Memurlar.net'in Sayıştay raporları üzerinde yaptığı incelemeye göre, Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2025 Yılı Denetim Raporu, üniversite hastanesindeki mesai dışı muayene uygulamasına ilişkin dikkat çekici bir tespit içeriyor. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na göre öğretim üyeleri mesai saatleri dışında hastanede hasta bakabiliyor ve bu hizmet için hastalardan SGK tarifesinin üzerinde ilave ücret alınabiliyor. Bu ücretin yüzde 50 ile 60'ı arasındaki kısmı ilgili öğretim üyesine ödeniyor, ancak ödeme ek ödeme matrahının yüzde 950'siyle sınırlı. Sayıştay denetçileri hastanede yaptıkları yerinde incelemede, bu sınıra ulaşan bazı doktorların mesai dışında hasta bakmaya devam etmediğini tespit etti. Tavanı aşan gelirler hekime değil döner sermaye işletmesine ya da diğer personele kaldığından, bu hekimler için mesai dışında hasta bakmanın kişisel getirisi ortadan kalkıyor. Sayıştay, mesai dışı hizmetin vatandaşın sağlık hizmetine erişimi ve hasta yoğunluğunun azaltılması amacıyla kanunlaştırıldığını hatırlattı. Üniversite, bundan sonrası için gerekli işlemin yapıldığını bildirdi. Raporda tavana ulaşınca hasta bakmayı bırakan doktorların sayısı ve branşları yer almıyor.
Mesai dışı muayenede sistem nasıl işliyor?
Üniversite hastanelerinde mesai dışı muayene, 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesine dayanıyor. Sayıştay'ın raporda aktardığı hükme göre öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında sundukları sağlık hizmetleri için hastalardan alınan ilave ücretler, döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanıyor. Bu tutardan hazine payı ve diğer kesintiler yapılmıyor. Toplanan gelirin yüzde 50 ile 60'ı arasında, üniversite yönetim kurulunca belirlenen oranı hizmeti veren öğretim üyesine her ay ayrıca ödeniyor.
Kanun bu ödemeye iki sınır koyuyor. Ödeme, öğretim üyesinin mesai içinde gerçekleştirdiği iş miktarı ve çeşidine göre belirlenen toplam performansı aşamıyor. Ayrıca ödemenin tutarı "ek ödeme matrahının yüzde 950'sini" geçemiyor.
Hastalardan alınan ilave ücrete de sınır var. Raporda belirtildiğine göre bu ücret, SGK'nın belirlediği hizmet bedelinin poliklinik muayenelerinde en fazla iki katı, diğer hizmetlerde en fazla bir katı olabiliyor. Bir defada alınabilecek ilave ücret ise asgari ücretin iki katını geçemiyor.
Tavana ulaşıldığında ne olduğunu ise Sayıştay şöyle açıkladı:
"Öğretim üyelerine ödenen tutar ek ödeme matrahının yüzde 950'sine ulaştığında alınan ilave ücretler, Döner Sermaye İşletmesi geliri olmakta veya diğer personellere dağıtılmaktadır."
Yani hekim tavana ulaştıktan sonra baktığı her hastanın ilave ücreti artık kendisine değil, hastane gelirine ya da diğer çalışanlara gidiyor.
Tavana ulaşınca muayeneyi kestiler
Sayıştay denetçileri, hastanede yerinde yaptıkları incelemede şu tespitte bulundu:
"Yerinde yapılan denetimler sırasında 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesi uyarınca mesai dışında yapılan hizmetler için alınabilecek üst sınıra ulaşan bazı doktorların sağlık hizmeti vermeye devam etmeyi kestikleri ve hasta bakmadıkları görülmüştür."
Sayıştay: Uygulama hekimin kazancı için değil, hastanın erişimi için getirildi
Sayıştay, mesai dışı sağlık hizmetinin amacını da hatırlattı. Raporda bu uygulamanın "vatandaşın sağlık hizmetine erişimi, hasta yoğunluğu, ilgili branşta tabip sayısı gibi hususlar göz önüne alınarak ihtiyaç ve hizmet gerekleri dikkate alınarak kanunlaştırılmış bir uygulama" olduğu vurgulandı.
Sayıştay ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 11'inci maddesine atıf yaptı. Bu maddeye göre devlet memurları, kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymak ve amirlerin verdiği görevleri yerine getirmekle yükümlü. Görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden de amirlerine karşı sorumlular.
Raporda uygulamanın hastane gelirleri açısından önemine de dikkat çekildi. Tavanı aşan ilave ücretler döner sermayeye gelir olarak kaldığından, hekimlerin tavandan sonra da hasta bakmaya devam etmesi işletmenin gelirini artırıyor. Sayıştay'ın sonuç değerlendirmesi şöyle:
"Vatandaşın sağlık hizmetine erişimi sağlamak ve hasta yoğunluğu azaltmak için uygulamaya konulan mesai dışı sağlık hizmeti uygulamasından elde edilen gelirlerin İşletme gelirlerini de arttırabileceği dikkate alınarak; tüm kamu görevlilerinin 657 sayılı Kanun'da yer alan hükümlere göre görevlerini ifa etmeleri gerektiği değerlendirilmektedir."
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi yönetimi ise Sayıştay'a verdiği cevapta, bulguda tespit edilen hususla ilgili olarak bundan sonrası için gerekli işlemin yapıldığını bildirdi.
Van YYÜ raporlarındaki diğer tespitler
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesine ilişkin 2025 raporlarında başka dikkat çekici bulgular da yer aldı:
-Hastane müdür yardımcılığı kadrosuna görevde yükselme şartlarını taşımayan personel görevlendirildi.
-Tıbbi kötü uygulamaya karşı zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması gereken hekimlerin takibi yapılmadı.
-Döner sermaye işçilerine ödenen bayram yardımı gelir vergisi matrahına ve prime esas kazanca dahil edilmedi.
-İşçilerin birikmiş yıllık izinlerinin kullandırılması için tedbir alınmadı.
-Yerleşkedeki yurt binalarının işletme yetkisi, imzalanan bir protokolle bir vakfa ait iktisadi işletmeye bırakıldı.
-Üniversitenin bazı akademik birimleri atıl durumda kaldı.
-Yurt dışına görevlendirilen öğretim elemanlarının görev süreleri, yapılacak araştırma çerçevesinde belirlenmedi.