Ekonomim yazarı Özlem Karahan, emekli maaşlarına yönelik yaşa bağlı zam, enflasyon farkı, seyyanen zam ve refah payı tartışmaları sürerken kademeli emeklilik talebinin de yeniden gündeme geldiğini yazdı. Karahan'a göre yaşa bağlı zam uygulaması bazı emekliler arasında ayrımcılık ve adaletsizlik endişesi doğuruyor, bu nedenle herkesi kapsayan kalıcı ve yasal bir düzenleme bekleniyor.
8 Eylül 1999 Sınırı
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için yapılan düzenlemeyle EYT kapsamında emeklilik hakkı tanındı. Karahan'ın aktardığına göre bu düzenlemeden yaklaşık 2 milyonu aşkın kişi yararlandı.
Yazıdaki örneklere göre 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan kadın 38 yaşında, erkek ise 43 yaşında emekli olabiliyor. 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar ise kadınlar için yaklaşık 20 yıl bekleyerek 58 yaşında, erkekler için 17 yıl bekleyerek 60 yaşında emekli olabiliyor. Karahan, örneğin 9 Eylül 1999 tarihli sigorta girişi olan bir kişinin EYT'den yararlanamadığını, dolayısıyla milyonlarca kişinin yıllarca emeklilik için beklemek zorunda kaldığını belirtti.
Mağdurlar Dernek Kurdu
Karahan, mağduriyet yaşayanların konuya ilişkin dernek kurarak seslerini duyurmaya çalıştığını aktardı. Yazar, prim günü ve sigortalılık süresini dolduran ancak bir gün farkla EYT'ye takılanların "Neden bir gün sonra sigortalı olmanın bedeli 17-20 yıl beklemek?" sorusunu yönelttiğini yazdı. Bu kesimin yaş, prim günü, sigortalılık süresi ve ilk sigorta girişi tarihinin yeniden ele alınmasını, kademeli bir yasal düzenleme yapılmasını talep ettiği ifade edildi.
EYT'nin Maliyeti
Karahan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in EYT'nin bütçeye yalnızca 2024 yılı için 724 milyar lira maliyeti olduğunu açıkladığını hatırlattı. Yazar, kaynakların doğru yerlere ve eşit dağıtılması halinde emekliliğin maliyetinin ne olabileceğini sorgulayarak, yıllarca prim ödeyenin hakkı olan emekli maaşını istemesinin bütçeye yük olarak görülmemesi gerektiğini savundu.
Orta Yaşta İşsiz ve Emekli Olamayan Kesim
Yazara göre belli bir yaştan sonra işe alımların azalması sorunu büyütüyor. Karahan, 40-50 yaş aralığında işsiz kalan, prim ve sigortalılık süresini doldurduğu halde emekli olamayan kişilerin kira, mutfak, sağlık ve eğitim giderlerini karşılamakta zorlandığını öne sürdü ve vatandaşın sosyal, ekonomik, sağlık ve emeklilik hakkını güvence altına alacak çözümlerin hızla hayata geçirilmesini istedi.