MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge'nin İkinci Bölüm 4. maddesinin (c) fıkrasında yer alan "....GİZLİ gizlilik derecesi ile..." ibaresinin iptaline hükmetti.
Düzenlemenin amacı
Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hariç) 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinin uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak amacıyla 2005 yılında yürürlüğe konulan "Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge" ile konuya ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir.
Bu Yönerge uyarınca, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlanacak memurlar, "birlik ve kurum amirliklerince" yapılan teklif üzerine, üst düzey yöneticilerden oluşan "Değerlendirme Kurulunca" listeler halinde belirlenmekte ve bu listeler "atamaya yetkili" amirlere sunulmaktadır.
Yönerge'nin dava konusu edilen 4/c maddesinde ise, 68/B maddesinden yararlanacaklara ait tekliflerin birlik ve kurum amirliklerince "GİZLİ" gizlilik derecesi ile "Derece Yükseltilme Teklif Formu (EK-A)" ve "Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi (EK-B)" düzenlenerek Ocak ayı içinde Milli Savunma Bakanlığında (MSB) olacak şekilde gönderilmesi öngörülmüştür.
Bu düzenlemeyle, 68/B maddesinden yararlanabilecek personel hakkında yapılacak teklifin ve doldurulacak belgelerin "GİZLİ" gizlilik derecesi ile MSB'ye gönderilmesi ve Değerlendirme Kuruluna sunulması amaçlanmıştır.
Mevzuattaki gizlilik düzenlemesine aykırıdır
2017/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nde "Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli güvenliğimizi, prestij ve menfaatlerimizi ciddi surette haleldar edecek ve diğer yandan, yabancı bir devlete geniş faydalar temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanlar"ın gizli olarak adlandırılması öngörülmüştür.
Milli Savunma Bakanlığının ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin niteliği gereği belirli belgelerin "gizli" olarak nitelendirilmesi, bilgilerin yetkisiz kişilerin eline geçmesini engellenmesi ve hassas verilere erişimin sınırlandırılması doğaldır. Ancak, davalı idarenin bünyesindeki memurların 657 sayılı Kanun'un 68/B uyarınca derecelerini yükseltmekte ve belgelerin "gizli" olarak belirlenmesinde sınırsız takdir hakkı bulunmamaktadır. Davalı idare takdir hakkını hizmetin gereği ve kamu yararına uygun olarak kullanmalı, "gizli" ibaresini kişilerin hak arama hürriyetini engelleyici nitelikte olmasına, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı kullanılmasına olanak tanımamalıdır.
Bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamında yararlanacak memurların teklifi davalı idarenin takdirinde olmakla birlikte, derece yükseltme teklifinin ve ilgili belgelerin "gizli" tutulmasının haklı ve kabul edilebilir bir yönünün bulunmadığı, Devlet memurlarının 657 sayılı Kanun'un 68/B kapsamındaki yükselme hakkını ve kişilerin bu belgelere erişiminin engellendiği, hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı sonucuna ulaşıldığından, Yönerge'nin dava konusu edilen kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
T.C.
