Somut olayda, belediye meclisi tarafından "Sosyal İşler Komisyonu", "Spor ve Sağlık Komisyonu", "Engelliler ve Yaşlılar Komisyonu", "Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu" ve "Eğitim Komisyonu" adı altında ihtisas komisyonları kurulduğu, bu komisyonlara havale edilen yeni iş olmamasına rağmen "İhtisas komisyonlarına 2021-2022 yıllarında havale edilen işlerin incelemesine devam edildiği" şeklinde genel ifadeler kullanılarak komisyon üyelerine huzur hakkı ödenmiştir.
Sorumlular: Havale edilen bir dosya için kaç kere görüşme yapacağına dair sınırlama
Sorumlular temyiz dilekçelerinde, ilgili komisyonların meclis tarafından kendilerine havale edilen dosyaları değerlendirmek üzere toplantılar yaptığını, inceleme ve değerlendirmesi tamamlanan dosyaların sonuçlandırıldığını, ancak incelemesi devam eden dosyalar hakkında görüşmeler yapmak üzere komisyonlar tarafından toplantılar yapılmaya devam edildiğini, 5393 sayılı Kanun'da komisyonların kendilerine havale edilen bir dosya için kaç kere görüşme yapacağına dair sınırlama içeren bir düzenleme bulunmadığını, üzerinde dosya olmayan komisyon üyelerine huzur hakkı ödemesinin söz konusu olmadığını, ilgili komisyonlara havale edilen dosyaların inceleme gerektiren konular olduğunu, söz konusu komisyonların 2023 yılı içerisinde incelediği ve sonuçlandırdığı dosyaların da dikkate alınması gerektiğini ifade etmişlerdir.
Sayıştay Havale edilen işlerin süresi açıkça bellidir
5393 sayılı Kanun'da komisyonların kendilerine havale edilen bir iş için kaç kere görüşme yapacağına dair sınırlama içeren bir düzenleme bulunmasa da, komisyonların ne kadar süre için kurulacağı ve havale edilen işleri ne kadar sürede tamamlaması gerektiği açık bir şekilde belirtilmiştir. Yukarıda da ifade edildiği üzere, imar komisyonu dışındaki komisyonlar beş iş günü içerisinde kendilerine havale edilen işleri tamamlamak zorundadırlar. Süresinde tamamlanıp rapor sunulmayan işler meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınacağından, bu işlerle ilgili toplantı yapmaya devam etmeleri de gerekmeyecektir. Kaldı ki, 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde, huzur hakkı ödenecek gün sayısının 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamayacağı da yine açık olarak hüküm altına alınmıştır.
Yılı: 2023
Daire: 2
Dosya No: 55271
Tutanak No: 58677
Tutanak Tarihi: 10.12.2025
KARAR
Konu: Belediye meclis üyelerine mevzuata aykırı olarak huzur hakkı ödenmesi
17 sayılı İlamın 3'üncü maddesiyle; Belediye ihtisas komisyonlarına belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödenerek kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle 369.783,55 TL'nin tazminine hükmedilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
Sorumlular Harcama Yetkilisi . (Dosya No: 55271) ile Gerçekleştirme Görevlileri . (Dosya No: 55272) ve . (Dosya No: 55273) aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "İhtisas komisyonları" başlıklı 24'üncü maddesinde;
"Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları, her siyasi parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plan ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenidir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir." denildiğini,
Müdürlüklerince yürütülen iş ve işlemlerin ilgili mevzuat ve ... Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü Görev, Yetki, Sorumluluk ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yürütüldüğünü,
Sorguya konu komisyonların 2023 yılına ilişkin faaliyetleri incelendiğinde bahsedilen komisyonların;
