuna atamasının yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Denizli 2. İdare Mahkemesinin 01/10/2024 tarih ve E:2024/534, K:2024/690 sayılı kararının özeti:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 71. maddesi ile 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4. fıkrası, 12. maddesi ve Kararname'ye ekli II sayılı cetvelde yer alan "Cumhurbaşkanlığı ile Bakanlık ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşlarının yurtdışı sürekli görevlerine atanacaklar" ibaresine yer verilerek,
Uyuşmazlıkta; davacının, 12/12/2017 tarihli kararname ile Almanya Karlsruhe Başkonsolosluğu nezdinde din ataşesi olarak atandığı, 24/01/2018 tarihinde yurt dışı görevine başladığı ve 23/03/2022 tarihine kadar toplam dört yıl süreyle görev yaptığı; yurt dışı sürekli görevlerin, 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli II sayılı cetvelde düzenlendiği; davacının yurt dışı görevinin sona ermesinden sonra, anılan Kararname'nin 6. maddesi uyarınca, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen denetim elemanı veya uzman kadrolarına ya da bunlara denk pozisyonlara atanması gerekirken, ilçe müftülüğü kadrosuna atandığı; bu nedenle davacının "kariyer uzmanı" (Diyanet İşleri Uzmanı) kadrosuna atanma istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, nitekim Ankara Bölge İdare Mahkemesinin benzer nitelikteki bir uyuşmazlığa ilişkin vermiş olduğu 18/10/2023 tarih ve E:2023/3569, K:2023/4833 sayılı kararın da aynı yönde olduğu,
Öte yandan, davacının hukuka aykırılığı açık olan işlemler sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının tazmini, Anayasa'nın 125. maddesinin gereği olup; davacının uğradığı parasal kayıpların, davanın açıldığı 04/03/2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesi gerektiği gerekçesiyle,
Dava konusu işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan özlük ve parasal hakların dava açma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 11/03/2025 tarih E:2024/1003, K:2025/235 sayılı kararının özeti:
T.C. Anayasası'nın 104. maddesi, 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4. fıkrası, 12. maddesi ile anılan Kararname'ye ekli II sayılı cetvelde yer alan "Cumhurbaşkanlığı ile Bakanlık ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşlarının yurtdışı sürekli görevlerine atanacaklar" ibaresine; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin 3. ve 9. fıkraları ile Geçici 45. maddesine ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 18/A maddesine yer verilerek;
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesi ile üst kademe kamu yöneticilerinin kadro, pozisyon ve görevlerine ilişkin genel hususların düzenlendiği; aynı maddenin, "üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevlerindeyken görevden alınan veya görevleri sona erenlerin" durumuna dair kurallar öngören 9. fıkrasının ise, 1/7/2022 tarih ve 7417 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucu, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevleri de kapsayacak şekilde yeniden düzenlendiği; T.C. Anayasası'nın 104. maddesinde, ".Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağı" hüküm altına alındığından, işbu uyuşmazlık bakımından 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin 4. fıkrasının uygulanma imkanı bulunmadığı, öte yandan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin 3. fıkrasında yer alan; "üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevleri ile yurtdışı teşkilatı sürekli görevlere, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde öngörülen şartları taşımak kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümlerine bağlı olmaksızın atama yapılabileceği; ancak bu şekilde gerçekleştirilen atamanın, kamu kurum ve kuruluşlarındaki diğer kadro, pozisyon ve görevlere atanma veya kamuda herhangi bir statüde çalışma açısından kazanılmış hak teşkil etmeyeceği" hüküm altına alındığından, "üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevleri ile yurtdışı teşkilatındaki sürekli görevler" ifadesinden, yurt dışı sürekli görevlere atanan personelin üst kademe kamu yöneticisi sıfatını taşımadığı,
Bu durumda, Diyanet İşleri Başkanlığı yurt dışı teşkilatında sürekli göreve atanmış olup görevi sona eren davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin 3. ve 9. fıkraları ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca, din hizmetleri ateşesi görevinin üst kademe kamu yöneticisi kapsamında değerlendirilemeyeceği; bu nedenle, davacının Diyanet İşleri Uzmanı ünvanıyla atanma talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verildiğinden, dava konusu işlem nedeniyle davacının tazminini gerektiren bir zararının bulunduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle,
Davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Denizli 2. İdare Mahkemesinin 01/10/2024 tarih ve E:2024/1534, K:2024/690 sayılı kararının kaldrılmasına ve davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- KONYA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 1. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/1060, SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Isparta ili, Gönen ilçe müftüsü olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Uzmanı olarak atamasının yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Isparta 1.İdare Mahkemesinin 22/10/2024 tarih ve E:2024/336, K:2024/800 sayılı kararının özeti:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 71. ve 76/1 maddesi, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin 9. fıkrası ile Geçici 45. maddesi, 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4. fıkrası, 12. maddesi ve Kararname'ye ekli II sayılı cetvelde yer alan "Cumhurbaşkanlığı ile Bakanlık ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşlarının yurtdışı sürekli görevlerine atanacaklar" ibaresine yer verilerek,
Uyuşmazlıkta; davacının, 1992 yılında memur kadrosuna atanmasının ardından Kur'an Kursu öğreticisi, vaiz ve ilçe müftüsü olarak görev yaptığı; bu görevler sırasında Afyonkarahisar Kızılören ilçe müftüsü iken Almanya Karlsruhe Başkonsolosluğu nezdinde din hizmetleri ataşesi olarak atandığı, 2010-2014 yılları arasında bu görevi yürüttükten sonra yurt içine dönerek Burdur ili Yeşilova ilçe müftüsü olarak görevlendirildiği, sonrasında ihtiyaç gerekçesiyle Başkanlık merkezinde çalıştırılmak üzere kadrosunun Ankara ili Etimesgut Vaizliğinde bulunduğu, ancak fiilen Diyanet İşleri Başkanlığı Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Yurtdışı Türkler Daire Başkanlığında 2014-2018 yılları arasında görev yaptığı; 12/12/2017 tarih ve 2017/562 sayılı üçlü kararname ile Almanya Düsseldorf Başkonsolosluğu nezdinde din hizmetleri ataşesi olarak atandığı ve 29/01/2018-29/03/2022 tarihleri arasında bu görevi yürüttüğü; 12/11/2021 tarih ve 2021/526 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile görevinin sona ermesi üzerine Isparta ili Gönen ilçe müftüsü olarak atandığı; 27/12/2023 tarihinde kabul edilip 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7491 sayılı Kanun'un 82. maddesiyle 375 sayılı KHK'nın Geçici 45. maddesine eklenen hüküm uyarınca düzenlemede öngörülen bir aylık süre içerisinde, 25/01/2024 tarihinde Diyanet İşleri Uzmanı olarak atanma talebiyle başvuru yaptığı, bu başvuru üzerine davacının geçmiş hizmeti ve görevi ile yukarıda belirtilen düzenleme dikkate alınarak Diyanet İşleri Uzmanı olarak atanmasının yapılması gerekirken, başvurusunun reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği,
Öte yandan; davacının hukuka aykırılığı açık olan işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal hak kayıplarının tazmini Anayasanın 125. maddesinin gereği olup, davacının uğradığı parasal hak kayıplarının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle,
Dava konusu işlemin iptaline, davacının parasal hak talebinin kabulü ile işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal hak kayıplarının ödenmeleri gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 19/03/2025 tarih ve E:2024/1060, K:2025/372 sayılı kararının özeti :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesine göre yapılan istinaf incelemesi sonucunda, usul ve esas yönünden hukuka uygun olan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verilmiştir.
C-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU DİĞER KARAR :
Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 25/03/2025 tarih ve E:2024/1051, K:2025/388 sayılı kararı da, Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 19/03/2025 tarih ve E:2024/1060, K:2025/372 sayılı kararı ile aynı doğrultudadır.
II- İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü vb.) görev yapmakta iken yapılan ateşelik sınavında başarılı olup yurt dışındaki Türkiye Cumhuriyeti Başkonsoloslukları nezdinde din hizmetleri ataşesi olarak görev yapan davacıların, görev sürelerinin sona ermesinin ardından, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer) kadrosuna atanma talebiyle yaptıkları başvuruların reddedilmesi üzerine açılan davalarda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Başvuruya konu kararlar arasındaki aykırılık; Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü) görev yapmakta iken Başkanlığın yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren davacıların, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4-(b) bendi ile 375 sayılı KHK'nin Ek 35/9-(c)-2 bendi uyarınca Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer) kadrosuna atanıp atanamayacaklarından kaynaklanmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi bakımından, kamu kurum ve kuruluşlarında kariyer uzmanı istihdamına ilişkin hukuki çerçevenin öncelikle açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda açık bir tanım yer almamakla birlikte, "kariyer meslekler"e dahil kadrolar, atanma şartları ve kadro ünvanları belirtilmek suretiyle, anılan Kanun'un 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi, Ek 40. ve Ek 42. maddeleri ile Kanun'un eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli ve (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde düzenlenmiştir. Kariyer uzmanlara ilişkin temel konular ise aynı Kanun'un Ek 41. maddesinde yer almaktadır.
