İstanbul başta olmak üzere birçok bölgede etkili olan sağanak yağışlar ev ve iş yerlerinde su baskınlarına yol açarken, vatandaşları ikinci bir masraf dalgası bekliyor.
Su tahliyesi ve temizlikle başlayan süreç, duvarların kurutulması, elektrik tesisatının kontrolü, parke ve boya yenilemesi ile beyaz eşyaların değiştirilmesine kadar uzanabiliyor.
Su basan bir bodrum, depo veya evde ilk masraf suyun tahliyesi ve alanın temizlenmesiyle başlıyor. Güncel su baskını temizliği fiyatları 5 bin ila 15 bin lirayı buluyor. Bu rakamlar, su miktarı ve alanın büyüklüğüne göre değişiyor. Parke altına, şap katmanına ve duvarlara işleyen nem için profesyonel nem alma cihazları gerekebiliyor, bu da masrafı artırıyor.
Su baskınının ardından duvar ve zeminlerde oluşan hasar, evin yeniden kullanılabilir hale gelmesi için ek harcama gerektiriyor. Boya badana maliyeti 25 bin-45 bin lira arasında değişiyor. Duvarlarda sıva dökülmesi, kabarma veya derin nem hasarı varsa yüzey hazırlığı ve onarım giderleri bu tutara eklenebiliyor.
Elektrik tesisatı ise daha yüksek maliyetli kalemlerden biri. 100 metrekarelik bir dairenin komple elektrik tesisatı yenilemesi malzeme ve işçilik dahil 50 bin-120 bin lira aralığında hesaplanıyor.
İstanbul'da sağanağın ardından su altında kalan otomobiller servis ve sanayi sitelerine taşınmaya başlanırken, araç sahiplerini yüksek onarım maliyetleri bekliyor. Suyun motorun hava emiş sisteminden silindirlere ulaşması, motorun kilitlenmesine ve ağır mekanik hasara neden olabiliyor. Aracın suyun içinden çıkarıldıktan sonra yeniden çalıştırılması hasarı daha da büyütebiliyor.
Araç ilk incelemede sorunsuz görünse bile nem ve korozyon nedeniyle haftalar sonra elektrik arızaları ve gösterge uyarıları ortaya çıkabiliyor. Elektrikli ve hibrit otomobillerde ise batarya ile yüksek gerilim sistemlerinin ayrıca uzmanlar tarafından kontrol edilmesi gerekiyor. Onarım maliyetinin aracın ekonomik değerine göre yüksek kalması durumunda otomobil tam hasarlı olarak değerlendirilebiliyor.
Sigorta şirketlerinin sovtaj kapsamında satışa çıkardığı araçlar, onarılabilir durumdaysa tamir edilerek yeniden piyasaya dönebiliyor. Her durumda su baskını görmüş araçlar ikinci elde minimum yüzde 30 değer kaybediyor. Sel hasarlı araç satın almayı düşünenlerin bağımsız ekspertiz yaptırması, elektronik arıza taraması istemesi ve servis faturalarıyla hasar kayıtlarını incelemesi gerekiyor.
BEYAZ EŞYA, MOBİLYA VE STOKLAR ZARAR GÖRÜYOR
Su baskınlarında evlerde buzdolabı, çamaşır, bulaşık makinesi, televizyon, koltuk, yatak ve gardırop gibi eşyalar zarar görebiliyor. İş yerlerinde ise elektronik cihazlar, raf ve tezgahlar ile depolarda bulunan ürünler su ve nem nedeniyle kullanılamaz hale gelebiliyor. Küçük işletmelerde ıslanan gıda, giyim ürünü, ambalaj ve diğer stokların kaybı, onarım masraflarına ek bir yük getiriyor. İşletme ve hane sahiplerinin hasarlı eşyaları fotoğraf ve videolarla kayıt altına alması, fatura ve servis raporlarını saklaması, sigorta poliçelerindeki sel ve su baskını teminatını kontrol etmesi önem taşıyor.
İŞ YERLERİNDE HASAR BİLDİRİMİ ÖNEMLİ
İş yeri sigortası bulunan işletmelerin poliçelerinde sel ve su baskını teminatının yanı sıra iş durması ve gelir kaybı güvencelerini de kontrol ederek sigorta şirketlerine gecikmeden hasar bildirimi yapması önem taşıyor.
Sigortası bulunmayan işletmelerin ise belediye, kaymakamlık ve valiliklerden hasar tespiti süreci ile varsa afet destekleri hakkında bilgi alması gerekiyor. KOSGEB'in geçmişte afet bölgelerinde özel destek programları uygulaması, yeni yağışlardan zarar gören işletmeler için de destek açıklanıp açıklanmayacağı sorusunu gündeme getiriyor.