Tasarruf tedbirleri kapsamında şirketlerin ilk başvurduğu yöntemlerden biri olan işten çıkarmaların, işletmelere zannedilenden çok daha ağır doğrudan ve dolaylı maliyetler yüklediği ortaya çıktı. İş akdinin feshiyle yaşanan bilgi birikimi kaybı, adaptasyon süreci ve düşen verimlilik, şirket kasasından doğrudan nakit çıkışı olmasa dahi ciro kaybı olarak bilançolara yansıyor.
Dünya Gazetesi'nden Hamide Hangül'ün haberine göre; küresel insan kaynakları raporları, bir çalışanı işten çıkarıp yerine yeni birini istihdam etmenin işletmeye en az yüzde 50 oranında ekstra maliyet getirdiğini gösteriyor.
İşe Alım Başında 5 Bin 475 Dolar Harcanıyor
SHRM 2025-2026 Benchmarking Raporu verilerine göre, her bir yeni çalışanın sadece ilan, mülakat ve tarama gibi doğrudan operasyonel maliyeti ortalama 4 bin 700 dolar seviyesinde seyrediyor.
İşe alım maliyetlerine ilişkin öne çıkan diğer kritik veriler ise şöyle:
-
Toplam İK bütçelerinin yüzde 26'sı doğrudan işe alım süreçlerine ayrılıyor.
-
İşe alım başına düşen toplam maliyet ortalama 5 bin 475 dolar iken, bu rakam üst düzey yöneticilerde ortalama 35 bin 879 dolara (standart çalışanın 7 katı) ulaşıyor.
-
Uluslararası Qualtrics Maliyet Analiz Raporu'na göre, 100 personeli bulunan bir şirkette %10'luk bir işten çıkarma, yaşanan verimlilik ve ciro kaybı nedeniyle kuruma yıllık 1.1 milyon dolara mal oluyor.
"Bedel Maaşa ve Kıdeme Göre Yüzde 200'e Çıkabiliyor"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İş Dünyasında İnsan ve Dönüşüm Stratejisti Ayşen Laçinel; tazminat, işsizlik sigortası, ilan, oryantasyon ve eğitim giderleri düşünüldüğünde işten çıkarmanın bilinenin aksine çok daha büyük bir yük getirdiğini vurguladı.
Laçinel, "Işten çıkarılıp yerine yeni alınan bir kişinin kıdemi, unvanı ve maaşına göre işletmeye getirdiği toplam maliyet artışı %200'e kadar çıkabiliyor. Artık çalışanlara sadece sayılarla hedef vermek yeterli değil, yöneticilerin duygusal zeka ve otantik liderliği benimsemesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Dinlenmeyen Çalışan "Sessiz İstifaya" Sürükleniyor
Şirketlerin yaşadığı hızlı personel sirkülasyonunun ve "sessiz istifaların" arkasındaki temel sebeplere de değinen Ayşen Laçinel, çalışanların yüksek maaş ve iyi imkanlara rağmen yeterince dinlenmedikleri için kurumdan ayrıldıklarını kaydetti.
Yeni jenerasyonun fikirlerine önem verilmesini ve kendilerine alan açılmasını beklediğini belirten Laçinel, şirketlerin tıpkı mevsimler gibi kurallarını, iletişim süreçlerini ve vizyonlarını güncel tutarak değer odaklı bir yönetim anlayışını benimsemeleri gerektiğini sözlerine ekledi.