"Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlandı.
Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, "Uygulamalı eğitimde başlattığımız
dönüşüm modeli öğrencilerin istihdama daha hızlı geçmesini mümkün kılacak."
dedi.
Verimliliği sınırlı kalan stajların yerine işyeri temelli uygulamalı mesleki
eğitim anlayışıyla hayata geçirilecek uzun dönem stajlar, sanayiciler, öğrenciler
ve sektör temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılanıyor.
Öğrencilerin yalnızca sınıf ortamında değil doğrudan iş hayatının içinde deneyim
kazanmalarını sağlayacak yeni modelin, mezunların donanımını artırması, üretkenliklerini
güçlendirmesi ve istihdam süreçlerini hızlandırması amaçlanıyor.
Yeni staj uygulaması kapsamında, kısa ve verimsiz stajlar yerine, programların
niteliğine göre ön lisans programlarında 3 dönem teorik eğitim ve bir dönem
uygulamalı eğitim (staj) ya da 2 dönem teorik eğitim ve 2 dönem staj; lisans
programlarında 7 dönem teorik eğitim ve bir dönem staj veya 6 dönem teorik eğitim
ve 2 dönem staj modelleri hayata geçirilecek.
Model sektörden tam not aldı
Sektör temsilcileri, uzun süreli staj uygulamalarının hem öğrencilerin mesleki
uyumunu artırdığını hem de istihdama doğrudan katkı sağlayacağını vurguluyor.
Havacılık ve Uzay Sanayisine yönelik hizmet veren firmada Mekatronik Mühendisi
olan Oğuzhan Yılmaz, kısa süreli stajların adaptasyon için yetersiz kaldığını
söyledi. Yılmaz, "23 günlük staj, özellikle sektöre uyum açısından çok
kısa. Mikro hassasiyetle çalışan bir sektörde bu sürede adapte olmak zor. Uzun
dönem stajın hayata geçirilmesi çok doğru bir düşünce." diye konuştu.
Aynı firmada Elektrik-Elektronik Mühendisi Yusuf Şahin, uzun dönem stajın istihdama
geçişi kolaylaştırdığını dile getirdi. Dördüncü sınıfta bir dönem stajyer mühendis
olarak çalıştığını aktaran Şahin, "Staj sonrası burada işe başladım. Dört
aylık sürecin iş hayatıma katkısını bizzat deneyimledim. Kısa dönem stajlara
göre çok daha avantajlı." dedi.
Havacılık ve Uzay Mühendisi Bengisu Kama, kısa süreli stajların verimsizliğine
dikkat çekerek, "20 günlük stajda verim almak çok zor. İş hayatına uyum
zaten iki-iki buçuk hafta sürüyor. 6 aylık bir stajda teorik bilginin pratikle
birleşmesi çok daha mümkün." ifadelerini kullandı.
Aynı firmadan Freze Bölümü Ustabaşı Hakan Şentürk de uygulamanın nitelikli
iş gücü ihtiyacına katkı sunacağını belirtti. Şentürk, "Kısa dönem stajlarda
öğrenciler birçok şeyi tam öğrenemeden ayrılıyor. Uzun dönem stajda teknik yeterlilik
ve çalışma disiplini gelişiyor. Deneyimli eleman bulmakta zorlanıyoruz, bu model
buna çözüm olabilir." değerlendirmesinde bulundu.
Firmanın ortağı Bekir Sağlamyürek, uzun dönem stajın işveren açısından avantaj
sağladığını vurgulayarak, "20 günlük stajda sahaya hakim olunamıyor. 6
aylık süreçte öğrenciyi daha iyi gözlemleyip doğrudan iş başı yaptırma imkanı
oluyor. Bu bizim için ciddi bir avantaj." dedi.
Madencilik ve inşaat alanında hizmet veren bir başka firmanın Genel Müdürü Ayşe
Saraçoğlu, uzun süreli stajların sorumluluk alma becerisini geliştirdiğini şu
sözlerle aktardı: "Kısa dönem stajlar genellikle oryantasyonla geçiyor.
Uzun dönem stajlarda öğrenciler bir projeyi baştan sona görüp sorumluluk alıyor.
Mezuniyet sonrası bizimle çalışmaya devam eden arkadaşlarımız var."
Öğrenciler mutlu ve heyecanlı
Ön lisans ve lisans düzeylerinde staj sürelerinin bir dönem ve üzerine çıkarılmasına
yönelik planlama, üniversite öğrencileri tarafından da olumlu karşılandı.
Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü 2. sınıf öğrencisi Sudenur Gültekin,
uzun süreli stajların kendi bölümü açısından sahada deneyim kazanmak için önemli
olduğunu vurguladı.
Hacettepe Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü öğrencisi Metehan Dağ, staj
süresinin uzatılmasının mezuniyet sonrası istihdam açısından önemli bir avantaj
sağlayabileceğini belirtti. Uzun süreli stajların firmalarla öğrenciler arasında
doğrudan bir köprü kurduğunu ifade eden Dağ, bu modelin üniversite-sektör iş
birliğini güçlendireceğini dile getirdi.
Hacettepe Üniversitesi Nükleer Enerji Mühendisliği Bölümü 4. sınıf öğrencisi
Mert Karan, üniversite eğitiminin son yılının staja ayrılmasının iş hayatına
hazırlık sürecini güçlendireceğini kaydetti. Üniversitede ağırlıklı teorik eğitim
alındığını; kısa süreli stajlarla iş hayatına girildiğinde ciddi bir acemilik
yaşandığına dikkat çeken Karan, bu nedenle zorunlu ve nitelikli staj uygulamalarını
olumlu bulduğunu söyledi.
