Kamu personeli ve diğer ücretli çalışanlar, ödedikleri bazı sigorta primlerini vergi matrahlarından düşerek vergi avantajı elde edebilirler. Bu uygulamanın detaylı şartları, kapsamı ve sınırları şu şekildedir:
Hangi Sigorta Primleri, Ne Oranda İndirilebilir?
. Şahıs Sigortaları (%100): Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortalarına ödenen primlerin tamamı (%100'ü) indirime tabidir.
. Hayat Sigortaları (%50): Birikim priminin alındığı hayat sigortalarına ödenen primlerin ise yarısı (%50'si) indirilebilir. Ayrıca konut, taşıt ve tüketici kredileri kullanımı sırasında bankalarca yapılan hayat sigortası poliçeleri için ödenen primler de bu kapsamda indirime konu edilebilir.
Kimler İçin Yapılan Ödemeler Kapsamdadır? Poliçenin; mükellefin şahsına, yasal evlilik bağı bulunan eşine veya küçük çocuklarına ait olması gerekir.
. Çocuk Tanımı: Mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ve ana-babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dahil) 18 yaşını doldurmamış kişileri ifade eder. Eğer çocuk eğitimine devam ediyorsa (tahsildeyse) bu sınır 25 yaşa kadar uzar.
İndirim Şartları ve Üst Sınırlar Nelerdir?
. Yerli Şirket Şartı: Sigorta sözleşmesinin, Türkiye'de yerleşik ve merkezi Türkiye'de bulunan bir şirket ile yapılmış olması zorunludur.
. Limitler: İndirim konusu yapılacak toplam prim tutarı, beyan edilen gelirin %15'ini ve ilgili yılın yıllık asgari ücret tutarını geçemez (2026 takvim yılı için bu üst sınır 396.360 TL'dir).
. Hesaplama ve Devir: %15'lik sınır hesaplanırken dikkate alınacak gelir; diğer indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki brüt tutardır. İndirim limitini aşan prim ödemeleri gelecek yıllara devredilemez.
. Ücretlilerin Durumu: Ücretliler için de aylık bazda gelirin %15'i kuralı geçerlidir. Yıl içinde aylık ücret matrahından indirilen primler, yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi durumunda tekrar (mükerrer) indirilemez.
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Primleri İndirilebilir mi? Hayır. İşveren veya ücretli çalışan tarafından Bireysel Emeklilik Sistemine ödenen katkı payları, gelir vergisi matrahının veya vergiye tabi ücret matrahının tespitinde hiçbir surette indirim konusu yapılamaz.
Dönemsellik İlkesi ve Ödemelerin Belgelendirilmesi (Tevsik)
. Primlerin ilgili yılda indirim konusu yapılabilmesi için gelirin elde edildiği yıl içinde ödenmiş olması şarttır.
. Dönemsellik Örneği: 1 Temmuz 2025 tarihinde başlayan ve 1 yıllık bedeli peşin ödenen bir sağlık sigortası priminin 6 aylık kısmı 2025 yılına, kalan 6 aylık kısmı ise 2026 yılı beyannamesine dahil edilerek indirilir.
. Belgelendirme: Ödemelerin mutlaka banka dekontları, otomatik para çekme makinesi makbuzları, kredi kartı ekstreleri veya posta çekleri ile ispatlanması gerekir. Bu belgelerde ödeyenin adı, sigorta şirketinin unvanı ve primin türü (hayat/şahıs) mutlaka yer almalıdır.
Özetle; Gelir vergisi mükellefleri ve ücretli çalışanlar, Türkiye'de mukim sigorta şirketlerine kendileri, yasal eşleri ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları (18 yaş veya okuyorsa 25 yaş altı) adına yaptırdıkları sağlık, kaza, hayat gibi sigorta primlerini vergi matrahlarından düşebilmektedir. Şahıs sigortalarının tamamı, hayat sigortalarının ise yarısı indirim kapsamındadır.
Ancak bu avantajdan yararlanabilmek için ödemelerin resmi yollarla belgelendirilmesi, dönemsellik ilkesine uyulması ve tutarların yasal üst limitleri (beyan edilen gelirin %15'i ve yıllık asgari ücret tutarı) aşmaması gerekmektedir. BES katkı payları bu kapsama girmez ve yasal limiti aşan sigorta primleri bir sonraki vergi yılına devredilemez.