Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporlarında, üç üniversitede memurlara verilen öğle yemeğine ilişkin bulgular yer aldı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212'nci maddesine dayanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'ne göre memurlara yiyecek yardımı yalnızca yemek verme şeklinde yapılabiliyor. Yemek maliyetinin Ankara, İstanbul ve İzmir'de üçte ikisini, diğer illerde yarısını aşmayan kısmı kurum bütçesinden karşılanıyor, kalan kısım ise yemek yiyen memurdan alınıyor. Sayıştay'ın incelemesinde üç üniversitede bu sistemin farklı aşamalarında sorunlar tespit edildi. Sivas Cumhuriyet'te yemek sayısını belirlemek ve personelden ücret tahsil etmek için kullanılan mobil uygulamaya ilişkin sözleşme yoktu. Uygulama 2025 boyunca defalarca arızalandı ve kartsız geçen personelden ücret alınamadı. Tekirdağ Namık Kemal'de memur yemekhanesi, sosyal tesis mevzuatına göre ayrı muhasebeyle yürütülmesi gerekirken üniversite bütçesi içinde işletildi. Personel yemeği için 8,13 milyon TL ödenek konuldu, ancak personel yemeği için harcanan tutar ve toplanan gelir ayrıştırılamadı. Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri'nde öğrenci yemeği hakedişleri daire başkanlığı üzerinden ödenirken personel yemeği hakedişleri yemekhane kurulunun banka talimatıyla doğrudan yükleniciye ödendi. Üç üniversite de düzeltme işlemlerine başladığını bildirdi.
Memurlara yemek yardımı nasıl işliyor?
Sayıştay'ın raporlarda aktardığı Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin temel hükümleri şöyle:
3'üncü madde: Memurlara verilecek yiyecek yardımı yalnızca yemek verme şeklinde olabiliyor.
4'üncü madde: Yiyecek yardımının giderleri, yemek maliyetinin Ankara, İstanbul ve İzmir'de üçte ikisini, diğer illerde yarısını aşmamak üzere, Yönetmelik kapsamındaki memur kadrosu sayısına göre kurum bütçesine konulacak ödenekle karşılanıyor. Bütçeden karşılanamayan kısım yemek yiyenlerden alınıyor.
5'inci madde: Kurum bütçesine konulan ödenek, memurlara yemek vermek için kurulan yemek servisine aktarılıyor ve yiyecek yardımının giderleri yalnızca bu servis tarafından yapılıyor. Yemek servisi için gereken bina, tesis ve demirbaşları kurum sağlıyor ve bunlar için memurlardan ücret alınmıyor.
9'uncu madde: Yemek servisinde görevli kurum personelinin giderleri ile kira, amortisman, su, elektrik ve doğalgaz giderleri yemek maliyetine dahil edilmiyor.
Sivas Cumhuriyet: Sözleşmesi olmayan uygulama arızalandı
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, personel yemeğini "Personel Öğlen Yemeği Üretimi, Dağıtımı, Servisi ile Sonrası Temizlik ve Bulaşık Hizmeti Alımı" ihalesiyle sağladı. Teknik şartnamenin 26'ncı maddesine göre yükleniciye yapılacak ödeme; turnikelerden geçen kart sayısı, varsa fiş sayısı ve yemek yiyen personel sayı tutanaklarına göre belirleniyor. Üniversite, turnike geçişlerini fiziki kartların yanı sıra bir mobil uygulamayla takip etti.
Sayıştay'ın tespitine göre bu mobil uygulamaya ilişkin hiçbir sözleşme yapılmamıştı:
"Ancak yapılan incelemelerde bahse konu olan mobil uygulamanın kart geçişinde ve yemek ücretlerinin tahsilatında kullanılmasına ilişkin tarafların hak ve yükümlülükleri ile işin teknik detaylarının düzenleyen herhangi bir sözleşme bulunmadığı görülmüştür. Bu nedenle söz konusu işlemlerde aksaklıkları önleyici teknik gereklilikler ve cezai müeyyideler bulunmamaktadır."
Üniversitenin kendi tutanakları da sorunun boyutunu gösterdi. Sayıştay'a göre 2025 yılı içinde öğle yemeği sırasında mobil uygulamada birçok tarihte sistemsel aksaklık ve arıza yaşandı, kartların okutulmasında sorunlar çıktı.
Tepsi sayılarak ödendi, kartsızlardan ücret alınamadı
Sayıştay, arızaların iki ayrı sonucu olduğunu tespit etti.
Birincisi yükleniciye yapılan ödemeyle ilgili. Arıza yaşandığında üniversite, firmanın hak kaybına uğramaması için servis edilen tepsileri sayarak eksikliği belirledi ve ödemeyi buna göre yaptı. Ancak arıza, kartsız geçişlerin kişi bazında tespitine imkan vermediği için teknik şartnamenin öngördüğü personel tutanağı düzenlenemedi.
İkincisi personelden yapılacak tahsilatla ilgili. Raporda şöyle denildi:
"Mobil uygulamada yaşanan aksaklıklar nedeniyle kart okutulamadığından ve personel listesinin yer aldığı tutanak düzenlenemediğinden kartsız yemek yiyen kişilerden Yönetmelik'te öngörülen tahsilat yapılamamaktadır."
