TÜGİAD Ankara Ekonomi Buluşması'nda TCMB Başkanı Dr. Karahan, genç işletmelerin ekonomideki ağırlığının arttığına dikkat çekti. İş liderleri Tosyalı ve Özdemir ise yeni dönemdeki fırsatları anlattı.
Türkiye Genç İş İnsanları Derneği (TÜGİAD) Ankara Şubesi'nin düzenlediği "Ekonomi Buluşması"nda, iş dünyasının önde gelen isimleri, reel sektörün sorunlarını masaya yatırarak önerilerini paylaştılar. Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, küresel ortamda ekonominin işleyişindeki değişikliklere vurgu yaparak, "Müzik değişti, dans da değişmeli" mesajını verdi. Tosyalı Türkiye'nin sanayisizleşme sürecine girdiğini belirtirken Limak Holding Onursal Başkanı Nihat Özdemir de bölgedeki savaşların bitmesiyle oluşacak iş ortamına dikkati çekti. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ise genç işletmelerin ekonomideki ağırlığına dikkat çekerek 2021 sonrası kurulan işletmelerin istihdamdaki ağırlığının yüzde 17.4'e, cirodaki payının ise yüzde 13.5'e ulaştığını söyledi. TÜGİAD Başkanı Gürkan Yıldırım'ın, üretim, yatırım, ihracat ve istihdamın birlikte güçlendirilmesine ihtiyacı vurguladığı etkinlikte, etkinliğin ev sahibi TÜGİAD Ankara Şube Başkanı Aykut Çakmaklı, fiyat istikrarını kalıcı ekonomik iyileşme için temel unsur olarak gördüklerini söyledi.
"Likiditeyi kolaylaştırdık, proaktif tedbirler alacağız"
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Türkiye Genç İş İnsanları (TÜGİAD) tarafından "Ekonomi Buluşması" başlıklı etkinlikte yaptığı sunumda, fon piyasalarında yaşanan krize yönelik tutumlarını açıkladı. Karahan, ağırlıklı olarak bankacılık ve fon piyasaları üzerinden reel kesime yönelik etkileri likidite kolaylığı sağlayarak tepki verdiklerini vurgularken, buradaki krizin diğer sektörlerle "etkileşimini" izlediklerini vurguladı. Karahan, konuşmasında reel sektöre yönelik olarak gelişmelerde, enflasyonda hem mal hem de hizmetler sektöründe ana eğilimin düşüş yönünde olduğunu ancak jeopolitik gelişmeler kaynaklı risklerin doğrudan ve dolaylı olarak hala risk gördüklerini; iç ve dış talepteki işaretlerin de zayıf olduğunu vurguladı.
Merkez Bankası Başkanı "Proaktif tedbirler alacağız" mesajını verdiği konuşmasında şunları kaydetti:
"Fon piyasasındaki gelişmelerin bankacılık sistemi ve diğer finansal piyasalarla olan etkileşimini yakından takip ediyoruz. Fiyat istikrarı ve finansal istikrar birbirini tamamlayan iki unsurdur. Bu çerçevede finansal piyasalarda yaşanan bu gelişmeleri dikkate alarak likidite imkanlarını gözden geçirdik. Haftalık repo ihaleleriyle sağladığımız fonlama miktarını artırdık. Bankalararası para piyasasında bankaların borç alabilme limitlerini güncelledik.
Teminat iskonto oranlarını azalttık. Ayrıca makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini desteklemek amacıyla zorunlu karşılık uygulamasında değişiklik yaptık. Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarını düşürerek bankalara likidite yönetiminde esneklik sağladık. KOBİ kredileri kredi büyüme sınırlarını yükselttik.
