Sayıca 729 bini bulan dava dosyasının tek tek izlenmesini güçleştiren temel neden, avukatların tahsilatları girdiği METOP sistemi ile Bakanlığın merkezi muhasebe sistemi (BKMYBS) arasında bağlantı bulunmaması. Bu kopukluk yüzünden bir dosyadaki tahsilatın merkeze doğru aktarılıp aktarılmadığı teyit edilemiyor, aynı dosyaya ait ücretin birden fazla girilmesi gibi hatalar da fark edilemiyor. Sayıştay ayrıca tahsilatların muhasebe kayıtlarına farklı hesap kodlarıyla ve tutarsız biçimde işlendiğini belirledi. Bakanlık, sistemler arası entegrasyon çalışmasının sürdüğünü bildirse de Sayıştay bu açıklamayı yeterli bulmadı ve dosya takibindeki bu güçlüğün geçmiş yıllardan beri çözülemeyen kronik bir sorun olduğunu vurguladı.
729 bin dosyanın izini sürmek neden zor?
Devlet davalarını kazanan Hazine avukatları, tahsil ettikleri vekalet ücreti tutarlarını Merkezi Erişimli Taşra Otomasyon Programı'na (METOP) kendileri giriyor. Bu veriler doğrultusunda hazırlanan rapora göre ödeme bordroları oluşturuluyor. Ancak METOP ile Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) arasında herhangi bir entegrasyon bulunmuyor. Sayıştay denetçileri, bu nedenle tüm tahsilatların merkeze eksiksiz aktarılıp aktarılmadığının veya METOP'a girilen verilerin doğruluğunun sistem üzerinden teyit edilemediğini belirledi. Raporda, dava dosya numarası bazında bir kontrol mekanizması da bulunmadığı için aynı dosyaya ait vekalet ücretinin sisteme birden fazla kez girilmesi ya da henüz tahsil edilmemiş bir tutarın kaydedilmesi gibi hataların veya suistimallerin tespitinin de güçleştiği vurgulandı. Sayıştay'a göre bu denli yüksek dosya hacminde, sistemsel bir kontrol olmadan takibin sağlıklı yürütülmesi ilgili avukatın bireysel gayretine kalıyor.
Muhasebe kayıtlarında da hata tespit edildi
Sayıştay'ın aynı rapordaki ayrı bir bulgusunda, tahsil edilen vekalet ücretlerinin muhasebe kayıtlarının da hatalı tutulduğu ortaya çıktı. Taşra birimlerinin tahsilatları "333 Emanetler Hesabı"nın farklı alt kodlarına kaydettiği, taşrada biriken bakiyelerin yıl sonunda merkez saymanlığa aktarılmadığı ve Genel Müdürlüğe bildirilen tahsilat tutarları ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların birbiriyle uyuşmadığı tespit edildi. Bu uyumsuzluk, zaten yoğun dosya yükü altındaki takip sürecini daha da karmaşık hale getiriyor.
Vekalet ücretinin dağıtımı nasıl işliyor
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili yönetmeliğe göre, davayı kazanan Hazine avukatlarınca tahsil edilen vekalet ücretleri belirli oranlarda ilgili personele dağıtılıyor; kişi başına ödenebilecek tutarın yıllık bir üst sınırı bulunuyor ve limit fazlası tutarlar üç yıl içinde tahsil edilemezse bütçeye gelir kaydediliyor. Sayıştay'ın tespitine göre, 729 bin dosyalık bu hacmin dağıtım sürecinin de farklı ve birbirinden bağımsız sistemler (METOP ve BKMYBS) üzerinden yürütülmesi, hem tahsilatın hem de dağıtımın sağlıklı izlenmesini engelliyor.
Bakanlık: Sistemler arası entegrasyon çalışması sürüyor
Sayıştay'ın bulgusuna verdiği cevapta Bakanlık, METOP ile BKMYBS arasında entegrasyon sağlanmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini bildirdi. Ancak Sayıştay, bu çalışmaların henüz tamamlanmadığını belirterek tespitin geçerliliğini koruduğunu vurguladı ve avukatların dosya takibini kolaylaştıracak, otomatik veri aktarımı sağlayan bir sistemin kurulması gerektiğini bildirdi.
Sorun ilk kez tespit edilmiyor
Sayıştay raporunda, aynı sorunun geçmiş yıllara ait denetim raporlarında da yer aldığı özellikle belirtildi. Bu durum, Hazine avukatlarının dava dosyalarını takipte yaşadığı güçlüğün, sistemler arası entegrasyon eksikliğinden kaynaklanan ve yıllardır giderilemeyen kronik bir sorun olduğuna işaret ediyor.
Bu bulgular, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2025 yılı mali tablolarına verilen genel denetim görüşünü etkilemedi; Sayıştay, Bakanlığın mali tablolarının bütün olarak "doğru ve güvenilir bilgi içerdiği" kanaatine vardı. Raporda ayrıca Bakanlığın İç Denetim Birimi'nde 55 iç denetçi kadrosundan yalnızca 9'unun dolu olduğu, bunun Bakanlığın büyüklüğü göz önüne alındığında sınırlı kaldığı da ayrıca not edildi.