DANIŞTAY
İKİNCİ DAİRE
Esas No: 2022/1533
Karar No: 2026/242
DAVANIN KONUSU:
Yıldırım Askerlik Şubesi Başkanlığında... olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge'nin İkinci Bölüm 4. maddesinin (c) fıkrasında yer alan "....GİZLİ gizlilik derecesi ile..." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Davacı tarafından; Yönerge uyarınca teklifler gizli yapıldığı halde, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlanması uygun görülenlerin yayımlandığı ve personele tebliğ edilirken gizlilik olmadığı, ödül mahiyetinde olması nedeniyle, teşvik edici yönünün olduğu, bu nedenle herkesin bilgi sahibi olmasının, diğer kişiler için motive unsuru olacağı, 2009-2016 yılları arasında olumlu nitelik belgesi düzenlenerek 6 defa teklif yapıldığı halde, kendisinin bu haktan yararlandırılmadığını öğrendiği, tekliflerin gizli olması nedeniyle, yapılan tekliflerin değerlendirme kuruluna gönderilip gönderilmediğinden haberdar olamadığı, MSB Karargah Hizmetleri Yönergesi'ne göre, müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli güvenliğimizi, prestij ve menfaatlerimizi ciddi surette haleldar edecek ve diğer yandan, yabancı bir devlete geniş faydalar temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanların gizli belge olarak kabul edildiği, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamında yapılacak atama tekliflerinin "gizlilik" derecesi ile korunmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığı, gizlilik derecesi ile mağduriyet yaşayanların hak aramalarının engellendiği, gizlilik derecesinde kamu yararı bulunmadığı, Değerlendirme Kurulunun, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlandırma hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, uygun gördüklerini ve görmediklerini listeler halinde yayımladığı, ancak teklifin amirlerce gizli yapılması halinde, keyfi olarak teklifin kurula sunulmadığı, şeffaf olmaması nedeniyle de bu durumun denetlenemediği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI:
Davalı idare tarafından; 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi uyarınca 1-4 dereceli kadrolara yapılacak atamalarda idarenin takdir yetkisi bulunduğu, dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu, yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ DÜŞÜNCESİ:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, dava dilekçesinde 08/05/2017 tarihinde 1. dereceli uzman kadrosuna atamasının yapıldığının beyan edildiği, dava dilekçesi ekinde yer alan 20/04/2017 tarihli Değerlendirme Kurulu kararında da, davacının 3. dereceli uzman kadrosundan 1. dereceli uzman kadrosuna yükseltildiği, 18/01/2018 tarihinde ise bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava tarihi itibarıyla 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamında zaten 1. dereceli kadroya atanmış olan davacının, Yönerge'nin dava konusu edilen maddesinin iptalinde güncel, kişisel ve meşru bir menfaati bulunmadığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Yıldırım Askerlik Şubesi Başkanlığında ... olarak görev yapmakta olan davacı tarafından MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönergenin İkinci Bölüm 4. maddesinin (c) fıkrasında yer alan "....GİZLİ gizlilik derecesi ile..." ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun "Derece yükselmesinin usul ve şartları" başlıklı 68. maddesinin (B) bendinde, "Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300'den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır.
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her "3" yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde gözönüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Yasanın 68/B maddesi ve diğer hükümlerine dayanılarak davaya konu MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönergenin İkinci Bölümün "Uygulama Esasları " başlıklı 4. maddesinin (c) fıkrasında, (Değişik:08 Şubat 2012) Yukarıda açıklanan şart ve nitelikleri taşıyan devlet memurlarına ait teklifler GİZLİ gizlilik derecesi ile birlik ve kurum amirliklerince Derece Yükseltilme Teklif Formu (EK-A) ve Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi (EK-B) tanzim edilerek atamaya yetkili amirin onay verdiği yılın Ocak ayı içinde Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları Personel Başkanlıklarında bulundurulur." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Dava dilekçesinden, davacı tarafından derece yükselmesi için gerekli koşulları taşımasına karşın hakkında derece ilerleme teklifi yapılıp yapılmadığını Davaya konu Yönerge maddesindeki GİZLİ gizlilik derecesi ile üst makama gönderilir ifadesi gereği bilgilendirilmediği için hakkında 657 sayılı Yasanın 68/B maddesi gereğince teklif yapılıp yapılmadığını bilmediği, bundan ancak iki ay sonra yayımlanan listede ismi yoksa o zaman haberdar olabildiği derece ilerlemesinin engellendiği, bu madde gereği yapılan teklifin gizlilik derecesi ile korunmasını gerektiren hiç bir nedenin bulunmadığı, iptali istenilen ibarenin hak aranmasını önlediği, bunun hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek söz konusu ibarenin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı Yasanın anılan maddesinde, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre bu madde de belirtilen derecelere atama yapılabileceği ve bu derecelere atama yapılabilmesi için gereken koşullar belirtilmiştir.
