Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu SHGM 2025 Yılı Denetim Raporu'nda "Diğer Bulgular" arasında yer alan tespite göre, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi havalimanı giriş kartlarının basımı ve ücret karşılığı dağıtımı görevini SHGM'ye veriyor. SHGM bu yetkiyi ancak protokolle devredebiliyor. Tüm hava meydanlarında geçerli kartlar için DHMİ ile bir protokol ve gelir paylaşımı düzenlemesi bulunuyor. Her bir havalimanına özel giriş kartları için ise işletmecilerle yapılmış hiçbir protokol yok. Buna rağmen bu kartlar işletmeciler tarafından basılıp satılıyor. Sayıştay, yetkinin anlaşma yapılmadan devredilmesini mevzuata aykırı bulurken protokollerin "bir an önce" yapılmasını istedi.
Yetki kararname ile SHGM'ye verildi
Memurlar.net incelemesine göre raporda, havalimanı giriş kartlarına ilişkin yetkinin dayanağı 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin SHGM hizmet birimlerini düzenleyen 441'inci maddesi olarak gösterildi. Sayıştay bu hükmü şöyle aktardı:
"4 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün hizmet birimlerini düzenleyen 441'inci maddesinde Havacılık Güvenliği Daire Başkanlığı'nın görevleri arasında hava alanı giriş kartlarının usul ve esaslarını belirlemek, basımını yapmak veya yaptırmak, ücreti karşılığında dağıtımını sağlamak sayılmıştır. Buna göre havalimanı giriş kartlarını basma veya bastırma yetkisi SHGM'de bulunmaktadır."
Raporda, SHGM'nin bu yetkiyi gerek görürse havalimanı işletmecilerine devredebileceği, ancak bunun bir protokol çerçevesinde yapılması gerektiği belirtildi.
DHMİ ile protokol var, işletmecilerle yok
Sayıştay, yetkinin usulüne uygun devrine örnek olarak DHMİ ile yapılan protokolü gösterdi. Raporda bu konuda şu ifadelere yer verildi:
"Örneğin DHMİ ile yapılan protokol ile Tüm Hava Meydanları Giriş Kartlarını basma ve dağıtma yetkisi DHMİ'ye verilmiş, elde edilen gelirin belli oranlar dahilinde bölüşüme konu olacağı karara bağlanmıştır."
Tek tek havalimanlarına özel kartlarda ise durumun farklı olduğu vurgulandı. Raporda şöyle denildi:
"Ancak tüm hava meydanlarına giriş kartları için bu şekilde bir protokol bulunmasına rağmen havalimanı işletmecileri ile SHGM arasında her bir havalimanına özel giriş kartı basım ve satış yetkisini düzenleyen herhangi bir protokol bulunmamaktadır."
Kartlar satılıyor, SHGM'ye gelir girmiyor
Sayıştay'a göre protokol olmamasına rağmen kartlar işletmeciler tarafından basılıp satılmaya devam ediyor ve imtiyaz sahibi kurum bu satışlardan pay almıyor. Raporda tespit şu sözlerle ortaya kondu:
"Bu şekilde bir protokol bulunmamasına rağmen havalimanlarında giriş kartları ilgili havalimanı işletmecileri tarafından basılmakta ve satışı gerçekleştirilmektedir. Bu satışlar dolayısıyla imtiyaz hakkı sahibi SHGM herhangi bir gelir elde etmemektedir."
Raporda, işletmecilerin bu satışlardan elde ettiği gelirin tutarına ilişkin bir bilgi yer almıyor.
Sayıştay: Protokolsüz devir mevzuata aykırı
Sayıştay, yetkinin herhangi bir anlaşma yapılmadan fiilen işletmecilere bırakılmasını hukuka aykırı buldu:
"Mezkur mevzuata göre kart basma veya bastırma yetkisi ile ücret karşılığı dağıtımını sağlama yetkisi SHGM'de bulunmaktadır. Bu hakkı herhangi bir anlaşma veya protokol olmadan devretmek mevzuata aykırılık teşkil etmektedir."
Hangi kartlar kapsamda?
Raporda, düzenleme yapılması gereken belgeler de tek tek sayıldı. Buna göre konu, elektronik ve manuel hava alanı giriş kartlarını, geçici giriş kartı ve belgelerini ve apron, pist ve taksi yollarından oluşan PAT sahalarında araç kullanma belgesini kapsıyor. Bu belgeler havalimanlarının güvenlikli alanlarına girecek personel ve araçlar için zorunlu tutuluyor.
Sayıştay'ın önerisi
Sayıştay, SHGM ile havalimanı işletmecileri arasında protokol yapılması gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Bu kapsamda havalimanı işletmecileri ile SHGM arasında havalimanı giriş kartları (Elektronik ve Manuel Hava Alanı Giriş Kartı, Geçici Giriş Kartı/Belgesi ile PAT Sahalarında Araç Kullanma Belgesi) basım ve dağıtım şartlarını düzenleyen protokollerin bir an önce yapılarak imtiyaz hakkının bu şartlar dahilinde devrinin sağlanması gerekmektedir."
SHGM raporunda başka neler var?
Sayıştay, SHGM'nin 2025 yılı mali tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olduğu görüşüne vardı. Raporda denetim görüşünü etkileyen bir bulgu yer almadı. Giriş kartı tespitinin yanı sıra "Diğer Bulgular" arasında üç konu daha sıralandı. Bunlar, yer hizmetleri kuruluşlarının ödenmiş sermayelerinin yalnızca ilk ruhsat başvurusunda kontrol edilmesi, kurum gelirlerine ilişkin ücretlerin usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle gecikme zammı uygulanamaması ve İstanbul, Antalya ve Nevşehir temsilciliklerinin etkin çalışması için gerekli önlemlerin alınmamasıdır.