Mevcut mevzuat çerçevesinde doçent ünvanını almış kişilerin Doktor Öğretim Üyesi kadrolarına başvurmalarına engel bir düzenleme bulunmuyor. Ancak uygulamanın akademik kariyer basamakları, fırsat eşitliği ve akademik etik açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüşler giderek güçlenmektedir.
Bilindiği üzere, akademik kariyer sistemi belirli bir ilerleme mantığı üzerine kurulmuştur. Araştırma görevliliği, doktor öğretim üyeliği, doçentlik ve profesörlük şeklinde ilerleyen bu yapı, yalnızca bir kadro sıralamasını değil aynı zamanda akademik yetkinlik ve tecrübe düzeylerini de ifade etmektedir. Bu nedenle birçok akademisyen, üst akademik ünvana sahip bir kişinin alt akademik kadrolara yönelmesinin sistemin doğal işleyişiyle ne ölçüde bağdaştığının tartışılması gerektiğini düşünmektedir.
Özellikle son yıllarda doktorasını tamamlayan genç akademisyenlerin karşı karşıya kaldığı kadro sıkıntısı dikkate alındığında, tartışmanın daha da önem kazandığı görülüyor. Bir yanda doktora eğitimini yeni tamamlamış ve akademik kariyerinin ilk aşamasında bulunan adaylar, diğer yanda ise doktora sonrasında uzun yıllar akademik faaliyet yürütmüş, yayın, proje ve atıf birikimiyle doçentlik ünvanı almış adaylar bulunuyor.
Bu iki grubun aynı kadro ilanında, aynı değerlendirme kriterleri içerisinde yarışmasının ne derece hakkaniyetli olduğunu düşünmek gerekiyor.
Akademik yükselme süreçlerinin temel amacı, öğretim elemanlarının bilimsel gelişimlerini teşvik etmek ve belirli yeterlilik seviyelerini tescil etmektir. Doçentlik ünvanı da bu sürecin en önemli aşamalarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle bazı akademisyenler, doçentlik ünvanını kazanmış bir kişinin yeniden doktor öğretim üyesi kadrolarına yönelmesinin, sistemin kendi içerisinde oluşturduğu kariyer basamaklarıyla uyumlu olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Tartışmanın bir diğer boyutu ise ilan süreçlerinde ortaya çıkan rekabet eşitsizliği. Doktora sonrası yıllarca akademik çalışma yürütmüş bir doçentin yayın, proje, atıf ve bilimsel faaliyet bakımından doktora mezunu bir adayla aynı düzlemde değerlendirilmesinin objektif sonuçlar doğurmayabileceği belirtiliyor. Akademik performans puanlarının karşılaştırılmasında ortaya çıkan bu doğal farklılık, genç akademisyenlerin kadrolara erişimini zorlaştıran unsurlardan biri olarak görülmektedir.
Yükseköğretim camiasında giderek daha fazla gündeme gelen bu tartışma, mevcut düzenlemelerin yeniden gözden geçirilip geçirilmemesi gerektiği sorusunu da beraberinde getiriyor.
Herhangi bir mevzuat ihlalinden söz etmek mümkün olmamakla birlikte, akademik kariyer basamaklarının korunması, genç akademisyenlerin fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve akademik kadro planlamasının daha sağlıklı yürütülebilmesi adına konunun Yükseköğretim Kurulu tarafından değerlendirilmesi büyük önem arz etmektedir.