Davaya konu Yönergenin İkinci Bölümün "Uygulama Esasları " başlıklı 4. maddesinin (c) fıkrasında, derece yükselmesine ilişkin tekliflerin gizli gizlilik derecesi ile gönderileceği kurala yer bağlanmış ise de, bu Yönergenin dayanağı olan 657 sayılı Yasa da bu yolda herhangi bir hükme yer verilmediği gibi, bu kişilerin derece yükselmesine ilişkin işlemlerde kurum içi uygulamaların da 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunda belirtilen kapsam dışı konular içinde yer almadığı, başka bir deyimle bilgi edinme hakkı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda Türk Silahlı Kuvvetlerinde 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi asker kişi olmayan 657 sayılı yasaya tabi sivil memurların, askeri görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgelere değil, sadece kendi özlük haklarını etkileyecek derece yükselmesine ilişkin işlemlerden biri olan derece yükseltilmesi teklifinin, gizlilik derecesi ile korunmasına ilişkin iptali istenilen ibarenin, hak aramayı engelleyen bir düzenleme olduğu sonucuna ulaşıldığından bu ibarelerde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle, davaya konu Yönergenin İkinci Bölüm 4. maddesinin (c) fıkrasında yer alan "....GİZLİ gizlilik derecesi ile..." ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesinin 07/03/2022 günlü, E:2018/3086, K:2022/963 sayılı gönderme kararı ile Dairemize gönderilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı Bursa ili, Yıldırım Askerlik Şubesinde 657 sayılı Kanun'a tabi ... kadrosunda görev yapmaktadır.
10/09/2007 tarihinde lisans ve 11/11/2008 tarihinde de yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır.
Davacının 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlanma istemiyle açtığı dava, ... İdare Mahkemesi (...) ... Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Davacı, Yönerge kapsamında, 2009-2016 yılları arasında 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlandırılması için olumlu nitelik belgesi düzenlenerek 6 defa teklif yapıldığını, ancak teklifler gizli olarak yapıldığı için 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlandırılmamasına ilişkin işlemlere dava açamadığını iddia etmektedir.
Davacının, 2015 yılında 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlandırılma teklifinin Değerlendirme Kuruluna gönderilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesi (...) ... Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anılan iptal kararı sonrasında, amirin teklifi Değerlendirme Kuruluna sunulmuş, ancak Değerlendirme Kurulunun 22/09/2016 tarihli kararıyla, davacının 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlandırılması uygun görülmemiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava tarihinde yürürlükte bulunan hali ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Derece yükselmesinin usul ve şartları" başlıklı 68. maddesinde; "A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için:
a) (Değişik: 26/6/1984 - KHK 241/4 md.) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması,
b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş,
c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş,
d) (Mülga: 13/2/2011 - 6111/101 md.) olması şarttır.
B) (Değişik: 4/5/1984 - KHK 199/1 md.) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir. (2)
(Değişik paragraf: 13/2/2011 - 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300'den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır.
(Ek fıkra: 26/8/1993 - KHK - 501/1 md.; İptal Anayasa Mahkemesinin 6/10/1993 tarihli ve E. 1993/32, K. 1993/32 sayılı kararı ile)
(Değişik: 27/6/1989 - KHK - 375/7 Md.) 8.6.1984 tarih ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışmış olması ve yüksek öğrenim görmüş bulunması şarttır. Ancak dört yıldan daha az süreli yüksek öğrenim görenler için yukarıdaki sürelere ikişer yıl ilave edilir. Yasama Organı Üyeliğinde, Kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte ve okul devresi dahil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yüksek öğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin 6 yılı geçmemek üzere 3/4'ü yukarıdaki sürelerin hesabında dikkate alınır.
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her "3" yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde gözönüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
13/05/1964 günlü, 6/3048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla "Gizlilik Dereceli Evrak ve Gerecin Güvenliği Hakkında Esaslar" yürürlüğe konulmuştur (Resmi Gazete'de yayımlanmadığından erişilememiştir)
14/10/20217 günlü, 30210 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2017/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nin "Gizlilik Dereceli Yazılar" başlıklı kısmında; "Çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel yazılar elektronik ortamda gönderilmeyecektir. Söz konusu yazılar 13/5/1964 tarihli ve 6/3048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Gizlilik Dereceli Evrak ve Gerecin Güvenliği Hakkında Esaslara göre işlem görecektir. Söz konusu Esaslara göre;
Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli menfaatlerimize hayati bakımdan son derece büyük zarar verecek olan ve güvenlik bakımından olağanüstü önemi haiz mesaj ve dokümanlar çok gizli,
Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli güvenliğimizi, prestij ve menfaatlerimizi ciddi surette haleldar edecek ve diğer yandan, yabancı bir devlete geniş faydalar temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanlar gizli,
Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milletimizin menfaat ve prestijini haleldar edecek veya bir şahsın zarar görmesini mucip olacak veya yabancı bir devlete fayda temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanlar özel,
Çok gizli, gizli ve özel gizlilik dereceleriyle korunması gerekmeyen fakat bilmesi gerekenlerden başkasının bilmesi lüzum görülmeyen mesaj ve dokümanlar hizmete özel olarak adlandırılır.
