Ankara ve İzmir'de su kıtlığı gündemdeyken, İstanbul'da tartışmalar su faturaları üzerinden büyüyor. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) tarafından sayaç okunmadan kesilen emsal faturalar, gerçek tüketimin çok üzerinde çıkabiliyor. Vatandaşlar, ölçülmeyen suya bedel ödemek zorunda kaldıklarını belirtiyor. 2019 yılından bu yana su faturalarına 13 kat zam yapan İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), şimdi de emsal fatura uygulaması nedeniyle eleştiriliyor. Sayaç okunmayan dönemlerde, tüketim geçmiş ortalamalara göre tahmin edilerek faturalandırılıyor ve bu durum, özellikle otomatik ödeme talimatı olan aboneler için fazla ödeme riskini artırıyor.
İstanbul'da Emsal Fatura Uygulaması ve Vatandaş Şikayetleri
Bir vatandaşın bir önceki ayki gerçek su tüketimi 9 metreküp olarak kaydedildi. Ancak bir sonraki ay sayaç okunmadı ve İSKİ, fiili ölçüm yapmak yerine emsal yöntemiyle tüketimi 28 metreküp olarak hesapladı. Vatandaşın kendi kontrolünde sayaçta görülen toplam tüketim ise yalnızca 11 metreküp oldu. Aradaki fark 17 metreküp olarak kayıtlara geçti. Sosyal medya ve şikayet sitelerinde benzer vakalara yönelik yüzlerce yorum ve eleştiri bulunuyor. Birçok vatandaş, yüksek gelen faturalardan şikayet ederken, emsal fatura okumanın bilinçli yapıldığını iddia ediyor.
Faturaların Artış Sebepleri ve Uzman Görüşleri
- Yüksek faturayı fark eden vatandaş, İSKİ'nin 185 çağrı merkezine başvurduğunda, faturanın sayaç okunmadığı için emsal olarak düzenlendiği bilgisini aldı.
- Emsal hesabının hangi kriterlere göre yapıldığına dair net bir açıklama sunulmadı.
- Uzmanlar, emsal faturaların yalnızca istisnai durumlarda ve geçmiş tüketim ortalamalarına dayanarak, gerçek sayaç okumasıyla mahsuplaştırılarak uygulanması gerektiğini belirtiyor.
- Sayaç okunmaması veya personelin sahaya çıkmaması nedeniyle vatandaşlara yüksek fatura yansıtılması eleştiriliyor.
Emsal Fatura Uygulamasının Hukuki Boyutu
Tüketici hukuku alanında çalışan avukat Kadir Önaldı, sayaç okunmadan kesilen emsal faturaların ciddi hukuki sıkıntılar barındırdığını belirtiyor. "Su faturası ölçüme dayanmak zorundadır. Sayaç varken tüketimin tahmine dayalı şekilde faturalandırılması, temel hukuk ilkelerine aykırıdır. Emsal uygulaması ancak zorunlu ve geçici hallerde kullanılabilir. Önceki ay 9 metreküp olan bir tüketimin, herhangi bir teknik gerekçe sunulmadan 28 metreküp olarak tahakkuk ettirilmesi hukuken savunulamaz. Vatandaşın yazılı itirazı halinde idarenin bu faturayı düzeltme yükümlülüğü vardır. Aksi durumda idari işlem iptaline kadar gidebilecek bir süreç doğar."
Tüketici Derneklerinin Görüşleri
Tüketici dernekleri, emsal fatura uygulamasının yaygınlaşmasının ciddi bir güven problemi oluşturduğunu vurguluyor. "Son dönemde su, elektrik ve doğalgaz faturalarında emsal uygulaması bahanesiyle yapılan yüksek tahakkuklar artıyor. Vatandaş faturayı kontrol etmezse fazla bedel otomatik olarak tahsil ediliyor. Bu kabul edilemez. Su gibi temel bir ihtiyaçta sorumluluk idareye aittir. Sayaç okunmuyorsa bunun bedeli vatandaşa yüklenemez. Emsal fatura istisna olmaktan çıktı, neredeyse rutin hale geldi. Bu durum açıkça tüketici aleyhine bir uygulamadır."