Meclis tarafından kendilerine havale edilen dosyaları değerlendirmek üzere toplantılar yaptığını, inceleme ve değerlendirmesi tamamlanan dosyaların sonuçlandırıldığını, ancak incelemesi devam eden dosyalar hakkında görüşmeler yapmak üzere komisyonlar tarafından toplantılar yapılmaya devam edildiğini,
Sonuç olarak söz konusu komisyonların kendilerine havale edilen işler/dosyalar hakkında inceleme ve değerlendirme yapmak üzere gerçek toplantılar yaptıklarını, katılım çizelgeleri ile bu hususun sabit olduğunu,
5393 sayılı Belediye Kanunu'nda veya herhangi bir yasal düzenlemede komisyonların kendilerine havale edilen bir dosya için kaç kere görüşme yapılacağına dair bir sınırlama içeren düzenleme bulunmadığını,
Üzerinde dosya olmayan komisyonların üyelerine huzur hakkı ödenmesinin söz konusu olmadığını, ilgili komisyonlara havale edilen dosyaların inceleme gerektiren konular olduğunun göz önüne alındığını, söz konusu komisyonların 2023 yılı içerisinde incelediği ve sonuçlandırdığı dosyaların da dikkate alınması gerektiğini,
1- Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
Belediye Meclisi tarafından;
"Depremzede kadınlara psikolojik destek verilmesi" konulu dosya ve "Nikahları gerçekleşecek çiftlere verilmek üzere evlilikte eşlerin sorumluluğu, aile hayatı gibi konularda bilgilendirici broşür hazırlanması" konulu dosyaların havalesinin yapıldığını, komisyon tarafından söz konusu iki dosyanın incelenmesi için komisyon üyelerince karara konu toplantılar yapıldığını,
2- Sosyal İşler, Spor ve Sağlık Komisyonu
Belediye Meclisi tarafından;
- "İlçemizde ikamet eden uluslararası başarı elde eden sporcular ve ailelerine plaket verilmesi" konulu dosya,
- "Sosyal manada dezavantajlı olan mahallelerde study-cafe (etüt-cafe) projesinin hayata geçirilmesi" konulu dosya,
- "Sosyal iletişimin kuvvetlenmesi amacıyla ve pilot mahallelerde yerinde iletişim kanalı kurmak için gerekli çalışmaların yapılması" konulu dosya,
- ". Belediyesi ile Belediyemiz arasında kardeş şehir ilişkisi kurulması" konulu dosya olmak üzere toplamda 4 adet dosyanın komisyona havalesinin yapıldığını, 1 adet dosya sonuçlandırılmış olup diğer dosyaların incelenmesi için komisyon üyelerince karara konu toplantılar yapıldığını,
3- Eğitim Komisyonu
Belediye Meclisi tarafından;
- "... İlçesinde kurulacak kurban pazarlarıyla ilgili broşür basılması ve halkın bilgilendirilmesi" konulu dosya,
- "Yaşlı, engelli ve hasta yakınlarımız için . ile Evde Bakım Hizmetleri konulu bir kurs düzenlenmesi" konulu dosya,
- "Çam balı üretimi için .'te arıcılık kursu açılması talebi" konulu dosya,
- "İlçemiz sınırları içerisinde bulunan . İlk ve Orta Okullarının ortak kullanabileceği kapalı spor salonu yapımı" konulu dosya olmak üzere toplamda 4 adet dosyanın incelenmek üzere komisyona havale edildiğini, incelenmesi için komisyon üyelerince karara konu toplantılar yapıldığını,
4- Engelliler ve Yaşlılar Komisyonu
Belediye Meclisi tarafından;
- ". Camii alanında yeni yapılan alt geçidin engellilere uygun hale getirilmesi" konulu dosyanın incelenmek üzere komisyona havale edildiğini, komisyon tarafından inceleme yapılmak üzere toplantılar yapıldığını ve dosyanın incelemesi tamamlanarak belediye meclisine gönderildiğini,
- "Belediye sınırları içindeki altgeçitlerin engellilere uygun hale getirilmesi" konulu dosyanın incelenmek üzere komisyona havale edildiğini, komisyon tarafından inceleme yapılmak üzere toplantılar yapıldığını ve dosyanın incelemesi tamamlanarak belediye meclisine gönderildiğini,
- "Huzurevi ziyaretlerinin yapılması" konulu dosya,
