Emeklilik şartları nelerdir?
8 Eylül 1999 öncesinde hiçbir statüde çalışması bulunmayan ve bu tarih ile 1 Ekim 2008 arasında memuriyete başlayanlar için emeklilik şartları 25 tam yıl fiili hizmet ve yaştır. Yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60'tır. Bu şartlar 5434 sayılı Kanunun 39. maddesinde yer alır ve söz konusu hüküm 5510 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesi uyarınca uygulanmaya devam eder.
Uygulamada 25 yılı dolduran memurlar, emeklilik yaşını beklemek üzere görevlerinden istifa edebilmektedir.
İstifadan sonra malullük talebinde bulunulabilir mi?
Evet. İstifa ettikten sonra açıktayken malul duruma düşen kişi, bu durumu sağlık kurulu raporuyla belgelemek kaydıyla malullük aylığı talebinde bulunabilir.
Malullüğün nedeni önemli değildir. Görevle bağlantısı olmayan hastalık ya da kazalardan kaynaklanan malullük, adi malullük kapsamında değerlendirilir.
Malullük aylığının şartları nelerdir?
Malullükle ilgili kurallar 5434 sayılı Kanunun 44, 53 ve 54. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hükümler de 5510 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesi uyarınca uygulanır. Buna göre:
. Adi malullük aylığı bağlanabilmesi için en az 10 tam yıl fiili hizmet bulunması gerekir. 10 yıldan az hizmeti olanlara malullük aylığı bağlanmaz.
. Malullük emekliliğinde yaş şartı aranmaz.
. Görevde olmayan kişinin malul olup olmadığına Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu karar verir.
Sağlık kurulu neye bakar?
Açıktayken malul olan kişide malullük, artık yürütülen bir görevle ilişkilendirilmez. Bu nedenle değerlendirme yalnızca görevini yapıp yapamayacağı üzerinden yapılmaz. Hem raporu düzenleyen hastane hem de SGK Sağlık Kurulu, kişinin genel olarak çalışabilecek durumda olup olmadığını ve çalışarak geçimini sağlayıp sağlayamayacağını inceleyerek karar verir.
Aylık nasıl hesaplanır?
Adi malullük aylığına ayrıca bir oran ilavesi yapılmaz. Aylık ve emekli ikramiyesi, kişinin fiili hizmet süresi üzerinden hesaplanır. Dolayısıyla adi malullük aylığı ile istekle emeklilikte bağlanan aylık aynı esaslara göre hesaplanır. Fark, malullükte yaş şartının aranmaması ve hizmet fazlalığı, intibak dereceleri, ek göstergelerin yüksek olup olmaması gibi durumlardır.
İstifadan sonra başka işte çalışılırsa ne olur?
Bu noktada kişinin istifadan sonraki durumu belirleyicidir:
. Kişi istifadan sonra 4/a (SSK) veya 4/b (Bağ-Kur) kapsamında çalışmıyorken malul olmuşsa, memuriyet statüsü üzerinden malullük aylığı talep edebilir.
. Kişi istifadan sonra sigortalı ya da Bağ-Kur'lu olarak çalışırken malul olmuşsa, memuriyet statüsü üzerinden işlem yapılmaz. Talep, son çalışılan statüye göre değerlendirilir (2829 sayılı Kanun md. 8/2).
5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti olup 25 yılı doldurduktan sonra istifa eden kişi, istifadan sonra başka bir statüde çalışmıyorken malul duruma düşerse malullük aylığı talep edebilir. Bunun için en az 10 tam yıl fiili hizmeti bulunmalı ve malullüğü SGK Sağlık Kurulu kararıyla tespit edilmelidir. Bu durumda yaş şartı aranmaz ve aylık, hizmet süresi üzerinden istekle emeklilikteki esaslara göre bağlanır.