Yargıtay 10. Ceza Dairesi, önleme aramasına ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, önleme arama kararında aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Olayın seyri: Mahkümiyet bozuldu, sanıklar beraat etti
Polis sorumluluk bölgesinde yapılan uygulamada 2 kişi "uyuşturucu madde ticareti yapmak" iddiasıyla gözaltına alındı. Tutuklanan şüpheli hakkında Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı. Mahkeme, sanıkların mahkümiyetine hükmetti.
Sanık avukatlarının temyiz başvurusunu değerlendiren Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetince yapılan önleme aramasının kapsamına dikkat çekerek kararı bozdu. Dosyayı yeniden ele alan Ağır Ceza Mahkemesi ise sanıkların beraatine karar verdi. Cumhuriyet savcısının bu karara yönelik temyiz başvurusunu inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, hükmü oy birliğiyle onadı.
"Polis sorumluluk bölgesi" ifadesi yetersiz
Daire, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesine göre önleme arama kararında aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsamın açıkça yer alması gerektiğini vurguladı. Yargıtay'a göre soyut bir şekilde "polis sorumluluk bölgesinin" tamamını kapsayan önleme arama kararı verilemez. Bu tür bir karara dayanarak sorumluluk bölgesinin tamamında önleme araması da yapılamaz.
Bu yolla elde edilen deliller hukuka aykırı olduğundan hükme esas alınamıyor. Mahkemenin, suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit görülmemesi nedeniyle beraat kararında isabetsizlik bulunmadığı belirtildi.
2023 tarihli karar: Arama belirli suçlarla sınırlıysa deliller başka suçta kullanılamaz
Aynı daire, 2023 yılında verdiği bir başka kararda da önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlı tutulup tutulmadığının önemine işaret etmişti. Karara göre arama kararı belirli suçlarla sınırlandırılmışsa, arama sonucunda elde edilen deliller bu suçlar dışında kullanılamıyor ve hükme esas alınamıyor.
Buna göre 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda öngörülen suçların önlenmesi amacıyla verilen önleme araması kararıyla ele geçirilen uyuşturucu maddeler, "uyuşturucu madde ticareti suçu" bakımından delil niteliği taşımıyor.
Önleme araması kararını kim veriyor?
Önleme araması, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında yapılıyor. Karar normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine ilgili yerdeki Sulh Ceza Hakimi tarafından veriliyor. Hakime ulaşılmasının zaman kaybına yol açacağı ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise illerde vali, ilçelerde kaymakam onayıyla uygulanabiliyor.
Kolluk amirlerinin (emniyet müdürü, amir vb.) ve Cumhuriyet savcılarının önleme araması emri verme yetkisi bulunmuyor. Kolluk amirinin sözlü ya da yazılı talimatıyla yapılan önleme araması hukuka aykırı sayılıyor ve bu yolla elde edilen deliller mahkemede geçersiz kabul ediliyor.
Önleme araması kararıyla konutlar ve özel iş yerleri aranamıyor. Bu izin yalnızca belirli umumi yerlerde, üstlerde, araçlarda ve eşyalarda geçerli.