- "Huzurevlerine yeni yıl kutlama ziyaretleri talebi" konulu dosya,
- "Engelli çocukların parklarda eğlenmelerini sağlamak adına servis hizmeti yapılması" konulu dosya,
- "Belediyemiz sınırları içinde yer alan yaya geçidi ve alt geçidi ve alt geçitlerde engellilerin kullanımına uygun asansörlerin yapılması" konulu dosya olmak üzere toplamda 6 adet dosyanın inceleme yapılmak üzere komisyona havale edildiğini, 2 dosyanın sonuçlandırıldığını, diğerlerinin incelenmesi için komisyon üyelerince karara konu toplantılar yapıldığını,
Ayrıca, ... Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü Görev, Yetki, Sorumluluk ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik'in 6'ncı maddesinde;
"- Encümen ve Meclis Üyelerine ödenen aylık ödeneğin takibi ve huzur hakları ödemesine dayanak teşkil eden yoklama cetvellerinin günlerini kontrol etmek,
- Huzur hakları ve aylık ödenek yazışmalarını gerçekleştirmek ve onayını almak, ." denildiğini,
Bilindiği üzere, komisyonlara dosya havale etme yetkisinin belediye meclisine ait olduğunu, Yazı İşleri Müdürlüğünün (Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi); ihtisas komisyonlarına inceleme ve değerlendirme yapmak üzere dosya havale etme yetkisi ve görevi bulunmadığı gibi incelenmek üzere komisyonlara havalesi yapılan dosya konularına karar vermek, dosya içeriğini belirlemek ya da komisyonların hangi dosyayı ne sıklıkla görüşeceğine veya bir dosya hakkında kaç kere toplantı yapacağına dair bir kısıtlama yetkisinin bulunmadığını,
Müdürlük olarak görev ve sorumlulukları dahilide komisyon üyelerinin toplantı yoklama cetvellerinin kontrolleri yapılarak toplantı yapıp yapmadıklarının kontrolü sağlanarak huzur hakkı ödemelerinin yapılmasının sağlandığını,
Tüm bu anlatımlar ışığında;
1- Huzur hakkı ödemesi yapılan komisyon üyelerinin dosyalar hakkında görüşme yapmak üzere gerçek toplantılar yaptığını,
2- Her bir komisyonun toplantı katılım yoklama cetvellerinin mevcut olduğunu,
3- Her bir komisyonun gündeminde görüşmesi gereken dosyaların mevcut olduğunu,
4- Komisyon toplantısına katılmayan üyeye huzur hakkı ödenmediğini,
5- Komisyonların yapmış oldukları toplantılarda sonuçlandırılan dosyaların da mevcut olduğunu,
Hepsi birlikte değerlendirildiğinde yapılan huzur hakkı ödemelerinde kusurlarının bulunmadığını, ödemeler meri usul ve kanuna göre yapıldığından kamu zararına sebebiyet verilmediğini, ifade ederek haklarında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Gerçekleştirme Görevlisi . (Vekili Av. .) (Dosya No: 55226) temyiz dilekçesinde özetle;
Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde şef kadrosunda çalışmakta olan müvekkilinin, belediye meclisi kararlarına göre oluşturulan ihtisas komisyonlarının görevini, görev sürelerini, görevin ifa edilip edilmediğini ve huzur hakkı ödemlerine dayanak yapılan tutanakları denetleme görev ve yetkisi bulunmadığını,
İhtisas komisyonlarının görevlerini ve faaliyetlerini denetleme görev ve yetkisine sahip olmayan müvekkilinin var olduğu iddia edilen zarardan sorumlu tutulmasının bu nedenle hukuka aykırı olduğunu,
Zira, 5393 sayılı Kanun'a göre hazırlanmış Yazı İşleri Müdürlüğü Görev, Yetki, Sorumluluk ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6'ncı maddesinde müdürlüğün ana görevlerinin;
"Müdürlük hedeflerini ve destekleyici faaliyetlerini belirlemek ve izlemek,
Müdürlük bütçesini hazırlamak,
Meclis ve Encümen gündemini hazırlamak,
Meclis ve Encümen toplantılarını organize etmek,
Meclis ve Encümen toplantılarına katılmak ve kararları yazmak,