Çok gizli evraklar teşkilat kanununa göre bakanlık, müsteşarlık, başkanlık ve genel müdürlüklerce tayin edilmiş kişiler tarafından verilir ve mahfuz odalar, kasa, çelik masa veya diğer tipte çelik dolaplar içinde muhafaza edilir.
Gizli, özel ve hizmete özel evrakların derecesi, yazıyı hazırlayan memur tarafından tayin edilir ve gizli ve özel evraklar kilitli çelik dolaplarda, hizmete özel evraklar ise masa gözlerinde kilitli olmak şartıyla muhafaza edilir.
Kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan belge/yazıların hazırlanmasında;
-13/5/1964 tarihli ve 6/3048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen yukarıdaki sınıflandırmanın dikkate alınmasına,
-Bu gizlilik dereceli sınıflandırmaya girmeyen belgelerin/yazıların mezkür sınıflandırmalara dahil edilmemesine,
-gizlilik dereceli belgelerin/yazıların da uygun gizlilik derecesi verilerek gönderilmesine dikkat edilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
10/06/2020 günlü, 31151 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Gizlilik dereceli belgeler" başlıklı 25. maddesinde; "(1) "Hizmete Özel" gizlilik derecesi bulunan belgelerin hazırlanması, kaydedilmesi, saklanması, gönderilmesi, alınması ve diğer işlemleri elektronik ortamda gerçekleştirilir.
(2) "Özel" ve üstü gizlilik dereceli belgelerin hazırlanması, kaydedilmesi, saklanması, gönderilmesi, alınması ve diğer işlemler ilgili mevzuatta belirtilen hükümlere uygun olarak fiziksel ortamda gerçekleştirilir. (3) Belgenin imzacısı olan yetkili makam, belgeye ait gizlilik derecesinin belirlenmesinden sorumludur. düzenlemesine, "Belgenin fiziksel ortamda gönderilmesi ve alınması" başlıklı 31. maddesinin 3. fıkrasında; "(3) "Hizmete Özel" haricindeki gizlilik dereceli belgelerin gerekli güvenlik tedbirleri alınarak fiziksel ortamda gönderilmesi esastır. Ancak 23/10/2010 tarihli ve 27738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Gerçek ve Tüzel Kişilerin Elektronik Haberleşme Hizmeti İçinde Kodlu veya Kriptolu Haberleşme Yapma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"in 2 nci maddesinde yetkili kılınan idareler, gizlilik dereceli belgeleri gerekli güvenlik tedbirlerini almak şartıyla güvenli elektronik imza ile imzalayarak elektronik ortamda da gönderebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge'nin "Uygulama Esasları" başlıklı 4. kısmında; "a. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci madde (B) fıkrası, devlet memurlarının görevde iken kurum yararına yapmış oldukları üstün başarı ve hizmetlerinin derece terfi yapılmak suretiyle değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Derece yükselmesinin yapılabilmesi için üst dereceden bos fiili kadronun bulunması dikkate alınarak teklif edilecek devlet memurunda öncelikle;
(1) (Değişik: 08 Şubat 2012) Görevinin hukuki, mali, teknik veya idari sorumluluk içermesi,
(2) (Değişik: 08 Şubat 2012) Görevinin, bağlı olduğu Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlığı çapında, kapsamlı ve etkin olması,
(3) Görevinde temayüz etmiş olması,
(4) 2 yıl veya daha fazla sureli yüksekokul veya fakülte mezunu olması,
(5) (Değişik: 08 Ekim 2014) Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları hariç diğer disiplin cezalarını almamış olması ve taksirli suçlar hariç paraya çevrilmiş veya tecil edilmiş olsa bile mahkumiyeti bulunmaması şartları aranır.
b. (İlave: 08 Şubat 2012) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68'inci madde (B) fıkrasının uygulanması suretiyle derece yükseltilmesine ilişkin işlemlerin hangi yıllarda yapılacağı, atamaya yetkili amirin onayı ile belirlenir.
