657 sayılı Kanunun "hastalık ve refakat izni" başlıklı 105'inci maddesinin yedinci fıkrasına göre; "ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hallerinde, bu hallerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, 3 aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre 1 katına kadar uzatılır."
Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "refakat iznine ilişkin esaslar" başlıklı 10'uncu maddesine göre;
"(1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105'inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun;
a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin,
b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin,
ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.
(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbi sebepler, refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, 3 ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi halinde 3 aylık süre aynı koşullarda 1 katına kadar uzatılır.
Kanun ve Yönetmelik gereği, refakat izni kullanılmasında sağlık kurulu raporu şart olup, tek hekim raporu geçerli değildir. Başka bir ifade ile; bu kapsamda, memurların bakıma muhtaç yakınları için refakat izni verilmesinde sadece sağlık kurulu raporu ile belgelendirme şartı getirilmiştir. Tek hekim raporu ile refakat izni kullanılabileceğine ilişkin
bir düzenleme bulunmamaktadır. Mülga DPB hastalık ve refakat iznine ilişkin çeşitli hususlarda vermiş olduğu görüş yazısında da (06.04.2016-2109); refakat izninde sağlık kurulu raporlarına göre işlem yapıldığını belirtmiştir.