İlanda ortaöğretim düzeyinden başvuru yapılacak bazı pozisyonlar için adayların "yükseköğretim kurumlarının ön lisans, lisans veya lisansüstü programlarından mezun olmamak ve herhangi bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrenci olmamak" şartını taşımaları istenmektedir.
Bu düzenleme, özellikle 2024 KPSS Ortaöğretim sınavına mevzuata uygun şekilde girerek puan elde eden, ancak sınav tarihinden sonra ön lisans programından mezun olan adaylar bakımından önemli bir hak ve hakkaniyet tartışmasını beraberinde getirmektedir.
Aday KPSS'ye girdiğinde ortaöğretim mezunuydu
Bilindiği üzere KPSS sisteminde adayların hangi öğrenim düzeyinden sınava girecekleri, sınavın yapıldığı dönemdeki öğrenim durumlarına göre belirlenmektedir.
Bir aday, 2024 KPSS Ortaöğretim sınavına başvurduğu tarihte bir ön lisans programında öğrenci olabilir ve henüz bu programdan mezun olmadığı için ortaöğretim düzeyinden KPSS'ye katılabilir. Adayın sınava girmesinden ve geçerli bir KPSS-P94 puanı elde etmesinden sonraki süreçte ön lisans programını tamamlaması ise hayatın olağan akışının bir sonucudur.
Dolayısıyla adayın daha sonra ön lisans mezunu olması, 2024 yılında hukuka uygun biçimde elde ettiği KPSS-P94 puanının varlığını ortadan kaldırmamaktadır.
Gebze Teknik Üniversitesinin ilanındaki şart ise bu durumdaki bir adayın, geçerli bir KPSS-P94 puanı bulunmasına rağmen yalnızca sonradan ön lisans mezunu olduğu gerekçesiyle başvuru yapmasını daha ilk aşamada engellemektedir.
Üst öğrenim görmek neden dezavantaja dönüşsün?
Burada üzerinde durulması gereken temel meselelerden biri de budur.
Bir adayın eğitimine devam ederek ön lisans diploması almış olması, kamu personeli alımında kendisi açısından dezavantaja dönüştürülmemelidir.
Örneğin lise mezunu olarak 2024 KPSS Ortaöğretim sınavına giren ve 85 puan alan iki aday düşünelim. Bu adaylardan biri eğitimine devam etmeyip lise mezunu olarak kalırken, diğeri öğrenimine devam ederek 2026 yılında ön lisans mezunu olsun. İlandaki mevcut düzenlemeye göre ilk aday başvurabilirken, aynı sınava aynı öğrenim düzeyinden giren ve aynı KPSS puanına sahip ikinci aday yalnızca bu süreç içerisinde eğitim seviyesini yükselttiği için başvuramayacaktır.
Bu sonuç, eşitlik, liyakat, ölçülülük ve kamu görevine girişte fırsat eşitliği bakımından tartışmaya açıktır.
Dahası, bu yaklaşım yükseköğrenimini tamamlayan kişiyi adeta cezalandıran bir sonuç doğurmaktadır. Kamu kurumlarının adayların eğitim seviyelerini yükseltmelerini teşvik etmesi beklenirken, sonradan kazanılan bir diplomanın geçerli bir KPSS puanıyla yapılabilecek başvurunun önünde engel haline getirilmesinin objektif ve hizmet gerekleriyle açıklanabilir bir temele dayanması gerekir.
Gebze Teknik Üniversitesi ilanı yeniden değerlendirmeli
Üniversitelerin personel ihtiyaçları doğrultusunda pozisyonlara özel şartlar belirleyebilmesi anlaşılabilir bir durumdur. Ancak bu şartların adayların kamu görevine girme hakkını gereksiz veya ölçüsüz şekilde sınırlandırmaması gerekir.
Özellikle KPSS Ortaöğretim sınavına girdiği tarihte ön lisans mezunu olmayan ve bu nedenle sınava hukuka uygun şekilde katılarak geçerli KPSS-P94 puanı elde eden adayların, sınavdan sonraki tarihte ön lisans mezunu olmaları nedeniyle başvuru dışı bırakılması yeniden değerlendirilmelidir.
Aksi yaklaşım, aynı KPSS sınavına aynı statüde giren iki adaydan eğitimine devam edip diploma alanın dezavantajlı duruma düşmesi gibi hakkaniyetle bağdaşması güç bir sonuç ortaya çıkarmaktadır.
Kamu personeli alımlarında esas olan, görevin gerektirdiği niteliklere sahip adaylar arasında liyakat ve fırsat eşitliğini sağlayacak mümkün olan en geniş ve adil yarışma ortamının oluşturulmasıdır. Eğitim seviyesini yükselten bir adayın, bunun sonucunda geçerli KPSS puanını kullanamaz hale gelmesi ise bu amaçla bağdaşmamaktadır.