12'nci Yargı Paketi ile iki duruşma arasındaki süre kural olarak en fazla 3 ay olacak, e-duruşmanın kapsamı genişletilecek, görev ve yetki uyuşmazlıklarında yeni dönem başlayacak. Yargı reformu çalışmaları kapsamında, vatandaşların en temel beklentileri arasında yer alan makul sürede yargılanma hakkını güçlendirmeye yönelik yeni düzenlemeler hayata geçiriliyor. Düzenlemelerle yargı süreçlerinde hız, etkinlik ve usul ekonomisinin esas alınması, uzun süren davaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
İki Duruşma Arası En Fazla 3 Ay Olacak
Yeni düzenlemeye göre, iki duruşma arasındaki süre kural olarak en fazla 3 ay olacak. Hakimlerin dosyadan kopmadan değerlendirme yapabilmesini amaçlayan sistemin işleyiş esasları şu şekildedir:
-
İstisnai Haller: Mahkemeler, yalnızca zorunlu ve olağanüstü durumlarda gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla duruşmayı 3 aydan ileri bir tarihe erteleyebilecek.
-
Disiplinli İlerleme: Davaların gereksiz yere uzamasının önüne geçilerek yargılama süreçleri daha planlı bir takvime bağlanacak.
-
Kalite Artışı: Kısa aralıklar sayesinde deliller daha taze ve sağlıklı ele alınacak, uzun yargılamalardan kaynaklanan hak kayıpları asgariye indirilecek.
E-Duruşmanın Kapsamı Genişliyor
Yargılamada dijital katılımın kapsamını genişleten yeni düzenlemeyle birlikte, ön inceleme duruşmalarının da ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla, yani e-duruşma şeklinde yapılabilmesine imkan tanınacak.
Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) duruşma tutanağında yer alması gereken ve ıslak imza zorunluluğu bulunan bazı işlemler bu dijital esnekliğin dışında tutulacak. İmza zorunluluğu devam eden istisnai işlemler şunlardır:
"İkrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh gibi işlemler e-duruşma imza kısıtlaması kapsamında değerlendirilmeye devam edecek."Bu yasal istisnalar dışındaki tüm duruşmalarda, özellikle fiziksel engeller veya coğrafi uzaklık nedeniyle mahkemeye erişimde güçlük yaşayan vatandaşların ve avukatların sisteme uzaktan dahil olması sağlanacak.
Yargıtay'da Görev ve Yetki Nedeniyle Bozma Sınırlanıyor
Yargılamaların yıllarca uzamasına neden olan görev ve yetki uyuşmazlıklarına ilişkin de köklü bir sistem değişikliğine gidiliyor. Yeni modele göre; bölge adliye mahkemelerinin (istinaf) ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, Yargıtay artık yalnızca "görevsizlik" veya "yetkisizlik" gerekçesiyle bozma kararı veremeyecek.
Bu düzenlemeyle görev ve yetki denetiminin tamamen istinaf aşamasında tamamlanması amaçlanıyor. Böylece dosyaların yıllar sonra usule ilişkin teknik gerekçelerle yeniden en başa, yani ilk derece mahkemelerine dönmesi engellenecek. Yargı reformuyla birlikte hem vatandaşın zaman kaybı azaltılacak hem de yargının kronik iş yükü hafifletilmiş olacak.