Türkiye'de bilimsel merakı teşvik eden en köklü organizasyonlardan biri olan
TÜBİTAK tarafından düzenlenen Ortaokul ve Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri
Yarışmaları'nın final töreni bu yıl da yoğun katılımla gerçekleştirildi. 20'ncisi
düzenlenen ortaokul yarışmalarında, genç araştırmacıların bilimsel üretkenliği
dikkat çekti.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın katılımıyla gerçekleştirilen
törende, ortaokul düzeyinde 10, lise düzeyinde ise 12 farklı alanda toplam 198
proje ödüle layık görüldü. Bu yıl yarışmaya başvuran 83 bini aşkın öğrenci,
Türkiye'nin bilimsel geleceğine dair güçlü bir tablo ortaya koydu.
Ankara'yı temsil eden Etimesgut Bilim ve Sanat Merkezi, yarışmada elde ettiği
derecelerle öne çıktı. Kurum, 20. Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda
Tarih alanında Türkiye ikinciliği, Coğrafya alanında ise Türkiye üçüncülüğü
elde etti.
Tarih alanında dereceye giren "Dijital Seyyah: Seyyahların Gözüyle Anadolu'nun
Ekolojik Mirası" başlıklı proje; Fatıma Zeyneb Boz, Semih Erkendirci ve Ömer
Kağan Güzel tarafından, danışman öğretmen Asiye Güneş rehberliğinde hazırlandı.
Projede, 14. ve 17. yüzyıllar arasında Anadolu'yu gezen İbn-i Battüta, Busbecq
ve Evliya Çelebi'nin eserleri incelenerek tarihsel biyoçeşitlilik ortaya konuldu.
Çalışmada elde edilen veriler güncel IUCN verileriyle karşılaştırılarak, özellikle
sulak alan ve tatlı su ekosistemlerine bağlı bazı hayvan türlerinde riskin arttığına
dikkat çekildi. Proje, "Seyahatnameler bize yalnızca geçmişi değil, doğayı bugün
de korumamız gerektiğini öğretir" mesajıyla öne çıktı. Ayrıca geliştirilen "Dijital
Seyyah" adlı etkileşimli animasyon, öğrencilerin tarihsel biyocoğrafyayı keşfetmesini
sağlayan yenilikçi bir öğrenme aracı olarak değerlendirildi.
Coğrafya alanında derece elde eden "Doğanın Dijital Yüzü: Emojilerde Biyoçeşitlilik"
başlıklı proje ise Yağmur Ada Alkan, Berra Türk ve Neva Aferin tarafından yine
Asiye Güneş danışmanlığında geliştirildi. Çalışmada, dijital iletişimde yaygın
olarak kullanılan emojilerin öğrencilerin doğa algısı üzerindeki etkisi incelendi.
Bulgular, emojilerde temsil edilen canlıların daha yüksek tanınırlığa sahip
olduğunu ortaya koyarken, dijital temsillerin doğaya yönelik algı ve önem atfetme
süreçlerini etkileyebileceğini gösterdi. Proje kapsamında hazırlanan "Dijital
Biyoçeşitlilik Atlası" adlı e-kitap, öğrencilerin çizimleri ve yapay zeka destekli
görsellerle zenginleştirilerek kalıcı bir eğitim materyaline dönüştürüldü. Proje,
emojilerin yalnızca duyguları değil, doğayı algılama biçimimizi de şekillendirdiği
mesajları dikkat çekti.
Etimesgut Bilim ve Sanat Merkezi'nin elde ettiği bu başarılar, disiplinler
arası yaklaşımın ve dijital araçların eğitimde etkin kullanımının somut bir
göstergesi oldu. Öğrencilerin öğretmenleriyle birlikte bilimsel üretime erken
yaşta katılımı, Türkiye'nin bilim ve teknoloji ekosisteminin sürdürülebilirliği
açısından kritik önem taşıyor.
TÜBİTAK'ın öncülüğünde gerçekleştirilen bu yarışmalar, yalnızca bir ödül platformu olmanın ötesinde; bilimsel düşünme, araştırma kültürü ve yenilikçi bakış açısının genç nesiller arasında yaygınlaşmasına katkı sunmayı sürdürüyor.