TEÇ-SEN tarafından hazırlanan "İnsani Yaşam Endeksi 2026" kamuoyuyla paylaşıldı.
Çalışmada, farklı hane yapılarının insani yaşam standartlarını sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu aylık gelir tutarları hesaplandı.
TEÇ-SEN Ar-Ge Birimi tarafından hazırlanan rapora göre, büyükşehir koşullarında tek başına yaşayan bir kişinin aylık yaşam maliyeti 125 bin TL, iki kişilik bir hanenin 193 bin 500 TL, iki yetişkin ve üç çocuktan oluşan beş kişilik bir ailenin ise 377 bin TL olarak belirlendi.
Çalışmada yalnızca zorunlu tüketim harcamaları değil, çalışanların günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri ve sosyal hayata tam olarak katılabilmeleri için gerekli görülen farklı gider kalemleri de dikkate alındı.
Sadece Temel İhtiyaçlar Hesaplanmadı
TEÇ-SEN Genel Başkanı Ümit Demirel, çalışmanın klasik anlamda bir açlık veya yoksulluk sınırı araştırması olmadığını belirtti.
Raporda barınma ve sağlıklı beslenmenin yanı sıra ulaşım, sağlık, giyim, eğitim, sosyal yaşam, tatil, beklenmeyen giderler ve geleceğe yönelik güvence için ayrılması gereken tutarlar da hesaplamaya dahil edildi.
Endeks hazırlanırken farklı büyüklükteki hanelerin gider yapılarının aynı olmadığı da dikkate alındı. Kira, faturalar ve internet gibi bazı sabit giderlerin hane içinde ortak kullanılabilmesi nedeniyle kişi başına düşen maliyet değişirken, çocuk sayısının artmasıyla özellikle beslenme, eğitim, giyim ve sosyal ihtiyaçlara ayrılması gereken tutarların yükseldiği belirtildi.
Tek Kişilik Hanelerde Sabit Giderlerin Etkisi
Çalışmada tek başına yaşayanların özellikle kira ve diğer sabit giderleri tek gelir üzerinden karşılamak zorunda kalmasının aylık bütçe üzerindeki etkisine dikkat çekildi.
Barınmanın yanı sıra gıda, ulaşım, sağlık, giyim, faturalar ve sosyal yaşam için yapılması gereken harcamalar değerlendirmeye alındı. İki kişilik hanelerde ise kira, internet ve bazı ev giderlerinin ortaklaşmasının kişi başına düşen maliyeti değiştirdiği belirtildi.
Çocuklu Ailelerde Maliyet Artıyor
İki yetişkin ve üç çocuktan oluşan beş kişilik aile modelinde aylık yaşam maliyeti 377 bin TL olarak hesaplandı.
Bu hane modelinde barınma ve temel tüketim giderlerinin yanı sıra çocukların beslenme, eğitim, giyim, ulaşım ve diğer ihtiyaçları da hesaplamaya dahil edildi. Ailenin sağlık giderleri, sosyal faaliyetleri ve yıl içerisinde ortaya çıkabilecek beklenmeyen harcamalar için ayrılması gereken tutarlar da endeks kapsamında değerlendirildi.
"Orta Direk" Vurgusu
TEÇ-SEN'in çalışmasında, geçmişte "orta direk" olarak tanımlanan çalışan kesimin yaşam standartlarındaki değişime de yer verildi.
Yaklaşık on yıl önce iki kamu çalışanının bulunduğu bir ailenin barınma ve temel ihtiyaçlarını karşılamanın yanında çocuklarının eğitimine kaynak ayırabildiği, sosyal hayata katılabildiği, araç giderlerini karşılayabildiği, tatil yapabildiği ve tasarruf edebildiği belirtildi.
Bir dönem orta gelir grubunun olağan yaşam standartları içerisinde değerlendirilen bu harcamaların bugünkü maliyetlerinin önemli ölçüde yükseldiğine dikkat çekildi.
Raporda bu nedenle yalnızca temel ihtiyaçları karşılayabilecek gelir düzeyinin değil, çalışanların sosyal yaşamlarını sürdürebilecekleri ve geleceğe yönelik belirli bir güvence oluşturabilecekleri gelir seviyesinin de değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Ücret Politikalarına İlişkin Çağrı
TEÇ-SEN, kamu çalışanlarının ücretlerinin gerçekleşen ve beklenen enflasyon karşısında korunmasını, yaşam maliyetlerindeki değişimin ücretlere zamanında yansıtılmasını ve çalışanların satın alma gücünün korunmasını istedi.
Sendika ayrıca ücretlerin belirlenmesinde yalnızca açlık ve yoksulluk sınırı gibi göstergelerin esas alınmaması gerektiğini belirterek; barınma, sağlıklı beslenme, eğitim, sağlık, ulaşım ve sosyal yaşama katılım gibi giderlerin de dikkate alınması gerektiğini bildirdi.