Aylıksız izne ayrılan sendika yöneticisi iznini kendi isteğiyle sona erdirip göreve dönerse, aynı yöneticilik görevi sürerken yeniden aylıksız izin alamaz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Personel Genel Müdürlüğüne gönderdiği yazıda bu sonuca vardı. Bakanlık, iznin yöneticinin iradesi dışında sona ermesi halinde ise farklı bir değerlendirme yaptı. Atama, yer değiştirme ve benzeri idari işlemler nedeniyle izni biten yönetici, sendikal görevi devam ettiği sürece yeniden aylıksız izin isteyebilecek.
MEB'e parçalı aylıksız izin talepleri yağdı
MEB, görüş talebinde sendika yöneticilerinden çok sayıda başvuru geldiğini belirtti. Bu başvurularda yöneticiler aylıksız izinlerini kendi istekleriyle bitirip göreve dönmek, ardından yeniden aylıksız izne ayrılmak istedi. Talep sahiplerinin dayanağı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nda 2012 yılında yapılan değişiklikti.
MEB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iki soru yöneltti. İlki, yöneticilerin izni kendi talepleriyle bitirip yeniden alarak parçalı kullanıp kullanamayacağı oldu. İkincisi ise atama, yer değiştirme gibi iradeleri dışındaki işlemler nedeniyle izni sona erenlerin yeniden izin isteyip isteyemeyeceğiydi.
4688 sayılı Kanun'un 18. maddesinde 30 günlük süre kaldırıldı
4688 sayılı Kanun'un "Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi" başlıklı 18. maddesi, sendika ve şube yönetim kurulu üyelerinin seçildikleri tarihten itibaren en geç 30 gün içinde durumlarını kurumlarına yazılı olarak bildirmesini öngörüyor. Yazılı talepte bulunan yöneticiler, görevleri süresince aylıksız izne ayrılıyor. Talepte bulunmayanlar kurumlarındaki görevlerine devam ediyor; bunlar haftada bir gün kurumlarından izinli sayılıyor.
Maddenin eski halinde, yönetim kuruluna seçilenlerin aylıksız izin talebini seçildikleri tarihten itibaren 30 gün içinde yapması gerekiyordu. 4 Nisan 2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle "seçildikleri tarihten itibaren otuz gün içerisinde" ibaresi madde metninden çıkarıldı. TBMM'nin 200 sıra sayılı Tasarı ve Komisyon Raporu'ndaki gerekçede de amacın 30 günlük başvuru şartını kaldırmak olduğu belirtildi. Bakanlığa göre bu değişiklikle aylıksız izin talebi, seçilme tarihinden sonraki herhangi bir tarihte yapılabilir hale geldi.
Kendi isteğiyle izni bozan yönetici yeniden aylıksız izin alabilir mi?
Bakanlık, 6289 sayılı Kanun'la yapılan değişikliğin yalnızca başvuru süresini kaldırdığını, izni bozup yeniden kullanmaya imkan tanımadığını vurguladı. Yazıda değişikliğin, aynı yönetim görevi sürerken iznin sona erdirilmesinden sonra yeniden kullanılmasına ilişkin "müstakil bir hak tesis ettiği şeklinde yorumlanamayacağı" ifade edildi.
Bakanlık bu görüşünü şu cümleyle bağladı:
"Sendikal yöneticilik görevi devam etmekle birlikte, aylıksız izin kullanan sendika yöneticisinin kendi talebi ve iradesiyle aylıksız iznini sona erdirerek görevine başlaması halinde, aynı yöneticilik görevi kapsamında bilahare yeniden aylıksız izin talebinde bulunmasının ve aylıksız izin hakkını bu suretle parçalı olarak kullanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir."
Atama ve yer değiştirmede aylıksız izin yeniden verilebilir
İznin yöneticinin iradesi dışında sona erdiği durumlarda ise Bakanlık farklı sonuca ulaştı. Atama, yer değiştirme ve benzeri idari işlemler ya da zorunluluklar nedeniyle izni biten kişinin izinden yararlanma iradesinin ortadan kalkmadığı kabul edildi.
Yazıda bu durumdaki yöneticiler için şu değerlendirme yer aldı:
"Sendikal yöneticilik görevinin devam etmesi ve 4688 sayılı Kanunun 18'inci maddesinde öngörülen diğer şartların mevcut olması kaydıyla yeniden aylıksız izin hakkından faydalanabileceği değerlendirilmektedir."
Devlet Personel Başkanlığının önceki görüşleri
Bakanlık, kararında mülga Devlet Personel Başkanlığının dört görüşüne dayandı. 1 Haziran 2007 tarihli görüşte, kurum değişikliği nedeniyle iznini kendi iradesiyle kesip göreve başlayan, daha sonra iş yoğunluğunu gerekçe gösterip yeniden izin isteyen kişiye ikinci kez aylıksız izin verilemeyeceği bildirildi. 18 Eylül 2008 tarihli görüşte, aylıksız izinli personel hakkında atama işlemi yapılabileceği belirtildi. Bu durumdaki memur için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 62. maddesindeki göreve başlama sürelerinin izin bitiminden itibaren işleyeceği ifade edildi.
16 Ocak 2009 tarihli görüşte, iznini iptal ettirip göreve başlayan yöneticiye ikinci kez aylıksız izin verilemeyeceği, ancak haftada bir gün izinli sayılabileceği belirtildi. 25 Temmuz 2012 tarihli görüşte ise Devlet Personel Başkanlığı, Maliye Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsilcileri ortak bir sonuca vardı. Buna göre kurumunca yeri değiştirilerek yeni atama yapılan ve bu nedenle izni kesilen yöneticiye, 18. maddenin dördüncü fıkrası kapsamına girmesi şartıyla yeniden aylıksız izin verilebilecek.
Benzer durumdaki sendika yöneticileri ne yapmalı?
Aylıksız izinde olan sendika yöneticilerinin, iznini kendi isteğiyle bitirmeden önce bu kararın geri dönüşü olmadığını bilmesi gerekiyor. Yöneticilik görevi aynı kaldığı sürece kendi talebiyle göreve dönen yönetici bir daha aylıksız izne ayrılamıyor. Bu durumdaki yöneticiler, Kanun'a göre haftada bir gün kurumlarından izinli sayılma hakkından yararlanabiliyor.
İzni atama, yer değiştirme gibi bir idari işlem nedeniyle sona eren yöneticiler ise yeniden yazılı talepte bulunabiliyor. Bunun için sendikal yöneticilik görevinin sürmesi ve 4688 sayılı Kanun'un 18. maddesindeki diğer şartların taşınması gerekiyor. Aylıksız izindeyken başka bir yere atanan memurun yeni göreve başlama süresi ise izin bitiminden itibaren işliyor.