Öğrenimi sürerken kredisi kesilen ve borcu için geri ödeme planı çıkarılan Mavi Kartlı öğrenci KDK'ya başvurdu. Kurum iki ayrı tavsiyede bulundu.
Kamu Denetçiliği Kurumuna (KDK) göre Mavi Kart sahibi öğrenciler öğrenim kredisinden yoksun bırakılamaz. Kurum, 2 Ekim 2026 tarihli ve 2026/20059-S.26.27455 sayılı tavsiye kararında, Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği'ndeki yasağın yerinde olmadığı sonucuna vardı. Başvuruyu kabul eden Ombudsmanlık, Gençlik ve Spor Bakanlığına Yönetmelik'in 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28'inci maddesiyle uyumlu hale getirilmesini tavsiye etti. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne ise başvuranın geri ödeme yükümlülüğünün, öğretim kurumuyla ilişiğinin kesildiği ya da kesileceği tarihe göre belirlenmesi tavsiye edildi.
Mavi Kartlı öğrencinin öğrenim kredisi neden kesildi?
Başvuran, öğretim kurumuna 13 Eylül 2022'de kayıt yaptırdı. 17 Kasım 2022'deki başvurusu üzerine kendisine öğrenim kredisi tahsis edildi. 2022 yılı Ekim döneminden 2024 yılı Mart ayına kadar 21.550 TL kredi ödemesi yapıldı.
Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, 19 Şubat 2024'te yaptığı sorgulamada öğrencinin Mavi Kart sahibi olduğunu tespit etti. Kredi, 2024 yılı Şubat ayı sonu itibarıyla kesildi. İdare, borcun geri ödeme tarihini 1 Aralık 2025 olarak belirledi ve 5 Mart 2024'te cep telefonu üzerinden bilgi verdi.
Öğrenci, 11 Mayıs 2026'da KDK'ya başvurdu. Lisans öğrenimine devam ettiği halde geri ödeme planı oluşturulduğunu ve gecikme zammı tahakkuk ettirildiğini belirtti. Planın iptalini, gecikme zamlarının silinmesini ve geri ödemenin mezuniyetinden iki yıl sonra başlatılmasını istedi.
Gençlik ve Spor Bakanlığı kredi yasağını nasıl savundu?
İdare, 3 Kasım 2023 tarihli ve 32358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kredi Yönetmeliği'ne dayandı. Yönetmelik'in 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, yabancı uyruklulara ve Mavi Kart hak sahiplerine kredi verilmeyeceğini düzenliyor. 19'uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre kredisi kesilen borçlu, borcunu kesilme tarihinden iki yıl sonra başlamak üzere ödemek zorunda.
Bakanlık, Mavi Kartlı öğrencilerin mezuniyetten sonra adreslerinin tespitinin, mal ve gelirlerine ulaşılmasının ve geri ödeme takibinin zorlaştığını savundu. Verilen bilgiye göre Yönetmelik değişikliğinden sonra 410 öğrencinin kredisi kesildi. Bunların 114'ü öğrenimine devam ediyor.
İdarenin yazısında, vatandaşlıktan çıkan 1.645 öğrenciden geri tahsil edilmesi gereken kredinin yaklaşık 43.382.000 TL olduğu belirtildi. Bu öğrencilerden 267'sinin dosyası, taksitler zamanında ödenmediği için Gelir İdaresi Başkanlığına devredildi. İdare ayrıca başvuranın süresi içinde erteleme başvurusu yapmadığını, bu nedenle geri ödeme tarihinin değiştirilemeyeceğini bildirdi.
5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi Mavi Kartlılara hangi hakları tanıyor?
KDK, idarenin kredi işlemleri konusunda düzenleme yapma yetkisi bulunduğunu kabul etti. Ancak bu yetkinin kanunlara aykırı kullanılamayacağını, yönetmeliğin kanunla verilen hakkı daraltamayacağını vurguladı. Kararın dayanağı, 5901 sayılı Kanun'un 28'inci maddesindeki şu hüküm oldu:
"Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar olan altsoyları, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler."