Encümen ve Meclis Üyelerine ödenen aylık ödeneğin takibi ve huzur hakları ödemesine dayanak teşkil eden yoklama cetvellerinin günlerini kontrol etmek,
Huzur hakları ve aylık ödenek yazışmalarını gerçekleştirmek ve onayını almak,
Kurumiçi ve dışı yazışmaları gerçekleştirmek,
Kurumun diğer müdürlüklerinin standartlar çerçevesinde yazışmalarını yürütmeleri konusunda yönlendirmek,
Müdürlüğe iletilen gizli evrakları açmak, değerlendirmek, değerlendirme sonrası ilgili müdürlük/kişiye uygun usul ve esaslarla yönlendirmek,
Evlendirme işlemlerini yürütmek,
Kurumun çalışma standartlarının sürdürülebilir olmasına katkı sağlamak amacıyla, işyeri kurallarına, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına; disiplin kuralları ve talimatları yönetmeliğine uygun olarak çalışmak ve çalışılmasını sağlamaktır." şeklinde tahdidi olarak belirlenmiş olduğunu,
Anılan yönetmelik kapsamında yazı işleri müdürlüğü ile işlemleri gerçekleştirme görevlisi olarak ifa eden personele belediye meclisi tarafından ihtisas komisyonlarına havale edilen işlemleri, komisyonun faaliyetlerini, komisyon faaliyet sürelerini, işlemlerin süresinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini denetleme yetki, görev ve sorumluluğu verilmediğini,
İhtisas komisyonlarının faaliyetlerini denetleme, yetki ve sorumluluğu olmayan yazı işleri müdürlüğünde görevli gerçekleştirme görevlilerinin komisyon faaliyetlerinin yerine getirilmediği ya da süresinde yerine getirilmemesi halinde oluştuğu iddia edilen kamu zararından dolayı tazmin sorumluluğu yüklenmesinin hukuken mümkün olmadığını,
Zira, bu hususun yine işbu temyize konu işbu kararda karşı görüşe sahip heyet üyeleri tarafından "Huzur hakkı ödemelerine ilişkin harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmamakta olup konu ile ilgili sorumluluk yüklenecek bir sorumluluk bulunmadığından konunun İçişleri Bakanlığına yazılarak inceleme yapılması istenmelidir" şeklindeki karşı oyuyla da sabit olduğunu,
Kaldı ki, emsal Sayıştay 4. Dairesi'nin 26.04.2022 tarihli ve 2022/285-2 sayılı Kararında; "harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin imzası bulunmayan işlemlerden dolayı sorumluluklarının bulunmadığına" karar verildiğini, bu kapsamda, davaya konu ihtisas komisyonlarının toplantı tutanakları, komisyon başkanı tarafından yazı işleri müdürlüğüne gönderilmekte olup, gerçekleştirme görevlisini ancak ve ancak bu tutaklarının mali işlerine dair gereğinin ifası için üst yazıyla birlikte ilgili belediye birimine göndermekle görevli olduğunu, bu bağlamda, belediye meclisi ihtisas komisyonlarınca tutulan toplantı tutanaklarını, içeriğini, toplantının süresinde yapılıp yapılmadığını denetleme ve kendilerine tevdi edilen toplantı tutanaklarını reddetme hakkı bulunmayan gerçekleştirme görevlilerinin tazmin sorumluluğunun kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığını,
Başka bir ifadeyle, yazı işleri müdürlüğünde görevli gerçekleştirme görevlilerinin, belediye meclisi kararlarına bağlı olarak oluşturulan ihtisas komisyonlarının huzur hakkı ödemelerine ilişkin tutanakların içeriğini denetleme görev ve sorumlulukları olmadığını, ihtisas komisyonu tarafından kendilerine huzur hakkı ödemesi için gönderilen toplantı tutanaklarını sadece üst yazılı ile ilgili birimlere göndermekle görevli olan personelin tazminat sorumluluğunun bulunduğunun kabul edilmesinin hukuka ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,
Zira, 5393 sayılı Kanun'un 24'üncü maddesinde;
"Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir. .
