Ekonomim yazarı İsmet Özkul, Hazine nakit dengesinin ilk 10 aylık verilerini değerlendirdi. Özkul'a göre gelir ve gider kalemleri enflasyon düzeyinde artarken faiz ödemeleri enflasyonun yaklaşık 1,5 katı hızla yükseldi.
Gelir ve Giderler Enflasyon Düzeyinde
Verilere göre ilk 10 ayda gelirler yüzde 33,20 artarak 10 aylık ortalama TÜFE artışı olan yüzde 31,23'ün çok az üzerinde gerçekleşti. Giderlerdeki artış ise yüzde 30,98 oldu. Nominal olarak bakıldığında gelirlerdeki artış 3,42 trilyon TL, giderlerdeki artış ise 3,77 trilyon TL olarak hesaplandı.
Bu nedenle nakit açığı geçen yıla göre 367 milyon TL (yazıdaki ifadeyle; ilerleyen maddede 367,32 milyar TL) artarak yüzde 20,03 yükseldi. Bu artış enflasyonun oldukça altında kaldı. Giderlerdeki artışın enflasyona yakın seyretmesinde faiz dışı giderlerin yüzde 28,95'te tutulması etkili oldu.
Faiz Giderleri 746 Milyar TL Arttı
Faiz giderleri yüzde 43,30 ve 746 milyar liralık artışla 2,47 trilyon liraya çıktı. Faiz giderlerindeki artış hızı, faiz dışı giderlerdeki artışın 1,5 katına ulaştı.
Faiz giderlerinin diğer kalemlere oranı da yükseldi:
Faiz giderlerinin gelirlere oranı yüzde 16,71'den yüzde 17,91'e çıktı.
Toplam giderler içindeki payı yüzde 14,15'ten yüzde 15,48'e yükseldi.
Faiz dışı giderlere oranı yüzde 16,49'dan yüzde 18,32'ye çıktı.
Buna karşın faiz dışı denge, geçen yılın ilk 10 ayındaki 137,8 milyar TL açığın ardından bu yıl 260,66 milyar TL fazla verdi.
Net Borçlanma Azaldı, Brüt Borçlanma Arttı
Nakit açığındaki artışa rağmen Hazine'nin net borçlanması 551,79 milyar TL ve yüzde 24,29 azalarak 2,27 trilyon TL'den 1,72 trilyon TL'ye geriledi. Özkul, bunun nedeninin nakit açığının bir bölümünün Merkez Bankası hesabından karşılanması olduğunu belirtti. Hazine, 10 aylık dönemde Merkez Bankası'ndaki hesabından 441,26 milyar lira kullanırken geçen yılın aynı döneminde bu hesaba 463,65 milyar TL aktarmıştı.
Özkul'a göre net borçlanmadaki düşüş borçlanmanın azaldığı anlamına gelmiyor. Yılın ilk 10 ayında alınan borç, geçen yıla göre 1,60 trilyon TL ve yüzde 45,14 artışla 3,55 trilyon TL'den 5,16 trilyon TL'ye çıktı.
5,91 Trilyon TL Borç Ödemesi
Hazine ilk 10 ayda 3,44 trilyon TL anapara ve 2,47 trilyon TL faiz olmak üzere toplam 5,91 trilyon TL borç ödemesi yaptı. Özkul, faiz yükünün Hazine'nin borçlanma artışını sürükleyen önemli bir etken olduğunu vurguladı. Faiz ödemelerinin anapara ödemelerine oranı yüzde 71,74'e gerilemesine karşın bu oranın hala çok yüksek olduğunu belirtti.