Almanya'nın başkenti Berlin'de 20 Eylül 2026'da yapılan eyalet meclisi seçimlerinin ardından başlayan üçlü koalisyon süreci beklenmedik biçimde kesintiye uğradı. Yeşiller ve SPD, Sol Parti meclis grubunun salı akşamki kuruluş toplantısının ardından, yaklaşık bir haftadır süren ön görüşmeleri sürpriz bir kararla durdurdu; Sol Parti karara şaşırdığını açıkladı. Krizin merkezinde, taraflar arasında imzalanan antisemitizm mutabakatı bulunuyor.
SPD ve Yeşiller görüşmeleri neden askıya aldı?
Kararı, iki partinin seçimdeki başadayları ortak yazılı açıklamayla duyurdu. Açıklamayı Yeşiller'den Werner Graf ile SPD'den Steffen Krach imzaladı ve Sol Parti'nin kendi meclis grubunda farklı kararlara vardığını not ettiklerini belirttiler.
İki isim, geçen hafta üzerinde uzlaşılan mutabakatın hala geçerli olup olmadığını değerlendirmek için ön görüşmelere ara vermek zorunda kaldıklarını vurguladı. Sol Parti'den, imzaladığı metni ne ölçüde ciddiye aldığını ve nasıl uygulayacağını açıkça ortaya koyması beklendiği ifade edildi. SPD ve Yeşiller'in tam olarak neye itiraz ettiği ise ilk aşamada netlik kazanmadı.
Sol Parti'nin bildirisinde neler yer aldı?
Sol Parti'nin yeni meclis grubu, Berlin Eyalet Meclisi'ndeki kuruluş toplantısında antisemitizmle mücadeleye, Yahudi yaşamının korunmasına ve İsrail'in var olma hakkına açıkça bağlılığını ilan etti; bu ifadeler üç parti arasındaki mutabakattaki metne benzer nitelikteydi.
Sol Parti Berlin Eyalet Meclis Grubu Eş Başkanı Tobias Schulze, toplantıya katılan 44 milletvekilinin tamamının bildiriyi imzaladığını açıkladı. Alman basınına yansıyan metinde ayrıca Filistin'in var olma hakkına ve Filistin'deki tüm insanlar için eşit haklara da bağlılık vurgusu yapıldığı görüldü. Bu ek ifadelerin SPD ve Yeşiller'in tepkisinde belirleyici olup olmadığı resmi olarak açıklanmadı.
Schulze, kamu yayıncısı RBB'ye yaptığı değerlendirmede ara verme kararına şaşırdığını söyledi ve "Bizim açımızdan geçen hafta varılan mutabakat geçerlidir." dedi.
Antisemitizm mutabakatı neyi öngörüyordu?
SPD ve Yeşiller, Berlin Sol Parti'nin düzenlediği bazı etkinliklerdeki Filistin yanlısı tutumlar ve antisemitizm tartışmaları nedeniyle, görüşmelere geçilmesini bu konuda bağlayıcı taahhüt verilmesi şartına bağlamıştı. Üç parti, ön görüşmelere başlamadan önce koalisyon kurulması durumunda Sol Parti saflarında yaşanabilecek antisemitizm olaylarına nasıl müdahale edileceğini belirleyen bir metin imzaladı.
Mutabakata göre kabul edilen ilkeleri çiğneyen parti ve grup üyeleri ihraç edilebilecek. Taraflar ayrıca organize suç örgütleriyle her türlü temastan kaçınma ve ihlal halinde yaptırım uygulama konusunda da uzlaştı.
Merz ve diğer partiler ne dedi?
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, katıldığı bir etkinlikte SPD ve Yeşiller'e Sol Parti ile koalisyon görüşmelerini sonlandırma çağrısı yaptı. Merz, Berlin'deki Sol Parti'yi "özellikle aşırı radikal bir sol" olarak nitelendirdi ve partide yaygın olduğunu öne sürdüğü antisemitizmin herkesi derinden endişelendirdiğini söyledi. Başbakan, iki partinin Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ile istikrarlı bir hükümet kurabileceğini de hatırlattı.
CSU, Berlin'deki görüşmelerin derhal sona erdirilmesi talebini yineledi. CDU'nun Berlin teşkilatı da kendisini Sol Parti'ye alternatif olarak öne sürdü. SPD cephesinde de kararı destekleyen sesler yükseldi; SPD Federal Meclis Grubu Parlamento Grup Müdürü Dirk Wiese, görüşmelere ara verilmesini doğru bulduğunu söyledi. Eski Federal Meclis Başkanı Wolfgang Thierse ve eski Berlin Belediye Başkanı Michael Müller'in de aralarında bulunduğu bir grup eski SPD'li isim, askıya alma kararını tutarlı bulduklarını açıkladı.
Elif Eralp'in eyalet başbakanlığı hedefi tehlikede mi?
Sol Parti Berlin Eyalet Meclis Grubu Eş Başkanı Elif Eralp, Merz'in Berlin'deki hükümet kurma sürecine müdahale etmesini kabul edilemez bulduğunu söylemişti. Eralp'in eyalet başbakanı adayı olduğu Sol Parti, 20 Eylül seçimlerinden yüzde 25,7 oyla birinci parti olarak çıktı.
Eralp, SPD ve Yeşiller ile üçlü koalisyon kurarak Berlin'in hükümet başkanlığı koltuğuna oturmayı hedefliyor. Berlin Sol Parti, son açıklamasında mevcut sorunları SPD ve Yeşiller ile hızla çözmeye ve hükümet kurma görüşmelerini sürdürmeye hazır olduğunu yineledi. Sürecin devam edip etmeyeceği, iki partinin mutabakata ilişkin değerlendirmesine bağlı olacak