657 sayılı Kanun'un 36/A-11. maddesinde, kariyer uzmanların da içinde yer aldığı kariyer mesleklere ilişkin kadrolara topluca yer verilmiş ve özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek uzman yardımcılığından uzmanlığa atanmaları sırasında kariyer uzmanlar için, ayrıca bir derece yükselmesi uygulaması öngörülmüş, ayrıca, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı, makam tazminatı, ücret göstergesi, tazminat göstergesi gibi konularda da 657 sayılı Kanun'da ve diğer mevzuatta kariyer uzmanlar hakkında özel düzenlemelere yer verilmiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında uzman istihdamının dayanağı olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Uzman İstihdamı" başlıklı Ek 41. maddesinde ise; bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla, kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında uzman ve uzman yardımcılarının istihdam edilebileceği, uzman yardımcılığına atanabilmek için mezkur Kanun'un 48. maddesinde sayılan şartlara ek olarak yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve en az dört yıllık lisans eğitimi veren ilgili öğretim kurumlarından mezun olma şartının aranacağı, uzman yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavıyla alınacağı, uzman yardımcılığına atananların ise en az üç yıl çalışacakları ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezlerinin kabul edilmesi koşuluyla yeterlik sınavına girecekleri, bu sınavda başarılı olmaları ve Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı'ndan gerekli düzeyde yabancı dil yeterliği almaları durumunda uzman kadrolarına atanabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Görüldüğü üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, uzman kadrolarına atanma bakımından memur kadroları için öngörülen genel şartlara ek olarak özel koşullar belirlemiş; bu suretle kamu kurum ve kuruluşlarında uzmanlığı, birden fazla sınav, tez ve yeterlik aşamasını içeren bir sürecin sonunda elde edilen kariyer meslek unvanı olarak düzenlemiştir.
Buna karşın uzman unvanına sahip tüm meslekler kariyer uzmanlığı olarak nitelenmemektedir. Örneğin genel idari hizmetler sınıfına dahil uzman unvanlı memur kadroları bulunabilmekte olup bunlar kariyer uzman kapsamına girmemektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki düzenlemelerden hareketle yasa koyucunun kariyer uzmanlık kadrolarını, kadro unvanlarında uzman ibaresi bulunan "eğitim uzmanı", "uzman", "uzman tabip", "adli tıp uzmanı", "uzman jandarma", "uzman öğretmen" kadroları gibi diğer memuriyet kadrolarından farklı bir hukuki statüde düzenlediği; dolayısıyla bu gibi kadroların kariyer uzmanlıkla doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu genel çerçeve içinde, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 11. maddesi uyarınca, Başkanlık merkez teşkilatında "Diyanet İşleri Uzmanı" ve "Uzman Yardımcısı" unvanlı personel istihdam edilmektedir. Uzman yardımcılığı kadrosuna atanabilmek için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde yer alan genel şartların yanı sıra, en az lisans düzeyinde dini yükseköğrenim mezunu olmak ve yarışma sınavında başarılı bulunmak gerekmektedir. Uzman yardımcılığı kadrosuna atananlar, en az üç yıl fiilen görev yaptıktan ve öngörülen yabancı dil yeterliğini sağladıktan sonra hazırlayacakları uzmanlık tezinin kabulü üzerine mesleki yeterlik sınavına girmeye hak kazanmaktadır. Bu sınavda başarılı olanlar, "Diyanet İşleri Uzmanı" ünvanını kazanmaktadır. Söz konusu personel, Başkanlığın hizmet alanlarına göre ihtisaslaştırılmakta ve merkez birimlerinde görevlendirilmektedir.
Öte yandan; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinin A/11 maddesinde, Diyanet İşleri Uzman Yardımcılarının mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınacağı belirtilmiştir.
Diğer yandan, 633 sayılı Kanun'un 18/A maddesinde; Başkanlık yurt dışı teşkilatının 13/12/1983 tarih ve 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına göre kurulan müşavirlik ve ataşeliklerden oluştuğu, yurt dışı sürekli görev süresinin üç yıl olduğu, bu sürenin hizmetin gerektirdiği hallerde Cumhurbaşkanının onayı ile bir yıla kadar uzatılabileceği ve söz konusu hükmün müteakip yurt dışı atamalarında da uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.