Kuruma göre maddedeki istisnalar sınırlı sayıda. Mavi Kart sahiplerinin seçme ve seçilme hakkı, muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakkı ve askerlik yükümlülüğü yok. Bu kişiler asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde de bulunamıyor; ancak kamu kurumlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalıştırılabiliyor. Öğrenim kredisi bu istisnalar arasında yer almıyor.
Ombudsmanlık, 351 sayılı ve 5102 sayılı kanunlarda da Mavi Kartlıları öğrenim kredisi bakımından farklı kurallara bağlayan bir hüküm bulunmadığını tespit etti. Kararda şu ifadeye yer verildi:
"Yorum yoluyla da Kanun metninde yer almayan Mavi Kart sahiplerinin haklarını daraltıcı bir istisna getirilemeyeceği açıktır."
Kurum, Danıştay Onuncu Dairesinin 28 Kasım 2024 tarihli ve E: 2020/4515, K: 2024/5661 sayılı kararına atıf yaptı. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 8 Eylül 2025 tarihli ve E: 2024/2819, K: 2025/1571 sayılı kararı da gerekçede yer aldı. Bu karara göre, istisnalar dışındaki konularda vatandaşlıktan izinle çıkanların yabancı sayılması hukuka aykırı.
KDK'nın Bakanlığa ve Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne tavsiyesi
Kurum, Yönetmelik hükmü hakkında açık bir sonuca ulaştı:
"Mavi Kart sahiplerinin öğrenim kredisi alamayacağı yönündeki Yönetmelik hükmünün yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır."
Başvuran yönünden ise borcun, öğretim kurumuyla ilişiğin kesildiği tarihe göre belirlenmesi gerektiği, aksi yöndeki işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirildi.
Karar iki tavsiye içeriyor. Gençlik ve Spor Bakanlığından, Kredi Yönetmeliği hükümlerini 5901 sayılı Kanun'un 28'inci maddesiyle uyumlu hale getirmesi istendi. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünden ise başvuranın geri ödeme yükümlülüğünü, ilişiğin kesildiği ya da kesileceği tarihi dikkate alarak belirlemesi istendi. İyi yönetim ilkeleri yönünden idarenin, istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği kaydedildi.
Kredisi kesilen Mavi Kartlı öğrenciler ne yapmalı?
İdarenin açıklamasına göre borçlular, e-Devlet üzerinden Bakanlık bağlantısına ulaşarak borç durumlarını sorgulayabiliyor. Kredi alırken onaylanan taahhütname gereği borç, tebligat beklenmeden ödenmek zorunda. Bu nedenle kredisi kesilen öğrencilerin geri ödeme tarihini kendilerinin takip etmesi gerekiyor.
Borç erteleme için başvurunun, borç başlangıç tarihinden bir ay önce yapılması gerekiyor. Erteleme, borçlunun çalışmadığının Sosyal Güvenlik Kurumundan teyit edilmesi halinde en fazla üç defa yapılabiliyor. İlk yıl borca ilave yapılmıyor, sonraki yıllarda her yıl için yüzde on ilave ediliyor. İlgili yılın Tüketici Fiyat Endeksi yüzde ondan düşükse bu oran uygulanıyor.
Tavsiye kararı sonrası idarelerin, tesis edecekleri işlemi otuz gün içinde KDK'ya bildirmesi zorunlu. 6328 sayılı Kanun'un 21'inci maddesinin ikinci fıkrasına göre, idare tebliğden itibaren 30 gün içinde işlem yapmazsa dava açma süresinden arta kalan süre işlemeye devam ediyor ve yargı yolu açık bulunuyor.
Mavi Kartlı öğrencinin öğrenim kredisi hakkındaki tavsiye kararı (PDF)