Sorunun Kökü: II Sayılı Cetvel Kimin Üst Kademe Yönetici Olduğunu Netleştirmiyor
2 numaralı CBK, üst kademe kamu yöneticilerinin kimler olduğunu açıkça saymak yerine bir cetvele atıf yapma yöntemini benimsiyor. Karnameye ekli I ve II Sayılı Cetvellerde çok sayıda kadro, pozisyon ve görev sıralanıyor. Sorun şurada başlıyor: II Sayılı Cetvel'deki kadroların bir kısmı gerçekten üst kademe kamu yöneticisi niteliği taşırken bir kısmı taşımıyor. Hangi kadronun hangi kategoriye girdiği ise cetvel üzerinden anlaşılamıyor.
Bu belirsizlik neden önemli? Anayasa'nın 104. maddesi, üst kademe kamu yöneticilerini atama ve görevden alma yetkisini münhasıran Cumhurbaşkanı'na veriyor ve bu kişilere ilişkin usul ile esasların CBK ile düzenlenmesine imkan tanıyor. Buna karşılık üst kademe yönetici olmayan kamu görevlilerinin atama esaslarının Anayasa'nın 128. maddesi gereğince kanunla düzenlenmesi gerekiyor. Cetvel belirsiz olduğunda kimin CBK kapsamında, kimin kanun kapsamında olduğu da belirsizleşiyor. Anayasa Mahkemesi bunu hukuki belirlilik ilkesinin açık bir ihlali olarak değerlendiriyor.
Daha Önce de İptal Edilmişti
Bu sorun ilk kez gündeme gelmiyor. Anayasa Mahkemesi aynı kararnamenin aynı maddesini daha önce de defalarca iptal etmek zorunda kaldı.
Mahkeme, Ekim 2023'te verdiği kararla II Sayılı Cetvel'de yer alan kadro ve görevlere Cumhurbaşkanı onayıyla atama yapılmasını öngören ibareyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Gerekçe netti: Cetvel, üst kademe yönetici olan ve olmayan kadroları birlikte barındırıyor; kimin bu kapsamda olduğu belirlenemiyor.
Bu kararın ardından CBK koyucu gerekli düzenlemeyi yapması gerekirken temel sorunu çözmedi. Bunun üzerine Anayasa Mahkemesi Haziran 2025'te bir kez daha aynı sonuca ulaştı. II Sayılı Cetvel'in içeriği hala belirsiz olduğundan ilgili ibare yeniden iptal edildi.
180 Numaralı CBK da Sorunu Çözemedi
Mart 2025'te çıkarılan 180 numaralı CBK ile bu kez farklı bir yol denendi. CBK koyucu, II Sayılı Cetvel'den vali yardımcısı ve kaymakamları çıkardı; bunları doğrudan birinci cümleye ekleyerek "görevler ile vali yardımcısı ve kaymakam kadroları" ifadesini kullandı. İkinci cümlede de "Bu cetvellerde sayılmayan" ibaresi "Bu fıkrada sayılmayan" şeklinde değiştirildi.
Ancak Anayasa Mahkemesi bu düzenlemenin de sorunu çözmediğine hükmetti. Çünkü II Sayılı Cetvel hala belirsizliğini koruyordu. Cetvele yapılan her atıf bu belirsizliği beraberinde taşıdığından birinci cümledeki "görevler ile..." ibaresi de ikinci cümledeki "Bu fıkrada..." değişikliği de Anayasa'nın 2. maddesindeki belirlilik ilkesine aykırı bulunarak iptal edildi. Bu iki iptalin doğal sonucu olarak ikinci cümlenin kalan kısmı ile üçüncü cümle de zincirleme iptal kapsamına girdi.
Vali Yardımcısı ve Kaymakam Atamaları Ne Olacak?
Mahkeme, vali yardımcısı ve kaymakam kadrolarına Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılmasını öngören ibareyi iptal etmedi. Bu ibare bağımsız ve net olduğundan belirlilik sorunuyla malul değil. Öte yandan Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlarında vali yardımcısı ve kaymakamların üst kademe kamu yöneticisi sayılamayacağını açıkça ortaya koymuştu. Buna karşın atamalarının Cumhurbaşkanı kararıyla yapılması öngörülebilir ve anlaşılır bir düzenleme olduğundan bu yönüyle Anayasa'ya aykırılık görülmedi.
Kararda Azınlık Görüşü
Mahkeme üyeleri Muhterem İnce ve Ömer Çınar iptal kararlarına karşı oy kullandı. Karşıoy yazısında Cumhurbaşkanı'na tanınan geniş takdir yetkisinin hangi kadroların üst kademe yönetici sayılacağını belirleme yetkisini de kapsadığı, cetvellerin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği ve dolayısıyla iptal edilen düzenlemelerin Anayasa'ya aykırı olmadığı savunuldu.
Bundan Sonra Ne Olacak?
İptal hükmü altı ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında yasama organının ya da yürütmenin temel sorunu bu kez gerçek anlamda çözen bir düzenleme yapması gerekiyor. Anayasa Mahkemesi'nin art arda verdiği iptal kararları, 2 numaralı CBK'daki üst kademe yönetici tanımının belirsizliğinin artık şekli düzeltmelerle geçiştirilemeyeceğini açıkça ortaya koyuyor.
21 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan AYM kararını görmek için tıklayınız.