Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 24.06.2026 tarih ve 2026/690 kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, başvuranın çocuğuna bireyselleştirilmiş eğitim programına (BEP) uygun sınav tedbirlerinin uygulanmaması ve özürsüz devamsızlık süresini aşmadığı halde devamsızlık gerekçesiyle okul ile ilişiğinin kesilmesi nedeniyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. İNCELEME SÜRECİ
2. Başvuran, başvuru dilekçesinde özetle:
a. Çocuğu . hakkında Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) tarafından düzenlenen rapor ile Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu'nun (ÇÖZGER) bulunduğunu, çocuğunun . Lisesinde eğitim gördüğü sırada Okul Müdürü tarafından Okulun 7/7/2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 22'nci ve 24'üncü maddelerinde öngörülen şartlara uygun olmadığının kendisine sözlü olarak bildirildiğini, bu durumu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne iletmesi üzerine çocuğunun kaynaştırma/bütünleştirme öğrencisi olarak değerlendirildiğinin kendisine tebliğ edildiğini,
b. Çocuğuna BEP'e uygun şekilde sınav tedbirlerinin uygulanmadığını, diğer öğrencilerle aynı sınav uygulamalarına tabi tutulduğunu, bu nedenle iki defa sınıf tekrarına kaldığını, e-Okul sistemine göre özürsüz devamsızlık süresini aşmadığı halde devamsızlık sınırını aştığı ve iki defa sınıf tekrarına kaldığı gerekçesiyle okul ile ilişiğinin kesildiğini, söz konusu uygulamalar nedeniyle çocuğunun eğitim hakkının engellendiğini ve ayrımcılığa maruz kaldığını, iddia etmektedir.
3. Muhatap T.C. Bayrampaşa Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından sunulan yazılı görüşte, başvuru konusu hakkında ayrıca bir açıklamada bulunulmamış e-Okul Devamsızlık Çizelgesi, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Eğitim Planı, BEP Geliştirme Birimi Toplantı Tutanağı, Bayrampaşa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu gibi başvurana ait işlem dosyasında yer alan belgelerin yazı ekinde gönderildiği ifade edilmiştir.
4. Muhataptan alınan yazılı görüş, 6701 sayılı Kanun'un 18'inci maddesi ile 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun ilgili hükümleri doğrultusunda 7/8/2025 tarihinde başvurana tebliğ edilmiştir. Ancak, başvuran tarafından anılan yazılı görüşe karşı yasal süresi içinde herhangi bir cevap sunulmamıştır.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
25. Eğitim hakkı, Anayasa tarafından güvence altına alınmış temel bir haktır. Bu bağlamda eğitim yalnızca kişilere doğrudan fayda sağlayan bir kamu hizmeti değil, aynı zamanda geniş sosyal fonksiyonları olan bir hizmettir. Demokratik bir toplumda, insan haklarının güçlenmesi ve sürdürülmesi açısından eğitim hakkının vazgeçilmez bir katkı sağladığı açıktır (AYM, Mehmet Reşit Arslan ve Diğerleri Başvurusu, B. No: 2013/583, 10/12/2014, para. 66). AYM kararlarında eğitim hakkının kamu ve özel eğitim kurumlarında ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğrenim seviyelerini kapsadığı vurgulanmıştır (AYM, Hikmet Balabanoğlu Başvurusu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, para. 28). Başvuranın iddiaları ile bu iddialara karşılık muhatap tarafından sunulan yazılı görüşün ve başvuru dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin eğitim hakkı ile bağlantılı olarak engellilik temelinde ayrımcılık yasağı kapsamında incelenerek değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda öncelikle, başvuranın çocuğu hakkında . Tıp Fakültesi Hastanesi tarafından düzenlenen . tarihli ve . sayılı ÇÖZGER bulunduğu bu raporda başvuranın çocuğunun . tanısı kapsamında özel gereksinimi olduğunun ve özel öğrenme güçlüğü nedeniyle terapi/rehabilitasyon desteğine ihtiyaç duyduğunun belirtildiği görülmektedir. Bayrampaşa Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünün . tarihli ve . sayılı Destek Eğitim Kararı uyarınca özel öğrenme güçlüğü eğitsel değerlendirme ve tanısı bulunan başvuranın çocuğunun "21/4/2021 tarihli ve 10 sayılı TTKB Kararı ile kabul edilen Öğrenme Güçlüğü Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı doğrultusunda Okuma ve Yazma ile Matematik modüllerinden yararlanmasına" karar verilmiştir.
26. Başvuranın çocuğunun eğitim öğretim sürecine ilişkin edinilen bilgi ve belgeler doğrultusunda . Eğitim Öğretim Yılında . Lisesinde ortaöğretime başladığı, burada . sınıfta sınıf tekrarına kaldığı, . Eğitim Öğretim Yılında .. sınıfı geçerek . tarihinde . sınıf öğrencisi olarak . Lisesine nakil olarak geldiği bilinmektedir. Başvuranın çocuğunun . Eğitim Öğretim Yılında . sınıfta sınıf tekrarına kaldığı, 7/9/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Sınıf tekrarı ve öğrenim hakkı" başlıklı 59'uncu maddesi uyarınca öğrenim süresi içinde ikinci defa sınıf tekrarına düşmesi nedeniyle okulla ilişiği kesilerek örgün eğitim dışına çıktığı, halihazırda . Lisesi Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) programında . sınıf öğrencisi olduğu anlaşılmaktadır.
39. Sonuç olarak yukarıda yer alan tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde Destek Eğitim Kararı uyarınca özel öğrenme güçlüğü eğitsel değerlendirme ve tanısı bulunan başvuranın çocuğunun destek eğitim programlarından yararlanmasına karar verildiği görülmektedir. Buna karşılık, . Lisesi BEP Geliştirme Birimi Toplantı Tutanağında BEP hazırlanmasına gerek olmadığı yönünde karar alındığı sınav kağıtlarının değerlendirilmesinde öğrencilerin özel eğitim ihtiyaçlarının dikkate alınacağı ve eğitim öğretim materyallerinde öğrencilerin durum ve farklılıkları ile dersin muhteviyatına göre düzenlemeler yapılacağı belirtilmesine rağmen bu düzenlemelerin fiilen hayata geçirildiğini gösteren herhangi bir bilgi veya belgenin başvuru dosyasına sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuranın çocuğunun özel eğitim ihtiyacı doğrultusunda gerekli ve ölçülü tedbirlerin sağlanmaması nedeniyle eğitim hakkından diğer öğrencilerle eşit koşullarda yararlanmasının güçleştiği ve bu durumun nesnel olarak haklılaştırılamayan bir dezavantaj oluşturduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun 9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 69'uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında başvuru konusu olayda engellilik temelinde makul düzenleme yapmama türünde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
40. İhlalin etki ve sonucunun ağırlığı ile muhatabın ekonomik durumu ve hukuki konumu göz önünde bulundurularak ihlal konusu eylemle ilgili muhataba 25.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
V. KARAR
A. Başvuruda AYRIMCILIK YASAĞININ İHLAL EDİLDİĞİNE,
B. Muhatap T.C. Bayrampaşa Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü hakkında 25.000,00 TL (YirmiBeşBin TL) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
C. Kararın taraflara tebliğine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,
Ç. Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemesine başvurulabileceğine,
24/6/2026 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.
Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 4.06.2026 tarih ve 2026/690 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.
Ahmet KANDEMİR