Bir diğer düzenlememiz de özel sektör tahvil piyasasında yaşanabilecek likidite gelişmelerine yönelik oldu. Bu araçlara en önemli talep yatırım fonlarından geliyordu. Son dönemde fonlarda yaşanan çıkışlar özel sektör borçlanma araçlarına olan talebi azalttı. Bu da refinansman konusunda risk oluşturdu. Bu riskin önüne geçmek adına özel sektör tahvillerinin itfasına yönelik kredileri büyüme sınırından muaf tuttuk. Böylece firmalara likidite yönetiminde kolaylık sağlamış olduk. Bundan sonra da finansal istikrar ve likidite koşullarını yakından takip etmeye devam ederek gerek görülmesi halinde her türlü ek tedbiri proaktif bir şekilde alacağız. Son dönemdeki fon piyasası gelişmeleri sonrası portföy tercihlerine baktığımızda finansal sisteme ve Türk Lirası'na olan güvenin güçlü bir şekilde devam ettiğini görüyoruz."
Merkez Bankası Başkanı Karahan yaptığı sunumda 2016 sonrası kurulan işletmelerin ekonomideki ağırlığının arttığını belirterek "2016 sonrası kurulan şirketlerin istihdamdaki ağırlığı yüzde 37.4'e ulaştı. 2021 sonrası kurulan şirketlerin istihdamdaki ağırlığı ise yüzde 17,4" dedi. Karahan 2021 sonrası kurulan işletmelerin toplam cirodaki ağırlığının ise yüzde 13.5 olduğunu belirtti. Karahan bu oranın 2016-2020 arasındaki işletmelerde ise yüzde 16.6 olduğunu söyledi.
Merkez Bankası Başkanı Karahan, konuşmasında ağırlıklı olarak reel kesimi ilgilendiren gelişmelere yönelik unsurları yorumladı. Hem mal hem de hizmet kanalındaki fiyat gelişmelerine yönelik yaptığı değerlendirmede, çeşitli gruplarda farklı yönde olsa da ana eğilimin düşüşe işaret ettiğini ancak beklentileri etkilemede zorluklar yaşandığını vurguladı. Bölgesel jeopolitik gelişmelerin başta enerji olmak üzere doğrudan ve dolaylı etkilerini risk unsuru olarak gördüklerini tekrarlayan Karahan, ihtiyatlı duruşun süreceğini belirtti.
Karahan iç piyasaya yönelik olarak; "Yılın ilk yarısına ilişkin milli gelir verileri ve yakın döneme ilişkin göstergeler iç talepte zayıf bir seyre işaret ediyor. Altın hariç bakıldığında ağustos ayı itibarıyla üçüncü çeyrekte perakende satışların büyümesinin yavaşladığını görüyoruz. Kart harcamalarının üçüncü çeyrekte yataya yakın seyri de talepteki bu yavaşlamayı teyit ediyor. Enflasyon beklentileri arz şoklarının fiyatlama davranışlarına yansıması ve etkilerinin kalıcılığı açısından önem taşıyor. Sıkı para politikamız beklentilerdeki bozulmayı sınırladı" dedi.uluslararası yatırıma dönüştürmemiz gerekiyor " diye konuştu.
Dış pazarlarda görünüm nasıl?
Dış talebe yönelik olarak ise Karahan şunları kaydetti: "Uluslararası kuruluşların ekim ayı tahminleri yılbaşına kıyasla Avrupa'da önemli bir büyümeye işaret ediyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da ise bu yıl belirgin bir daralma bekleniyor. Başlıca ihracat pazarlarımızdaki bu görünüm dış talebin ihracatımıza sağladığı desteği sınırlandırıyor. Dış talep koşullarındaki bu duruma rağmen ihracatımız ikinci çeyrekte arttı. Artan lojistik maliyetleri ve tedarik sorunları nedeniyle ülkemize yönelen ilave talep de bu artışta etkili oluyor. Ekim verileri itibariyle ithalatın bir miktar ivme kaybetmekle birlikte gücünü koruduğunu görüyoruz. İthalat tarafında ise yüksek enerji fiyatlarının enerji ithalatı üzerindeki etkileri belirginleşirken sıkı para politikamızın etkisiyle iç talepteki yavaşlama ithalatı sınırlıyor. Nitekim altın ve enerji hariç ithalat kalemlerine baktığımızda tüketim ve yatırım malları ithalatında yatay seyir devam ediyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi nedeniyle enerji fiyatları yüksek seyrini sürdürüyor. Bu durum hem artan enerji ithalatı hem de zayıflayan dış ticaret üzerinden dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü riskler oluşturuyor."