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır. İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır. Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarınım amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir. Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir. Komisyon raporları alenidir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir." hükmüne yer verildiğini,
Anılan maddenin 3'üncü fıkrasında; "Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır." şeklindeki hüküm ile komisyonlar tarafından süresinde havale edilen işlemin tamamlanmaması halini denetleme ve değerlendirme yetkisini belediye başkanına ve belediye başkanı tarafından komisyona havale edilen işin değerlendirilmesi için gündeme alınması halinde de dolaylı olarak belediye meclisine vermekte olduğunu,
5393 sayılı Kanun'un 24/3 maddesine göre ihtisas komisyonları tarafından süresinde tamamlanmayan raporlarla ilgili olarak denetleme ve gündeme alma yetkisinin belediye başkanına, gündeme alınan komisyon işlemleriyle ilgili karar alma yetkisini de belediye meclisine verildiğini,
Bu bağlamda, 5393 sayılı Kanun'un 24/3 maddesine göre işlem yapma ve değerlendirme yetkisinin Yazı İşleri Müdürlüğü Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine verilmediğini, bu durumda komisyon tutanaklarını ve toplantıların süresinde yapılıp yapılmadığını değerlendirme yetkisine sahip olmayan görevlilerin tazminat sorumluluğunun bulunduğunun kabulünün mümkün olmadığını,
Kaldı ki, temyize konu işbu kararda, ihtisas komisyonu üyelerine huzur hakkı ödenmesi için komisyonun raporunu sunmuş olması şartı bulunmadığı halde yanılgıya düşülmüş olduğunu, 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde ihtisas komisyonlarına katılan belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödemesi yapılması için komisyon raporunun süresi içerisinde sunulmuş olması şartı olmadığını, anılan hükme göre komisyon üyelerinin huzur hakkına hak kazanmaları için toplantıya katılmış olmalarının yeterli olduğunu,
Zira, 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde; "Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez." denildiğini,
Yukarıda belirtilen maddede ihtisas komisyonlarında görevli belediye meclis üyelerinin kanunla belirtilen toplantı süresi içerisinde raporlarının sunmadıkları takdirde huzur hakkı ödemesi yapılmayacağına dair istisna ya da ayrık bir hüküm bulunmadığını, bu durumda kanun mefhumu muhalifinden hareketle ihtisas komisyonu üyelerine ödeme yapılması için toplantıya katılmış olmaları yeterli olup, kanun koyucunun bu madde ile güttüğü amacın da zaten raporun hazırlanmasına bağlı bir huzur hakkı değil, komisyon toplantılarına katılması halinde verilen emek ve mesainin karşılığının ödenmesi olduğunu,
Bu halde, müvekkilin tazminle sorumlu tutulduğu ihtisas komisyonlarının toplantılarının yapıldığı, toplantıya huzur hakkı ödemesi yapılan meclis üyelerinin katıldığı, yapılan ödemelerin yine kanunla belirlenen sınırlar içerisinde olduğunun açık olduğunu, hatta gerek gerekçeli kararda gerekse müfettiş raporunda ihtisas komisyonu toplantılarının yapılmadığı ya da huzur hakkı ödemelerinin miktar itibariyle yasal sınırın dışında olduğu yönünde bir tespit ya da iddia dahi bulunmadığını, gerekçeli kararda yanılgıya düşüldüğünü, kanunun amacı dışına çıkılarak huzur hakkı ödemelerinin komisyon raporunun yazılmış olması şartına bağlandığını, ancak 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinin komisyon üyelerine yapılacak huzur hakkı ödemelerini raporun sunulmuş olmasına değil toplantılara katılma şartına bağladığını,
Bu durumda mahkemenin yanılgılı bir şekilde kanunun lafzı ve amacı dışına çıkarak gerçekleştirme görevlisi olan müvekkilinin, ihtisas komisyonlarının süresi içerisinde sunmadıkları raporlar nedeniyle ödenmiş huzur haklarına dayalı tazmin sorumluluğunun bulunduğunun kabul edilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu,
Bunların da yanında kabul anlamına gelmemekle birlikte, bir an için ihtisas komisyonu üyelerine raporlarını sunmadıkları halde katıldıkları toplantılar için huzur hakkı ödemesi yapılmasının 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesine aykırı olduğu düşünülse dahi bu durumda öncelikle gerçekleştirme görevlisinden tazmin değil, ihtisas komisyonunda görev alarak huzur hakkı ödemesi alarak menfaat sağlayan belediye meclis üyesinin iade yükümlülüğü bulunduğunu,
