Şirket adına kayıtlı ticari araçlarda yakalanan sigortasız sürücüler için uygulanan ceza süreci değişti. Sosyal Güvenlik Kurumu, artık yalnızca trafik tutanağına bakarak otomatik idari para cezası kesmeyecek. Sürücü ile araç sahibi arasında akrabalık, arkadaşlık veya emanet araç kullanımı bulunup bulunmadığı araştırılacak. Değişiklik, 19 Ekim 2026 tarihli genelgeyle yapıldı.
Trafik denetiminde SGK sorgusu nasıl işliyor?
Uygulama 2021 yılından bu yana yürüyor. Sosyal Güvenlik Kurumu ile il emniyet müdürlükleri, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında veri paylaşıyor. Emniyet ekiplerinin yaptığı trafik kontrollerinde, ticari aracın bir tüzel kişiye ait olması halinde sürücünün sigortalı olup olmadığı sorgulanıyor.
Sürücünün sigortası yoksa durum Kuruma bildiriliyor.
Trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlenip sürücüye yüzüne karşı tebliğ edildiğinde; aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, cezanın düzenlendiği yer, il, ilçe, birim ve tarih bilgileri Kuruma gönderiliyor.
Yeni genelge ne değiştirdi?
Kurum, 2015/25 sayılı Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele Genelgesi'nin ilgili bölümünü değiştirdi. Değişiklik, 19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22 sayılı Genelge ile yapıldı.
Önceki uygulamada Kurum, gelen tutanakları kontrol ederek kayıt dışı çalıştığı tespit edilen kişiler hakkında doğrudan işlem yapıyordu.
Yeni düzenlemeyle, ceza tutanağındaki sürücü ile araç sahibi arasında geçmişte herhangi bir işçi-işveren bağı bulunmuyorsa, Kurum yalnızca trafik tutanağına dayanarak otomatik ceza kesmeyecek.
Emanet araç ve akrabalık araştırılacak
Bu durumdaki tutanaklar doğrudan sosyal güvenlik denetmenlerine sevk edilecek.
Denetmenler, sürücüyü ve işvereni ifadeye çağıracak.
İfade alınırken taraflar arasındaki akrabalık ilişkisi, arkadaşlık ilişkisi ve aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı araştırılacak.
Yürütülen araştırma ve alınan ifadeler sonucunda bir rapor hazırlanacak. İşlem, bu rapora göre yapılacak.
Düzenlemenin, aracını arkadaşına veya yakınına veren araç sahiplerinin mağduriyetini önlemesi bekleniyor.
Hizmet tespitinde de yeni kural geldi
Genelge, sigortalılık süresinin belirlenmesine ilişkin bir düzenleme de içeriyor.
Buna göre sigortalının aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belge Kuruma ulaşırsa, en eski tarihli tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.
Aynı ay içinde ve sonraki aylarda tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılacak. Çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek.
Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit ise yeni bir işe giriş sayılacak. Bu durumda önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Halen incelenen kayıtlar ile ilgili servislere intikal ettirilmiş kayıtlar da yeni genelge hükümlerine göre değerlendirilecek.
İşverene kesilen cezalar ne kadar?
Ticari aracında sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen şirkete, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uygulanıyor.
2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030 lira olarak uygulanıyor. Cezalar bu tutar üzerinden hesaplanıyor.
İşe giriş bildirgesinin denetimle tespit edilmesi halinde ceza, iki asgari ücret tutarında, yani 66 bin 60 lira oluyor.
Aynı durumun bir yıl içinde tekrarlanması halinde ceza, her bir sigortasız işçi için asgari ücretin beş katına, yani 165 bin 150 liraya çıkıyor.
Sigortasız işçinin aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmediği her ay için iki asgari ücret tutarında, yani 66 bin 60 lira ceza uygulanıyor.
Aylık ücret bordrosunda ismi bulunmayan her işçi için aylık yarım asgari ücret tutarında, yani 16 bin 515 lira ceza kesiliyor.
Şirketin yasal kayıt ve belgelerinin incelenmesi sonucunda kayıt geçersizliği tespit edilirse, her ay için yine 16 bin 515 lira ceza uygulanıyor.
Hangi durumlarda ceza kesilmiyor?
Kiraya verilen araçlar istisna kapsamında bulunuyor.
Aracı kullanan sürücünün sigortası, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılmışsa ceza kesilmiyor.
Bunun için araç kira sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanmış olması yeterli sayılıyor.
Kaza olursa sorumluluk araç sahibinde
Aracı kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi halinde sorumluluk araç sahibine ait oluyor.
Sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi durumunda tüm maddi ve hukuki sorumluluğu ticari araç sahibi üstleniyor.