Sırbistan'da 25 Ekim 2026'da yapılan erken genel seçimin ardından, Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki listenin başbakan adayı Aleksandar Vucic seçimi kaybettiklerini açıkladı. Vucic'e göre öğrenci hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli Ulusal Meclis'te salt çoğunluğu elde ediyor. Devlet Seçim Komisyonu (RIK) henüz resmi sonuçları açıklamadı.
Vucic seçim gecesi ne dedi?
Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek "Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan" listesinin başbakan adayı olan Vucic, sandıkların kapanmasının ardından Belgrad'daki SNS genel merkezinde açıklama yaptı. Kesin sonuçların henüz ortada olmadığını belirten Vucic, katmanlı örneklem verilerine göre seçimi kaybettiklerinin açık olduğunu söyledi.
Vucic'in aktardığı rakamlara göre Öğrenci Listesi 135 ile 140 arasında, kendi listesi ise yaklaşık 105 milletvekilliği kazanacak. Vucic, rakip listenin yaklaşık 2 milyon 200 bin, kendi listesinin ise yaklaşık 1 milyon 720 bin oy aldığını belirtti.
Vucic'e göre bu iki liste dışında ulusal düzeyde barajı geçen olmadı. Azınlık listelerinden ise Voyvodina Macarlarının 3, Sancak'taki Demokratik Eylem Partisinin (SDA) 1 sandalye kazandığını söyledi.
Sırbistan'da hükümet kurmak için kaç sandalye gerekiyor?
Sırbistan Ulusal Meclisi 250 sandalyeden oluşuyor ve hükümet kurmak için en az 126 milletvekilinin desteği gerekiyor. Vucic'in açıkladığı tahmin doğrulanırsa, Öğrenci Listesi tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşmış olacak.
SNS, 2012'den bu yana Sırbistan'da iktidarı elinde tutuyordu. Vucic, 2014'te başbakan, 2017'de ise cumhurbaşkanı olmuştu.
Seçime katılım ne oldu?
RIK verilerine göre seçimde 6 milyon 451 bin 292 seçmen oy kullanma hakkına sahipti. Oy verme işlemi yurt içi ve yurt dışında 8 bin 392 sandıkta yerel saatle 07.00'de başladı ve 20.00'de sona erdi.
RIK, saat 19.00 itibarıyla katılımın yüzde 67,6 olduğunu açıkladı. 2023 seçimlerinde bu oran yüzde 58 civarında kalmıştı. Oy pusulasında 18 liste vardı. Bunların 9'u ulusal azınlık statüsünde seçime katıldı.
Seçim günü bazı sandık bölgelerinde şiddet olayları yaşandığı bildirildi. Bazı yerlerde ise oy pusulalarının fotoğraflandığı ve mükerrer oyu önleme sistemlerinin doğru uygulanmadığı yönünde usulsüzlük iddiaları gündeme geldi.
Anketler ne gösteriyordu?
Seçim öncesi anketler farklı sonuçlar veriyordu. Ipsos'un 22 Ekim 2026 tarihli araştırmasında SNS listesi yüzde 47,4, Öğrenci Listesi ise yüzde 40 oranında görünüyordu. NSPM'nin ekim başındaki anketinde ise Öğrenci Listesi yüzde 44,4 ile öndeydi. Her iki taraf da kampanya boyunca önde olduğunu savundu.
Seçim neden erkene alındı?
Seçim, Novi Sad tren istasyonunda 1 Kasım 2024'te bir sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestoların gölgesinde yapıldı. Öğrencilerin öncülük ettiği gösteriler, yolsuzluk ve hesap verebilirlik talepleriyle yaklaşık iki yıl boyunca ülke geneline yayıldı.
Vucic, eylül ayında parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini başlattı. Olağan seçimin 2027 sonuna kadar yapılması gerekiyordu. Öğrenci Listesi'nde öğrencilerin kendileri aday olarak yer almıyor; liste, hareketin desteklediği isimlerden oluşuyor.
Seçim sonucu Sırbistan'ın dış politikasını nasıl etkileyecek?
Sırbistan 2012'den bu yana AB'ye aday ülke konumunda. Ancak müzakereler hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarına uyum gibi başlıklarda uzun süredir ilerlemiyor. Vucic döneminde Belgrad, AB üyeliği hedefini resmi olarak korurken Rusya ve Çin ile de yakın ilişkiler sürdürdü ve Moskova'ya yaptırım uygulamadı.
Öğrenci Listesi'nin kampanyası ağırlıklı olarak iç politikaya odaklandı. Liste, yolsuzlukla mücadele, basın özgürlüğü ve kurumların bağımsızlığını öne çıkardı. Dış politikada ise henüz net bir program ortaya koymadı. Liste, 30 Eylül 2026'da yaptığı açıklamada Rusya'ya yaptırım uygulanmaması gerektiğini savundu. Liste adayları, Kosova konusunda AB arabuluculuğuyla varılan anlaşmaların gözden geçirilmesini ve AB üyeliği için referandum yapılmasını da gündeme getirdi.
Türkiye ile ilişkiler Vucic döneminde en yakın seviyesine ulaşmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şubat 2026'da Vucic'i Ankara'da ağırladığında iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025'te 3,5 milyar dolara ulaştığını, hedefin 5 milyar dolar olduğunu açıklamıştı. Vucic de iki ülkenin ilişkilerinde "altın çağ" yaşandığını defalarca dile getirmişti.
Öğrenci Listesi'nin Türkiye'ye ilişkin açık bir tutumu bulunmuyor. Ekonomik ilişkilerin sürmesi beklenirken, listenin Kosova konusundaki sert çizgisi, Kosova'yı tanıyan Türkiye ile ilişkilerde yeni bir gündem oluşturabilir.