Soru: 2008 yılı ilk yarı yılı içerisinde avukatlık stajımı yaptım. Memurluk hizmetime ise 2009 yılında başladım. Avukatlık staj sürem intibak işlemimde değerlendirildi. Staj yaptığım tarih esas alındığında ve intibak işlemlerinin de yapılmış olması nedeniyle 5434 sayılı Kanun kapsamına dahil olabilir miyim? Staj süremi borçlanıp hizmetten saydırdığımda da yine 5434 sayılı Kanun kapsamına dahil olabilir miyim?
Mevzuat ve Değerlendirmeler:
Avukatlık stajı 1136 sayılı Avukatlık Kanunu gereğince sigortalı olmaksızın ilk altı ay mahkemelerde, kalan altı ay da avukat yanında olmak üzere toplam 1 yıllık yapılması gereken bir işlemdir. Bir anlamda mesleğe hazırlanma sürecidir.
Bu süreler zorunlu sigortalı olmaksızın geçen süreler olduğu için çalışma hayatına başlayan kişilerin bu sürelerinin de hizmet sürelerine dahil edilmesi amacıyla borçlanma hakkı verilmiştir.
Bugün için SGK na borçlanma yapılarak hizmet kazanılması durumları 5510 sayılı Kanun Madde 41 hükmünde belirtilmiştir ve bu hükümde "Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanların normal staj süreleri," için SGK na müracaat yapılması kaydıyla borçlanma yapılması sağlanmış durumdadır.
Avukatlık Staj borçlanması 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa tabi olmayı sağlar mı?
Memurun 5434'e tabi olması için mutlaka 1 Ekim 2008 öncesinde memurluk hizmetlerinin veya memurluk hizmetlerinden sayılan yedek subaylık, vekil öğretmenlik, vekil imamlık gibi çalışılmış olan hizmetlerinin olması gerekmektedir. Yani 2008 Ekim öncesinde memurluk vasfını kazanılmış şekilde 1 gün dahi çalışmalarının olması gerekmektedir.
Bu tür fiilen çalışmaları olmayıp 1 Ekim 2008 sonrasında ilk defa memurluğa başlamış olanlar ise tamamıyla 5510'a tabi olmaktadırlar.
Bu nedenle de, 2008 Ekim öncesi sadece sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapmış olan ve 2008 Ekim sonrasında ilk defa memur olanlar avukatlık staj süresini borçlansalar da 5434'e tabi olmayacaklarını, sadece hizmet süresinin artmasına fayda sağlayacağını değerlendirmekteyiz.
Avukatlık stajında geçen sürelerin borçlanılması hakkında kısa bilgiler;
Gerek 6 ayı mahkemelerde, gerekse 6 ayı da avukat yanında olmak üzere azami 1 yıl olan avukatlık staj süresinin borçlanılması için SGK na müracaat gereklidir. Borçlanma için 1 yıl tamamlanmış olan staj süresini gösterir barolardan alınacak olan belgenin yeterli olacağını değerlendirmekteyiz.
Ek bilgiler: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri gereği, Avukatlık stajını açıkta iken yapanlara iki kademe, memurluk sırasında yapanlara ise bir kademe uygulanmaktadır.
Ayrıca, Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden önce veya memurluktan ayrılarak avukatlıkla geçirdikleri sürelerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilmektedir.
Bu işlemler için görev yapılan Kuruma başvurulması gerektiğini belirtebiliriz.
Özetle; 2008 yılı Ekim ayından önce memurluk hizmeti olanlar, yedek subaylık hizmeti olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 86 hükmü gereği vekalet şeklinde geçen hizmetleri (vekil öğretmenlik vb. gibi) olanlar 5434 sayılı Kanun kapsamına dahil olurlar, yoksa 5510 sayılı Kanuna tabi olurlar. Dolayısıyla sadece avukatlık stajının borçlanma yapılarak hizmet satın alınması sizi 5434'e tabi tutmaz. Yine, staj süresi her ne kadar memurun derece ve kademe ilavesi yönüyle, yani memurlukta geçmiş gibi derece ve kademe avantajı sağlamış olsa da, bunun sadece intibak işlemiyle sınırlı bir işlem olduğunu, bu işlemin yine 5434 sayılı Kanun kapsamına dahil edemeyeceğini değerlendirmekteyiz.