Mevzuatımızda üst kademe kamu yöneticilerinin atanması, görev sürelerinin sona ermesi veya görevden alınmaları halinde hangi kadrolara atanacaklarına ilişkin esas ve usuller, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesi ile 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde düzenlenmiş olup, bu hükümlerle söz konusu yöneticilerin statüsüne özgü ayrı bir atama rejimi öngörülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinde, üst kademe kamu yöneticilerinin kadro, pozisyon ve görevlerine ilişkin genel hususlar düzenlenmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında, üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevleri ile yurt dışındaki sürekli görevlere, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla, 657 sayılı Kanun'un atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümlerine bağlı olmaksızın atama yapılabileceği, ancak bu şekilde atanmış olmanın, kamu kurum ve kuruluşlarındaki diğer kadro, pozisyon veya görevlere atanma ya da kamuda herhangi bir statüde çalışma açısından kazanılmış hak sağlamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Maddenin dokuzuncu fıkrasında ise, üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunurken görevden alınan veya görevleri sona eren personelin durumu düzenlenmiş; (c) bendinin ikinci alt bendinde, söz konusu görevlerde en az üç yıl çalışmış olanların, görevden alındıkları veya görevlerinin sona erdiği kuruma ait idari uzman unvanlı kadro veya pozisyonlara Cumhurbaşkanınca, bakanlarca veya atamaya yetkili amirlerce atanabileceği hükme bağlanmıştır.
3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde ise; Kararname'ye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan, kamu kurumlarında en az üç yıl görev yapmış olan; daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulunanlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro, pozisyon veya görevlerde görev yapanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ile bölge müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunup görevlerinden alınanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı veya uzman kadrolarına (kariyer uzman) ya da bunlara denk pozisyonlara atanabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 35. maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendinin ikinci alt bendi uyarınca, üst kademe kamu yöneticisi kadro, pozisyon veya görevlerinde bulunurken görevden alınan ya da görev süresi sona eren kamu görevlilerinin, görevden alındıkları veya görevlerinin sona erdiği kuruma ait idari uzman unvanlı kadro veya pozisyonlara atanabilecekleri, buna karşılık Diyanet İşleri Başkanlığının yurt dışı teşkilatında sürekli göreve atanan ve görev süreleri sona eren personelin, anılan hüküm kapsamında Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer uzmanı) kadrosuna atanmasına hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde, Kararname'ye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevlerinden alınanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde kariyer uzmanı unvanlı kadrolara atanabilecekleri öngörülmüş ise de; somut olayda, idarenin yurt dışı teşkilatında sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren personelin bu düzenleme kapsamında da Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer uzmanı) kadrosuna atanmasına imkan bulunmamaktadır.
III- SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü) görev yapmakta iken Başkanlığın yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren personelin, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6/4-(b) bendi ile 375 sayılı KHK'nin Ek 35/9-(c)-2 bendi uyarınca Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer) kadrosuna atanamayacakları doğrultusunda giderilmesine, kesin olarak, 25/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık; Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü) görev yapmakta iken Başkanlığın yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atanan ve görev süresi sona eren davacıların, ilgili mevzuat uyarınca Diyanet İşleri Uzmanı (kariyer) kadrosuna atanıp atanamayacaklarından kaynaklanmaktadır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Görevleri sona erenler ve görevden alınanlar" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, -Uyuşmazlık tarihindeki haliyle-"(4) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan; daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulananlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro, pozisyon veya görevlerde bulunanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ve bölge müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunanlardan;
a) Daha önce bulundukları 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı ya da uzman kadrolarına veya bunlara denk pozisyonlara,
b) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan kadro, pozisyon ve görevlerde toplam en az üç yıl görev yapmış olanlar, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı ya da uzman kadrolarına veya bunlara denk pozisyonlara,
c) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan kadro, pozisyon veya görevlerde üç yıldan az süreyle görev yapmış olanlar, merkez veya taşra teşkilatında araştırmacı kadro veya pozisyonlarına, atanırlar." hükmü öngörülmüş, 12. maddesinde de; "(1) Üst kademe kamu yöneticileri hakkında bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen hususlara ilişkin olarak, diğer mevzuatın bu Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aykırı hükümleri uygulanmaz." hükmüne yer verilmiş, Kararname'ye ekli II sayılı cetvelde "Cumhurbaşkanlığı ile Bakanlık ve Bağlı İlgili, İlişkili Kuruluşlarının Yurtdışı Sürekli Görevlerine Atanacaklar" yer almıştır.
Uyuşmazlıkta, davacıların Diyanet İşleri Başkanlığında çeşitli kadrolarda (vaiz, müftü) görev yapmakta iken Başkanlığın yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atandıkları, yurt dışı sürekli görevlerin 3 sayılı Üst Kademe Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Ek II sayılı cetvelinde yer aldığı, davacıların yurt dışı görevinin sona ermesi sonrasında, anılan Kararname'nin 6. maddesi gereği 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan Diyanet Uzmanı kadrolarına veya bunlara denk pozisyonlara atanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, aykırılığın, "Diyanet İşleri Başkanlığının yurt dışı teşkilatı bünyesinde sürekli göreve atanan ve görev süresi sona erenlerin yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Diyanet Uzmanı kadrolarına atanmaları gerektiği" yönünde giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.