İstanbul'da site aidatları ortak gider olmaktan çıkıp ikinci kiraya dönüştü.
Kentte son 5 yılda aidatlar yüzde 300'den fazla arttı. Yeni zam dönemi yaklaşırken, yılbaşı öncesi İstanbul'daki bazı lüks projelerde aidat 70 bin lira seviyesinde.
Beşiktaş, Şişli ve Sarıyer'de lüks projelerin aidatı 45-70 bin TL arasında. Butik sitelerde 3-5 bin liranın altında aidat kalmazken, Bağcılar ve Ümraniye'de ise güvenlik ve kapıcı hizmeti olmayan 8-10 daireli apartmanlarda bile "fatura ve temizlik bedeli" adı altında 1500-2 bin TL arası aidat toplanıyor.
FATURALAR KARANLIK
Yüksek aidatların konuşulduğu lüks sitelerde aidatın yaklaşık yüzde 55'ini personel giderleri oluşturuyor. Enerji, güvenlik, bakım ve havuz maliyetleri aidatı yükseltiyor. Az daireli sitelerde de giderin sınırlı sayıda haneye bölünmesi nedeniyle aidat bedeli şişiyor. Ancak asansör, personel ve faturaların toplam maliyetinin 3-4 katı aidat toplayan yönetimler de var. Site yönetimlerinin kasasında biriken milyonlarca lira için yeterli denetim ise bulunmuyor.
YATIRIMCI DÜŞÜNÜYOR
Kirayla yarışan aidatlar, yatırımcıları da düşündürüyor. Küçük dairelere yatırım ilgisi tamamen bitmedi ancak yüksek aidat, 1+0 ve 1+1'e talebi düşürüyor. Daire boş kalsa bile aidat ödeme yükümlülüğü malikte kalıyor, borç için icra takibi de başlatılabiliyor. Bu nedenle yatırımcılar artık daire fiyatından önce aidatı, kiracı ise anahtardan önce aylık gideri soruyor.
YÖNETİCİ TEK BAŞINA ZAM YAPAMAYACAK
Mayıs ayında yürürlüğe giren düzenlemeyle, işletme projesi ve aidat artışı için kat malikleri kurulunun onayı zorunlu hale getirildi. Böylece yöneticinin tek başına aidat belirlemesinin önü kesildi. Sitelerde yıllık bütçe, faturalar, yönetim ücreti ve alınan teklifler dijital ortamda maliklere açılmazken, söz konusu muğlaklığın uzun süre boyunca yöneticiler tarafından suistimale sebebiyet veren bir düzene yol açtığı belirtiliyor. Yüksek bütçeli yönetimlerin bağımsız denetime tabi tutulması ve belediyelerin kuracakları "Site Danışma Birimleri" ile ücretsiz bütçe analizi, enerji etüdü, ortak hizmet alımı ve hukuki destek sağlanmasının, şişen aidatların önüne geçebileceği ifade ediliyor.