Büyükşehirlerde toplu taşımanın vazgeçilmez unsuru olan minibüslerin duraklarında kalkış saatlerini, yolcu sırasını ve araç düzenini ayarlayan kahyalar (değnekçiler) için Yargıtay'dan önemli bir karar çıktı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, geliri şoförlerin verdiği bahşişlerden oluşan kahyanın kıdem ve ihbar tazminatı alamayacağına hükmetti.
15 yıllık kahya ücretini alamadığı için istifa etti
Resmi bir statüsü bulunmamakla birlikte minibüs hatlarının günlük işleyişinde önemli rol oynayan kahyalığı, T.K. tam 15 yıl boyunca şehir içi bir minibüs durağında yaptı. Ücretini alamadığı gerekçesiyle işten ayrılan T.K., durak yetkilisiyle yaptığı görüşmeden de sonuç alamayınca İş Mahkemesi'ne başvurdu.
T.K., fazla çalışmasının karşılığının ödenmediğini, yıllık izinlerini kullanamadığını ve ücretlerinin eksik ödendiğini öne sürdü. Kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi, fark ücret ile yıllık izin ücreti alacaklarının davalıdan tahsilini talep etti.
Davalı taraf ise T.K.'nın durak esnafının çalışanı olduğunu, geçimini esnafın verdiği günlüklerle sağladığını ve kendisi tarafından istihdam edilmediğini savundu. Davalı, kahyanın minibüs hattını çalıştıran esnaf tarafından seçildiğini belirterek davanın kendisine yöneltilemeyeceğini ileri sürdü.
İş Mahkemesi davayı kısmen kabul etti
İş Mahkemesi, T.K.'nın iş sözleşmesini ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle feshettiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığına hükmetti. Mahkeme ayrıca ödenmeyen ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi, bakiye ücret, yıllık izin ve fazla çalışma alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle davayı kısmen kabul etti.
BAM: "İşveren sıfatı minibüs işletmecilerinde"
Davalı avukatının istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), davacı tanıklarının beyanlarına dikkat çekti. Tanıklar, her şoförün kahyaya ücretini ayrı ayrı ödediğini açıkça ifade etmişti. BAM, davacı ile davalı arasında bir hizmet akdi kurulmadığını, kahyanın ücretinin durakta faaliyet gösteren araç sahiplerince ödendiğini hatırlattı.
Mahkeme, çalışılan yer ve işin niteliği dikkate alındığında işveren sıfatının duraktaki minibüs işletmecilerine ait olduğunu vurguladı. Davalının taraf sıfatının bulunmaması (pasif husumet yokluğu) nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verdi.
Yargıtay BAM kararını onadı
BAM kararının temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kararı yasaya uygun bularak onadı. Emsal niteliğindeki karar uyarınca, geliri şoförlerin bahşişine dayanan kahyalar kıdem tazminatı alamayacak.