Eşi doğum nedeniyle aylıksız izne ayrılan memura idare yalnızca 3 aylık ödeme yaptı. KDK, Tarım ve Orman Bakanlığına tam ödeme tavsiyesinde bulundu.
Aile yardımını idareye geç bildiren memura, geriye dönük ödeme üç ayla sınırlandırılamaz. Hak, bildirim tarihinde değil, kanundaki şartların gerçekleştiği tarihte doğar. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 14 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/16279 başvuru numaralı Tavsiye Kararı'nda bu sonuca ulaştı. KDK başvuruyu kabul etti. Tarım ve Orman Bakanlığına, aile yardımının 28 Ekim 2024'ten itibaren geriye dönük olarak ödenmesini tavsiye etti.
Eşi aylıksız izne ayrılan memura yalnızca 3 aylık aile yardımı ödendi
Başvuranın Devlet memuru olan eşi, doğum nedeniyle 28 Ekim 2024'te aylıksız izne ayrıldı. Başvuran, aile yardımı şartlarının bu tarihte oluştuğunu belirterek geriye dönük ödeme talep etti. İdare ise yalnızca üç aylık geriye dönük aile yardımı ödedi.
İdare bu uygulamada Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'na dayandı. 27 Ağustos 2025 tarihli ve 32999 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararın 35'inci maddesi, bir konuyu düzenliyor: Eş ve çocuk durumundaki değişiklikler sonradan bildirilirse, belirli şartlarla bildirim tarihinden önceki üç aya kadar aile yardımı ödenebiliyor.
657 sayılı Kanun aile yardımı hakkını ne zaman başlatıyor?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 202'nci maddesi, evli Devlet memurlarına eşleri için aile yardımı ödeneği verilmesini öngörüyor. Bunun şartı, eşin menfaat karşılığı çalışmaması ya da herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almamasıdır. Eşin aylıksız izne ayrılması bu nedenle aile yardımı hakkını doğuruyor.
Kanunun 203'üncü maddesine göre aile yardımı aylıklarla birlikte ödenir. 204'üncü madde ise eş için aile yardımına evlenme tarihini takip eden aybaşından itibaren hak kazanılacağını hükme bağlıyor.
Geç bildirim aile yardımı hakkını ortadan kaldırır mı?
KDK, aile yardımının kanundan doğan bir mali hak olduğunu vurguladı. Kurum, bu hakkın kişinin idareye bildirim yaptığı tarihte değil, 657 sayılı Kanun'daki şartlar gerçekleştiğinde doğduğunu belirtti.
KDK, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği'ne de dikkat çekti. Yönetmelik, aile yardımına hak kazanma şartlarını düzenlemiyor. Yalnızca ödemenin hangi belgelerle yapılacağını belirliyor. Bu nedenle bildirimin geç yapılması, hakkın geçmiş dönemler için ortadan kalkması sonucunu doğurmuyor.
KDK ayrıca 657 sayılı Kanun'da bildirim için bir süre öngören hüküm bulunmadığını tespit etti. Kanunda geç bildirim halinde geçmiş dönem hakkının kaybedileceğine dair bir düzenleme de yer almıyor.
Toplu sözleşmedeki 3 aylık sınır mevcut hakkı kısıtlayabilir mi?
KDK, idarenin dayandığı Hakem Kurulu Kararı'nın 35'inci maddesini de değerlendirdi. Kurum, toplu sözleşme hükümlerinin esas olarak kamu görevlilerine ilave haklar sağlamayı amaçladığını belirtti. Bu nedenle bu hükümler, mevcut bir hakkı kısıtlayacak şekilde yorumlanamaz.
KDK bu görüşünü Danıştay 11. Dairesinin 13 Haziran 2014 tarihli ve E.2013/3728, K.2014/4312 sayılı kararıyla destekledi.
Bu gerekçelerle KDK, yalnızca üç aylık geriye dönük ödeme yapılmasının "hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı" sonucuna vardı.
Benzer durumdaki memurlar ne yapmalı?
KDK'nın kararına göre aile yardımı hakkı, şartın gerçekleştiği tarihte başlıyor. Örneğin bu, eşin aylıksız izne ayrıldığı tarihtir. Geç bildirim yapan ve kendisine yalnızca üç aylık geriye dönük ödeme yapılan memurlar, kalan dönem için idareden ödeme talep edebilir. Talebin reddedilmesi halinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurabilirler. Bu karardaki başvuran da bu yolu izledi.
KDK, iyi yönetim ilkeleri açısından idarelere de bir sorumluluk yükledi. Kurum, idarelerin personelin mali ve sosyal haklarını yalnızca personelin başvurusuna bırakmaması gerektiğini belirtti. İdareler, özlük dosyası ve idari kayıtlardan hareketle hak doğuran değişiklikleri takip etmeli ve personelin hak kaybını önleyecek tedbirleri almalıdır.