Yani arıza günlerinde yemek yiyen personelin kim olduğu belirlenemediği için bu kişilerden Yönetmelik'te öngörülen yemek bedeli alınamadı. Raporda arızalı gün sayısı ve tahsil edilemeyen tutar yer almıyor.
Üniversite, eksiklikleri giderecek bir sözleşmenin hazırlandığını ve en kısa sürede yürürlüğe konulacağını bildirdi. Sayıştay ise sözleşmenin, hatalara yol açan aksaklıkları önleyecek teknik gereklilikleri ve yaptırımları içermesi gerektiğini vurguladı.
Tekirdağ: Memur yemeğine ne kadar harcandığı bilinmiyor
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesinde sorun muhasebe sisteminde çıktı. 2006'da yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller'e göre üniversiteler kapsama giriyor ve yemekhaneler sosyal tesis sayılıyor. Yıllık gayrisafi hasılatı 2025 için 6 milyon TL'yi aşan sosyal tesisler, kurumdan ayrı bir hesap planıyla ve bilanço esasına göre muhasebe tutmak zorunda.
Üniversitenin kendi Yemek Kurulu Yönergesi de muhasebe işlemlerinin bu esas ve usullere uygun olarak bilanço esasına göre yürütüleceğini öngörüyor. Sayıştay ise fiili durumun farklı olduğunu tespit etti: Esas ve usullere göre hesap planı uygulanmadı, ayrı muhasebe sistemi kurulmadı ve yemekhanenin kendi mali tabloları oluşturulmadı.
Sonuçta personel yemeğine ilişkin rakamlar ayrıştırılamadı:
"Mevcut uygulamaya göre personelin öğle yemeği için 2025 yılı Üniversite Bütçesine 8.130.000,00 TL ödenek konulmuş, yemek hizmetlerinin öğrencilerle birlikte bütçe içerisinde yürütülmesi nedeniyle, personel yemek hizmetleri için yapılan harcamalar ve toplanan gelirler hesaplanamamıştır."
Bütçe uygulama sonuçlarına göre personel ve öğrenci yemeği için bütçeden toplam 42,18 milyon TL harcandı. Memur ve öğrencilerden yemek karşılığı toplam 17,47 milyon TL gelir elde edildi.
Bütçe kağıt üzerinde şişti
Sayıştay, bu uygulamanın üniversitenin mali tablolarını da bozduğunu belirtti. Normalde personel yemeği için bütçeye konulan ödeneğin yemekhane hesabına aktarılıp gider yazılması ve yemekhane işlemlerinin bundan sonra bütçeyle bağlantısının kalmaması gerekiyor. Tekirdağ'da ise personelden toplanan yemek paraları bir yandan bütçeye gelir yazıldı, öbür yandan ödenekle birlikte harcanıp bütçeye gider yazıldı. Sayıştay'a göre bu durum, üniversitenin hem gelirinde hem de giderinde en az yemek ödeneği kadar kaydi bir şişkinliğe yol açtı.
Sayıştay, öğrenci ve personel yemeği aynı nitelikte olduğu ve tek mutfakta hazırlandığı için bu hizmetlerin, birçok üniversitede olduğu gibi, 2547 sayılı Kanun'un 46 ve 47'nci maddeleri ile Mediko-Sosyal Uygulama Yönetmeliği'ne dayanılarak birlikte yürütülmesinin uygun olduğunu değerlendirdi. Ancak bunun için bilanço esasına göre ayrı bir muhasebe kurulması gerekiyor.
Üniversite, düzeltme işlemlerine başlandığını ve çalışmaların 2026 içinde bitirilmesinin planlandığını bildirdi.
Afyonkarahisar SBÜ: Öğrenciye ayrı, personele ayrı ödeme
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesinde yemek hizmeti, Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ile hastanenin 2024-2026 dönemini kapsayan 24 aylık ortak ihalesiyle alındı. Sayıştay'ın tespitine göre aynı ihaledeki hakedişler iki farklı yoldan ödendi. Öğrenci yemeği hakedişlerini Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ödedi. Personel yemeği hakedişleri ise yemekhane yürütme kurulu başkanı ile muhasip üyenin imzasıyla bankaya verilen talimatla doğrudan yükleniciye ödendi.
Üniversitenin 2021'de çıkardığı Yemek Hizmetleri Yürütme Kurulu Yönergesi, hizmet alımıyla sağlanan yemekte firmalara ödemelerin Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından yapılmasını öngörüyordu. Sayıştay, uygulamanın bu yönergeye aykırı olduğunu ve ayrıca vergi riski doğurduğunu belirtti:
"Sonuç olarak Yürütme Kurulu hesabından doğrudan yüklenici firmaya yapılan bu ödemeler; Yönergeye aykırılık teşkil ettiği gibi, yapılan bu uygulama ile 'hizmet işleri kabul tutanağı, vergi borcu, işçilerin alacakları ile sosyal güvenlik prim borcu yoktur' gibi hakediş ödemeleri öncesinde yapılan bazı sorgulamalar yapılmamakta, bu durum ise vergisel açıdan da tereddütlerin oluşmasına sebebiyet vermektedir."
Üniversite, 13 Mayıs 2026 tarihli Senato kararıyla yönergeyi değiştirdiğini bildirdi. Yeni düzenlemeye göre personel yemeği için toplanan tutar Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı adına ödenekleştirilecek ve ödemeler Harcama Yönetim Sistemi (HYS) üzerinden yapılacak.