Türkiye'de emekliler yeniden çalışma hayatına dönüyor. Haziran 2026 itibarıyla 12 milyon 309 bin kişi emekli maaşı alırken, bunların 2 milyon 233 bin 396'sı kayıtlı olarak çalışmayı sürdürüyor. 2022 sonunda 945 bin 652 olan çalışan emekli sayısı, dört yıldan kısa sürede yüzde 136 arttı.
Ancak bu tablonun arkasında yalnızca geçim sıkıntısı yok. İşverenlerin değişen personel tercihleri de emeklilerin yeniden çalışma hayatına katılmasında etkili oluyor. Özellikle 45-60 yaş aralığında, mesleğinde yıllarca çalışmış ve emeklilik hakkı kazanmış kişiler, bazı işletmelerin aradığı personel profiline dönüşüyor.
İşverenler Neden Emekli Çalışan Arıyor?
İşverenler, yeni mezun çalışanların işe alışma sürecinin uzun olması, mesleki deneyim eksikliği ve kısa sürede iş değiştirme eğilimi nedeniyle personel bulmakta ve elde tutmakta zorlanabiliyor. Sürekli personel değişimi; yeni işe alım, eğitim ve adaptasyon maliyetlerini artırıyor. Ücret ve kariyer beklentilerinin karşılanamaması da çalışanların kısa sürede başka işlere yönelmesine yol açabiliyor.
Yıllarca aynı meslekte çalışmış emekliler ise işin gerekliliklerini bilerek göreve başlıyor. İşveren açısından deneyim, devamlılık, sorumluluk ve kriz anlarında soğukkanlı hareket edebilme önemli avantaj oluşturuyor.
İŞKUR Araştırması Ne Gösteriyor?
İŞKUR'un 5 bin 840 işletme yetkilisi ve 3 bin 110 iş arayanla gerçekleştirdiği araştırma, orta yaş grubunun işverenler açısından konumunu ortaya koyuyor:
- Katılan işverenlerin yüzde 83,3'ü işletmesinde 45-64 yaş aralığında çalışan bulunduğunu belirtti.
- Bu grupta çalışan istihdam eden işverenlerin yüzde 73'ü, yeni işe alımlarda da orta yaş üzerindeki kişileri tercih edebileceğini söyledi.
İşverenlerin 45 yaş üzerindeki çalışanları tercih etmesinde tecrübe ilk sırada geliyor. Buna karşılık fiziksel yeterlilik, yeni teknolojilere uyum ve ücret beklentisi işe alımda dezavantaj oluşturabiliyor.
Emeklilerin Öne Çıktığı Meslekler
Emekli ve orta yaş üzerindeki çalışanların öne çıktığı alanların başında teknik servis, bakım-onarım, ustalık, şoförlük, güvenlik, danışmanlık, muhasebe ve satış geliyor. Eğitim sektöründe de deneyimli çalışanlara yönelik talep dikkat çekiyor.
İŞKUR araştırmasına göre 45 yaş ve üzerindeki çalışanların bulunduğu işletmelerin oranı eğitim sektöründe yüzde 87,5'e ulaşıyor. Fiziksel yeterliliğin daha fazla önem taşıdığı inşaat sektöründe bu oran yüzde 73,9'da kalıyor. Şoförlük ve aşçılık gibi mesleklerde orta yaş üzerindeki adayların işe alınması olumlu karşılanırken, garsonluk, temizlik ve inşaat işçiliğinde fiziki şartlar belirleyici olabiliyor.
İşverene Sağladığı Avantajlar
Emekli çalışanların tercih edilmesinin bir başka nedeni de işverenlerin hazır mesleki birikimden faydalanmak istemesi. Pamukkale Üniversitesi araştırmacılarının 14 işverenle yaptığı nitel çalışmada, emeklilerin hem uzmanlık gerektiren hem de nitelik gerektirmeyen işlerde istihdam edildiği belirlendi.
Teknik bilgi ve deneyim sayesinde eğitim maliyetlerinin azalması işveren açısından avantaj olarak öne çıkarken, bazı işletmelerin emeklinin maaş aldığı gerekçesiyle daha düşük ücret teklif edebildiği ve kayıt dışı çalıştırmaya yönelebildiği de ortaya konuldu. Böylece emekli istihdamı, deneyim avantajının yanında çalışma koşulları ve ücret bakımından yeni bir tartışma başlatıyor.
Emekli Maaşı Kesilmeden Çalışılabiliyor mu?
Emekli maaşını almaya devam ederek 4/a kapsamında çalışanlardan Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kesiliyor. Bu kişilerin mevcut emekli aylıkları, çalıştıkları için yeniden hesaplanarak artırılmıyor.
İşveren de emekli çalışan için sosyal güvenlik primi ödemeye devam ediyor. Dolayısıyla emekli istihdamının işverene otomatik olarak daha düşük maliyet sağladığını söylemek mümkün değil. Ancak deneyimli personelin daha kısa sürede işe adapte olması, yetiştirme ihtiyacının azalması ve işin devamlılığını sağlaması bazı işletmeler için önemli bir tercih nedeni oluşturuyor.
Uzmanlar: Tecrübe ve Sadakat Ön Planda
İnsan kaynakları uzmanı Arzu Devecioğlu, işverenlerin 45-64 yaş grubundaki çalışanlara yönelmesinde mesleki deneyim ve iş disiplini arayışının etkili olduğunu belirtti. Devecioğlu, özellikle yetişmiş personel bulmanın zorlaştığı sektörlerde deneyimli çalışanların önemli bir avantaj sağladığını değerlendirdi.
İnsan kaynakları uzmanı Samet Bakırcı ise genç çalışanlarda sık iş değiştirmenin işe alım ve eğitim maliyetlerini artırabildiğine dikkat çekti. Bakırcı, tecrübeli çalışanların işe daha hızlı adapte olmasının, krizleri yönetebilmesinin ve iş süreçlerini aksatmadan sürdürebilmesinin işveren tercihlerini etkilediğini ifade etti.
Kaan Zenginli