Bu durumda, ihtisas komisyonu üyesi meclis üyesinden iade talep edilip yapılan ödemenin ilişiksiz bırakılıp bırakılmadığı belirlenmeden doğrudan gerçekleştirme görevlisinden tazmin yoluna gidilmesinin hem hukukumuzdaki tazmin sorumluluğu kurallarına hem de hakkaniyete aykırı olduğunu, zira, bu noktada menfaat sağlayan ihtisas komisyonu üyesinin hukuka aykırı şekilde zenginleşmesine cevaz verilirken, zararın doğmasında kusur ile sorumluluğu bulunmayan ve menfaat sağlamayan gerçekleştirme görevlisinin zararına hareket edildiğini, bu durumu hukukun himaye etmesinin beklenemeyeceğini, ifade ederek müvekkili hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın tüm dilekçeler için aynı mahiyetteki mütalaasında özetle;
Daire Kararında yasal dayanakları ile açıklandığı üzere 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 24 ve 32'nci maddelerine aykırı huzur hakkı ödemeleri nedeniyle kamu zararı oluştuğundan ve 5018 sayılı Kanun'un 32 ve 33'üncü maddeleri uyarınca ilgililer sorumlu tutulduğundan sorumluların temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
Duruşmaya Harcama Yetkilisi . (Dosya No: 55271) ile Gerçekleştirme Görevlileri . (Dosya No: 55272) ve . (Dosya No: 55273) katılmışlar, temyiz dilekçelerinde yer verdikleri hususları tekrar ettiklerini ifade ederek haklarında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Sayıştay Savcısı tarafından yazılı mütalaada belirtilen gerekçelerle Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
İşbu İlamın 3'üncü maddesinde sorumluluğu bulunan ve duruşma talebinde bulunan Harcama Yetkilisi ., Gerçekleştirme Görevlileri . ve . ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Temyize konu Daire Kararında; Belediye ihtisas komisyonlarına belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödenerek kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle 369.783,55 TL'nin tazminine hükmedilmiş, söz konusu tazmin hükmünden ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri sorumlu tutulmuştur.
Esas yönünde inceleme:
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "İhtisas komisyonları" başlıklı 24'üncü maddesinde;
"Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plan ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır. ." hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere ihtisas komisyonları, belediye meclisi veya belediye encümeni gibi rutin iş ve görevleri olan, düzenli olarak toplanması gereken bir yapı değil, ihtiyaç duyulması halinde belediye meclisi tarafından bir yılı geçmemek üzere kurulmasına karar verilen ve ancak meclis tarafından bir iş havale edilmesi durumunda toplanması gereken komisyonlardır. Belediye meclisi tarafından bir iş havale edilmesi durumunda da verilen işin imar komisyonu için en fazla on iş günü, diğer komisyonlar için beş iş günü içerisinde sonuçlandırılması gerekmektedir. Komisyona havale edilen işlerle ilgili raporlar belirtilen sürede meclise sunulmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınacaktır.
Yine 5393 sayılı Kanun'un "Huzur ve izin hakkı" başlıklı 32'nci maddesinin birinci fıkrasında;
"Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez." denilmektedir.
Buna göre, belediye meclis üyelerine komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenecektir. Ancak huzur hakkı ödenecek gün sayısı 20, 24 ve 25'inci maddelerde belirtilen toplantı gün sayısından fazla olamayacaktır.
Meclis tarafından kurulan ihtisas komisyonlarına bir iş havale edilmesi durumunda verilen işin imar komisyonu için en fazla on gün, diğer komisyonlar için en fazla beş gün içerisinde sonuçlandırılması gerektiği hükmü ile huzur hakkı ödenecek gün sayısının 20, 24 ve 25'inci maddelerde belirtilen toplantı gün sayısından fazla olamayacağı hükmü birlikte değerlendirildiğinde, meclis tarafından havale edilen bir iş için imar komisyonunda görev alan üyelere en fazla on gün, diğer komisyonlarda görev alan üyelere en fazla beş gün huzur hakkı ödenebileceği anlaşılmaktadır.