c. (Değişik: 08 Şubat 2012) Yukarıda açıklanan şart ve nitelikleri taşıyan devlet memurlarına ait teklifler "GİZLİ" gizlilik derecesi ile birlik ve kurum amirliklerince Derece Yükseltilme Teklif Formu (EK-A) ve Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi (EK-B) tanzim edilerek atamaya yetkili amirin onay verdiği yılın Ocak ayı içinde Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları Personel Başkanlıklarında bulundurulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/A maddesinde normal derece yükselmesine (her üç yılda bir yapılan derece yükselmesine) ilişkin koşullara yer verildiği; 68/B maddesinde de belirtilen sınıflar hariç, idarelerin 1 ila 4. dereceli kadrolarına, takdir yetkisi kapsamında daha alt derecelerden, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, belirtilen şartları taşımak kaydıyla atama yapılabilmesi hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır.
Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hariç) 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinin uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak amacıyla 2005 yılında yürürlüğe konulan "Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge" ile konuya ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir.
Bu Yönerge uyarınca, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinden yararlanacak memurlar, "birlik ve kurum amirliklerince" yapılan teklif üzerine, üst düzey yöneticilerden oluşan "Değerlendirme Kurulunca" listeler halinde belirlenmekte ve bu listeler "atamaya yetkili" amirlere sunulmaktadır.
Yönerge'nin dava konusu edilen 4/c maddesinde ise, 68/B maddesinden yararlanacaklara ait tekliflerin birlik ve kurum amirliklerince "GİZLİ" gizlilik derecesi ile "Derece Yükseltilme Teklif Formu (EK-A)" ve "Üst Derece Verilmek Suretiyle Yapılacak Yükselmelere Ait Nitelik Belgesi (EK-B)" düzenlenerek Ocak ayı içinde Milli Savunma Bakanlığında (MSB) olacak şekilde gönderilmesi öngörülmüştür.
Bu düzenlemeyle, 68/B maddesinden yararlanabilecek personel hakkında yapılacak teklifin ve doldurulacak belgelerin "GİZLİ" gizlilik derecesi ile MSB'ye gönderilmesi ve Değerlendirme Kuruluna sunulması amaçlanmıştır.
2012 yılı öncesinde "teklifin gizli tutulması" yönünde bir düzenleme yokken, 2012 yılında Yönerge'nin dava konusu edilen maddesinde yapılan değişiklikle bu düzenlemenin getirildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi uyarınca teklif edilen personelin "gizli" ibaresi ile bildirilmesine ilişkindir. Yasal mevzuat ile "gizli" olarak nitelendirilmesi gereken belgelere ilişkin çerçeve belirlenmiştir.
2017/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nde "Müsaadesiz açıklandığı takdirde, milli güvenliğimizi, prestij ve menfaatlerimizi ciddi surette haleldar edecek ve diğer yandan, yabancı bir devlete geniş faydalar temin edecek mahiyette olan mesaj ve dokümanlar"ın gizli olarak adlandırılması öngörülmüştür.
Milli Savunma Bakanlığının ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin niteliği gereği belirli belgelerin "gizli" olarak nitelendirilmesi, bilgilerin yetkisiz kişilerin eline geçmesini engellenmesi ve hassas verilere erişimin sınırlandırılması doğaldır. Ancak, davalı idarenin bünyesindeki memurların 657 sayılı Kanun'un 68/B uyarınca derecelerini yükseltmekte ve belgelerin "gizli" olarak belirlenmesinde sınırsız takdir hakkı bulunmamaktadır. Davalı idare takdir hakkını hizmetin gereği ve kamu yararına uygun olarak kullanmalı, "gizli" ibaresini kişilerin hak arama hürriyetini engelleyici nitelikte olmasına, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı kullanılmasına olanak tanımamalıdır.
Bu durumda, 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesi kapsamında yararlanacak memurların teklifi davalı idarenin takdirinde olmakla birlikte, derece yükseltme teklifinin ve ilgili belgelerin "gizli" tutulmasının haklı ve kabul edilebilir bir yönünün bulunmadığı, Devlet memurlarının 657 sayılı Kanun'un 68/B kapsamındaki yükselme hakkını ve kişilerin bu belgelere erişiminin engellendiği, hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı sonucuna ulaşıldığından, Yönerge'nin dava konusu edilen kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu MSY.:(MSY 52-10) Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Hakkında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönerge'nin İkinci Bölüm 4. maddesinin (c) fıkrasında yer alan "....GİZLİ gizlilik derecesi ile..." ibaresinin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/01/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.