"Uzun süre staj daha fazla sorumluluk almamızı sağlıyor"
Uzun dönem iş yeri temelli eğitim modelinin halihazırda uygulandığı örneklerden
biri olan Hacettepe Üniversitesi ASO 1. OSB Meslek Yüksekokulunda, öğrenciler
ve öğretim elemanları uygulamanın yansımalarını paylaştı.
Makine Bölümü 2. sınıf öğrencisi Şevval Kılıçarslan, uzun dönem stajın mesleki
gelişime katkısını sağladığını dile getirdi. Kılıçarslan, şunları kaydetti:
"Uzun dönem stajda okulda öğrendiğimiz bilgileri şirket ortamında pratiğe
dönüştürüyoruz. Aynı yerde uzun süre staj yapmak şirket kültürüne alışmamızı,
güven kazanmamızı ve daha fazla sorumluluk almamızı sağlıyor. Bu süreç kariyer
planlaması açısından da doğru mesleği seçip seçmediğimizi görmemize yardımcı
oluyor."
Elektrik Programı öğrencisi Uğur Çelen, uzun dönem stajın istihdama katkısına
dikkat çekerek, "Piyasadaki pek çok ön lisans ve lisans programında staj
sürelerinin kısa olması, öğrencilerin mezuniyet sonrası ne yapacağını bilememesine
ve boşlukta kalmasına yol açıyor. Ar-Ge ve üretim süreçlerinde öğrendiklerimizi
birebir uygulama imkanı buluyoruz." dedi.
Elektrik Ön lisans Programı 2. sınıf öğrencisi Yaşar Talha Şen, "Yaklaşık
145 gün süren stajda iş yerini tanımayı geçip işi öğrenmeye başlıyoruz. Staj
süresinin artırılması, öğrencinin tecrübe kazanması ve yeni mezun işsizliğinin
azalması açısından çok önemli." diye konuştu.
MYO Elektrik ve Enerji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Murat Kademli de yaptığı değerlendirmede,
uzun süreli staj uygulamalarının olumlu sonuçlar ortaya çıkardığını ifade etti.
Kademli, "Uzun dönem stajlarda öğrenciler iş yerini, işi ve disiplin süreçlerini
tam anlamıyla öğreniyor. MYO'muzdaki dört programda istihdam oranları yüzde
90'ın üzerinde." bilgisini verdi.
Özvar: "7 pilot ilde başlatılacak modeli bütün üniversitelere yaygınlaştıracağız"
Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, hiçbir sanayicinin 20 gün için bir
çocuğa yatırım yapmak istemediğine dikkat çekerek, "20-30 gün gibi kısa
süreli ve verimliliği tartışmalı stajların yerine daha kapsamlı, iyi yapılandırılmış
ve sektörle iç içe bir staj sistemi kuruyoruz. Öğrencilerimizin yalnızca sınıfta
değil, doğrudan iş hayatının içinde deneyim kazanmalarına imkan verecek bu model,
onları daha donanımlı, üretken ve istihdam odaklı bireyler haline getirecek."
dedi.
İlk aşamada Konya, Gaziantep, İstanbul, Bursa, Kocaeli, İzmir ve Ankara olmak
üzere 7 pilot ilde başlatılacak uygulamalı eğitim modelini kısa süre içinde
bütün üniversitelere yaygınlaştıracaklarını belirten Özvar, "Böylece öğrencilerimizin
eğitim süreçlerini gerçek iş ortamlarıyla bütünleştiren, istihdamla doğrudan
bağlantı kuran bir yükseköğretim anlayışını kurumsallaştıracağız." değerlendirmesinde
bulundu.
"Öğrenciler iş dünyası ile daha erken temas kuracak"
Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelikle "İşletmede mesleki eğitim" kavramı, Türkiye Yükseköğretim
Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) ile uyumlu hale getirildi.
Düzenlemeyle; Yükseköğretim Kurulu tarafından stratejik önceliklere göre belirlenecek
yükseköğretim kurumları ve programlarındaki öğrencilerin, teorik bilgilerini
sahada pratiğe dönüştürmeleri; iş dünyası ile daha erken ve etkili temas kurmaları
ve istihdam edilebilirliklerinin artırılması amaçlanıyor.
Uygulamalı eğitimin süresi güçlendirilerek öğrencinin mesleki yetkinlik kazanımı
garanti altına alınacak ve sektörün beklentilerine cevap veren bir uygulama
modeli oluşturulacak. Böylelikle, uygulamalı eğitim ve öğretim programları iş
dünyasının ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri ve yetkinlik temelli bir yapıya kavuşturulacak.
Değişiklikle, Yükseköğretim Kurulu, TYYÇ kazanımlarına göre program tasarımı
yapma, uygulamalı eğitim süresini belirleme ve uzun dönemli uygulamalı eğitimlerin
usul ve esaslarını oluşturmaya yetkili olacak.
Yönetmelik uyarınca, uygulamalı eğitim en az bir dönem olacak.
Sektör ihtiyaçları ve TYYÇ öğrenme kazanımlarıyla uyum, zorunlu hale getirilecek.
Uygulamalı eğitimin süresi ve kapsamı açıkça belirlenerek, yükseköğretim kurumları
arasında bir standartlaşma sağlanacak.
Değişiklikle, öğrencilerin işyeri sözleşmelerinin içeriğine ilişkin kalite kriterleri
tanımlandı; öğrencinin işletmedeki öğrenme kazanımları, görev tanımı, değerlendirme
yöntemleri ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin sözleşmede yer alması zorunlu
hale getirildi.
Sistemin bütüncül yönetilmesi amacıyla, Yükseköğretim Kurulu düzeyinde ve yükseköğretim
kurumlarında koordineli çalışan bir komisyon yapısı oluşturulacak.