Somut olay incelendiğinde, belediye meclisi tarafından "Sosyal İşler Komisyonu", "Spor ve Sağlık Komisyonu", "Engelliler ve Yaşlılar Komisyonu", "Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu" ve "Eğitim Komisyonu" adı altında ihtisas komisyonları kurulduğu, bu komisyonlara havale edilen yeni iş olmamasına rağmen "İhtisas komisyonlarına 2021-2022 yıllarında havale edilen işlerin incelemesine devam edildiği" şeklinde genel ifadeler kullanılarak komisyon üyelerine huzur hakkı ödendiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, ihtisas komisyonları ancak meclis tarafından bir iş havale edilmesi durumunda toplanacak, verilen bu işi de imar komisyonu için on, diğer komisyonlar için beş iş günü içerisinde tamamlayacaktır. Dolayısıyla bu komisyonlarda görev alan üyelere ödenebilecek huzur hakkı da bu günlerle sınırlıdır.
Sorumlular temyiz dilekçelerinde, ilgili komisyonların meclis tarafından kendilerine havale edilen dosyaları değerlendirmek üzere toplantılar yaptığını, inceleme ve değerlendirmesi tamamlanan dosyaların sonuçlandırıldığını, ancak incelemesi devam eden dosyalar hakkında görüşmeler yapmak üzere komisyonlar tarafından toplantılar yapılmaya devam edildiğini, 5393 sayılı Kanun'da komisyonların kendilerine havale edilen bir dosya için kaç kere görüşme yapacağına dair sınırlama içeren bir düzenleme bulunmadığını, üzerinde dosya olmayan komisyon üyelerine huzur hakkı ödemesinin söz konusu olmadığını, ilgili komisyonlara havale edilen dosyaların inceleme gerektiren konular olduğunu, söz konusu komisyonların 2023 yılı içerisinde incelediği ve sonuçlandırdığı dosyaların da dikkate alınması gerektiğini ifade etmişlerdir.
5393 sayılı Kanun'da komisyonların kendilerine havale edilen bir iş için kaç kere görüşme yapacağına dair sınırlama içeren bir düzenleme bulunmasa da, komisyonların ne kadar süre için kurulacağı ve havale edilen işleri ne kadar sürede tamamlaması gerektiği açık bir şekilde belirtilmiştir. Yukarıda da ifade edildiği üzere, imar komisyonu dışındaki komisyonlar beş iş günü içerisinde kendilerine havale edilen işleri tamamlamak zorundadırlar. Süresinde tamamlanıp rapor sunulmayan işler meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınacağından, bu işlerle ilgili toplantı yapmaya devam etmeleri de gerekmeyecektir. Kaldı ki, 5393 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde, huzur hakkı ödenecek gün sayısının 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamayacağı da yine açık olarak hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan sorumlular 2023 yılında incelenip sonuçlandırılan dosyaların dikkate alınması gerektiğini ifade etmişlerse de, Daire Kararında, Sosyal İşler, Spor ve Sağlık Komisyonu, Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu ve Engelliler ve Yaşlılar Komisyonuna 2023 yılının bazı aylarında havale edilen işler dikkate alınmış ve bu işlere ilişkin olarak yapılan huzur hakkı ödemeleri mevzuata uygun bulunarak kamu zararı yeniden tespit edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, belediye ihtisas komisyonlarına belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden Daire Kararında esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Sorumluluk yönünden inceleme:
Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanun'un 32 ve 33'üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Adı geçen Kanun'un "Harcama talimatı ve sorumluluk" başlıklı 32'nci maddesinde;
"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur." hükmü ile,
"Giderlerin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33'üncü maddesinde;
"Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler." hükümlerine yer verilmiştir.
Yine aynı Kanun'un 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmıştır. Harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, mali hizmetler birimi tarafından ön mali kontrole tabi tutulacak mali karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön mali kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10'uncu maddesinde; ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği belirtilmiş, aynı Usul ve Esaslar'ın 12'nci maddesinde ise süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıklarının ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Açıklanan nedenlerle, mevzuata aykırı olarak yapılan ödemeler ile ilgili gerekli incelemeyi yapmayan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin tazmin hükmünden sorumlu tutulmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, belediye ihtisas komisyonlarına belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 17 sayılı İlamın 3'üncü maddesiyle verilen 369.783,55 TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun'un 57'nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 10.12.2025 tarih ve 58677 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.