Sayıştay Başkanlığının 2025
yılı Ankara Büyükşehir Belediyesi Denetim Raporu'nda,
personelin vekaleten görevlendirilmesine ilişkin dikkat çeken bir bulguya yer
verildi.
Raporda; belediyede daire başkanı ve üstü kadrolara ilişkin vekalet onaylarının
Belediye Başkanı tarafından, şube müdürü ve altı kadrolara ilişkin vekalet onaylarının
ise Genel Sekreter tarafından verildiği belirtildi.
Sayıştay, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde
asili atama yetkisinin Belediye Başkanında bulunduğunu, bu yetkinin kısmen veya
tamamen devredilmediğini ifade etti.
Denetimde, Genel Sekreter tarafından vekaleten görevlendirilen ve mevzuattaki
diğer şartları taşıyan personele, vekalet edilen görev nedeniyle ilave ödemeler
yapıldığı tespit edildi.
Belediye tarafından verilen cevapta, söz konusu yetki şartının vekalet görevlendirmesinin
geçerliliğine değil, mali ödemelere ilişkin olduğu ve Genel Sekreter tarafından
yapılan görevlendirmelerin geçersiz sayılamayacağı belirtildi.
Sayıştay da Genel Sekreter tarafından verilen vekalet onaylarının yok hükmünde
değerlendirilmesinin doğru olmayacağını, ancak vekalet nedeniyle yapılan
ilave ödemelerde mevzuatta aranan yetkili amir şartının yerine getirilmediğini
vurguladı.
Raporda, vekalet görevinden kaynaklanan ilave ödemelerin yapılabilmesi için
diğer şartlarla birlikte görevlendirmenin asili atamaya yetkili Belediye Başkanı
tarafından gerçekleştirilmesi veya asili atama yetkisinin mevzuata uygun şekilde
devredilmesi gerektiği ifade edildi.
İŞTE DENETİM BULGUSU
BULGU 43: Personelin Vekalet Olurlarının Asili Atamaya Yetkili Amir Tarafından
Verilmemesi Kurum personelinin vekaleten görevlendirme olurlarının önemli bir
kısmının asili atamaya yetkili amir olmayan Genel Sekreter tarafından verildiği
ve kendilerine vekalet edilen görev nedeniyle ilave ödemelerin yapıldığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Personel istihdamı"
başlıklı 22'nci maddesinde, büyükşehir belediyesi personelinin büyükşehir belediye
başkanı tarafından atanacağı, 18'inci maddesinde ise diğer kanunların belediye
başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi görevlerine
ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmanın büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri arasında olduğu hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Yetki devri" başlıklı 42'nci maddesinde
belediye başkanının, görev ve yetkilerinden bir kısmını yöneticilik sıfatı bulunan
belediye görevlilerine devredebileceği düzenlenmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu'nun "Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları" başlıklı
86'ncı maddesinde; memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması
veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları
halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabileceği
belirtilmiştir. Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın
"Vekalet" başlıklı 9'uncu maddesinde ve 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname'nin Ek 9'uncu maddesinin beşinci fıkrasında; diğer şartlarla birlikte
vekaletin asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi şartının oluşması
durumunda zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkının kişilere Kurum tarafından
14.06.2019 tarih ve 2019/12 sayılı Genelge eki ile yürürlüğe konulan İmza Yetkileri
Yönergesi'nin "Başkan tarafından imzalanacak yazı ve onaylar" başlıklı
8'inci maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ilk ve açıktan atama onaylarını
verme yetkisi Belediye Başkanı'na tevdi edilmiştir. Aynı Yönerge'nin "Genel
Sekreterin imzalayacağı yazı ve onaylar" başlıklı 9'uncu maddesinin birinci
fıkrasının (i) bendinin 10.10.2025 tarihinde yapılan değişiklikten önceki halinde
personelin ikinci göreve atama onaylarını, değişiklikten sonraki halinde ise
personelin ücretli veya ücretsiz vekalet onaylarını verme yetkisi Genel Sekretere
bırakılmıştır. İlgili Yönerge bir bütün olarak incelendiğinde asili atama yetkisinin
Belediye Başkanı'nda bulunduğu ve bu yetkinin devredilmediği açıkça görülmektedir.
Yukarıya alınan mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, 657 sayılı Kanun'un 86'ncı
maddesi çerçevesinde yapılacak vekaleten görevlendirmelerde görevlendirilen
kişinin vekalet edilen görev nedeniyle ilave ödemeleri alabilmesi için diğer
şartların yanında vekaletin asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi
gerektiği anlaşılmaktadır. Kurumda bu yetki Belediye Başkanındadır ve bu yetki
kısmen veya tamamen devredilmemiştir.
Yapılan incelemelerde, Kurumda daire başkanı ve üstü kadrolara vekalet olurlarının
Belediye Başkanı tarafından, şube müdürü ve altı kadroların vekalet olurlarının
ise Genel Sekreter tarafından verildiği ve bu şekilde görevlendirilenlerden
mevzuatta yer alan diğer şartları da taşıyanlara vekalet edilen görev nedeniyle
ilave ödemelerin yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında, vekaletin
asili atamaya yetkili amir tarafından yapılması şartının, vekalet görevlendirmesinin
geçerlilik şartı değil, vekalet nedeniyle yapılacak mali ödemelere ilişkin bir
değerlendirme ölçütü olduğu, bu nedenle Genel Sekreter tarafından tesis edilen
vekalet işlemlerinin yok hükmünde veya açıkça hukuka aykırı olduğu şeklinde
yorumlanamayacağı, bu yöndeki uygulamanın İdarede istikrar kazandığı, ayrıca
tüm vekalet olurlarını belediye başkanının vermesinin ciddi anlamda bir bürokrasi
oluşturacağı belirtilmektedir. Cevapta da belirtildiği üzere, asili atama yetkisi
belediye başkanındayken Yetki Devri Yönergesi'nde düzenlendiği haliyle genel
sekreterce verilen görevlendirme olurlarını yok hükmünde değerlendirmek yanlış
olacaktır. Bulguda üstünde durulan husus, belirtilen görevlendirmelerde yapılan
ödemeler için mevzuatta aranan şartın bu idari yapılanmada yerine getirilmemiş
olmasıdır. Bu yöndeki uygulamanın İdarede istikrar kazanması, personel rejiminde
bazı ödemeler için öngörülen şartın yerine getirilmediği gerçeğini değiştirmemektedir.
Uygulamaya mevzuat çerçevesinde yön verilmesi gerekir.
Sonuç olarak, vekaleten görevlendirme personel rejiminde bulunan ve idarelere
kolaylık sağlayan bir müessesedir. Bu müessese kullanılarak görevlendirilen
personele vekalet edilen görev nedeniyle ilave ödemeler yapılmak isteniyorsa
diğer şartlarla birlikte görevlendirmenin hali hazırda asili atamaya yetkili
amir konumundaki Belediye Başkanı tarafından yapılması veya asili atama yetkisinin
kısmen yahut tamamen yöneticilik sıfatı bulunan personele devredilmesi gerekmektedir