Economist'in eleştirisi ne içeriyor
The Economist'in yazısında, Acemoğlu'nun iktisat disiplinindeki ağırlığı ve en çok atıf alan iktisatçılar arasında yer aldığı kabul edilirken, akademik çalışmaları üç ayrı cephede -teorik yaklaşımı, ampirik yöntemleri ve son dönemdeki yapay zeka tezleri- sert biçimde eleştirildi.
Teorik çalışmalarına yönelik eleştiride dergi, adı açıklanmayan bir iktisatçının değerlendirmesine yer verdi. Bu iktisatçıya göre Acemoğlu'nun kurduğu modeller kullanışlı olsa da, kendisi bu modelleri daha önce denenip başarısız olmuş popülist politikaları desteklemek için kullanıyor. Uzun yıllardır Acemoğlu'nu eleştiren iktisatçı-yazar Noah Smith'in görüşlerine de yazıda yer verildi.
Ampirik yöntemler bölümünde dergi, Acemoğlu'na Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte 2024 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazandıran ve 23 binden fazla atıf alan 2001 tarihli ortak makaleye odaklandı. Bu çalışma, ülkeler arası refah farklarını sömürge döneminde kurulan kurumlara, kurumların niteliğini ise Avrupalı yerleşimcilerin o dönemdeki ölüm oranlarına bağlıyordu. Economist, 2024 Nobel Komitesi'nin resmi raporunda bu ölüm oranı verilerinin bazı ülkeler için "yüzeysel" (superficial) kaldığının kabul edildiğini hatırlattı. Dergi ayrıca, Illinois Üniversitesi'nden iktisatçı David Albouy'nin 2012'de yayımladığı bir çalışmaya atıfla, bazı ülkeler için kullanılan ölüm oranı rakamlarının aslında başka ülkelere ait veriler olduğunu öne sürdüğünü aktardı. (Acemoğlu, Johnson ve Robinson bu eleştiriye 2012'de yayımladıkları bir yanıtla karşı çıkmış, bulgularının veri düzeltmelerine rağmen sağlam kaldığını savunmuşlardı.)
Yazının yapay zekaya ayrılan bölümünde ise Acemoğlu'nun uzun süredir savunduğu "so-so teknolojiler" (vasat/orta karar teknolojiler) tezi eleştiri konusu oldu. Acemoğlu'na göre şirketlerin yapay zekayı büyük ölçüde işleri otomatikleştirmek için kullanması, üretkenlikte gerçek bir sıçrama yaratmadan yalnızca emeğin payını azaltan "vasat otomasyona" yol açma riski taşıyor. The Economist, Acemoğlu'nun bu karamsar öngörülerinin somut verilerle yeterince desteklenmediğini ileri sürdü.
Acemoğlu'ndan "itibar suikasti" tepkisi
Daron Acemoğlu, X hesabından yaptığı paylaşımda The Economist'in yazısını sert bir dille eleştirdi. Odatv'nin haberine göre Acemoğlu şu ifadeleri kullandı:
"Economist'in bir itibar suikastı (tetikçilik) gibi hissettiren bu yazısından hiç memnun değilim. Üstelik işin arka planında -bir ara paylaşacağım- çok daha sıkıntılı bir durum var. Cevap verme hakkı tanımaları için kendileriyle iletişime geçtim; yanıtlarını bekliyorum. Dergide yayımlamazlarsa, yanıtımı burada paylaşacağım."
Acemoğlu, yazının arkasında bulunduğunu öne sürdüğü ve ileride paylaşacağını belirttiği bir "arka plan"a da işaret etti ancak bu konuda henüz ayrıntı vermedi.
Kimdir Daron Acemoğlu
Massachusetts Institute of Technology'de (MIT) Institute Professor unvanıyla görev yapan Acemoğlu, 2024 yılında Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte "kurumların nasıl oluştuğu ve refahı nasıl etkilediği" üzerine yaptığı çalışmalarla Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görülmüştü. Acemoğlu'nun "Why Nations Fail" ve "Power and Progress" gibi kitapları uluslararası alanda geniş yankı bulmuştu.
Meta açıklama önerisi: The Economist, Nobel ödüllü iktisatçı Daron Acemoğlu'nu akademik çalışmaları ve kamuoyu açıklamaları üzerinden eleştirdi; Acemoğlu ise yazıyı "itibar suikastı" olarak nitelendirip yanıt hakkı talep etti.