Devlet memurluğuna girişin kuralı sınav. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu özel kalem müdürlüğünü bu kuralın istisnası sayıyor ve bu kadroya sınavsız açıktan atama yapılabiliyor. Sayıştay'ın 2025 yılı denetim raporları, Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi (HATSU) ile Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi'nde (MASKİ) bu istisnanın memuriyete sınavsız giriş yöntemine dönüştüğünü ortaya koydu. Her iki idarede de özel kalem müdürlüğüne atanan kişiler, bazıları bir ay bile dolmadan, başka memuriyet kadrolarına geçirildi.
657'deki İstisnai memurluk neyi kapsıyor
657 sayılı Kanun'un "Sınav şartı" başlıklı 50'nci maddesi, Devlet memuru olarak atanacaklardan Devlet memurluğu sınavlarına girme ve sınavı kazanma şartını arıyor.
Aynı Kanun'un "İstisnai memurluklar" başlıklı 59'uncu ve "İstisnai memurluklara atanmada aranacak şartlar" başlıklı 60'ıncı maddeleri ise özel kalem müdürlüklerine, Kanun'un 48'inci maddesindeki genel şartları taşıyan kişiler arasından; sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi şartları aranmaksızın açıktan atama yapılmasına imkan tanıyor.
İçişleri Bakanlığı'nın 3 Haziran 2009 tarihli ve 2009/50 sayılı Genelgesi, bu yetkinin sınırını çiziyor. Genelgeye göre özel kalem müdürlüğü kadrolarına atanacakların öncelikle belediyede ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar arasından seçilmesi esas. Genelge, 59'uncu maddeyle tanınan atama yetkisinin sınırsız olmadığını ve bu yetkinin memuriyete sınavsız girişin bir yöntemi gibi kullanılmasına hukuken imkan bulunmadığını belirtiyor. Belediye başkanlarının bir seçim dönemi boyunca çalışabilecekleri ehliyet ve liyakat sahibi kişileri bu kadro için seçmeleri esas tutuluyor.
Sayıştay Genel Kurulu kararı: eşitlik ve liyakat ihlali
Raporlarda, Sayıştay Genel Kurulu'nun 4 Nisan 2005 tarihli ve 5119/1 sayılı kararına atıf yapılıyor. Kararda, yalnızca hizmetin gereği olarak kullanılması gereken istisnai memurluk kadrolarının, Devlet memurluğuna girmede esas olan sınav sistemini aşmaya yönelik olarak diğer memur kadrolarına naklen atanma amacıyla kullanılmasının, "kanun önünde eşitlik ve kamu görevi hizmetine girmede eşitlik ile liyakat ilkesinin ihlali" anlamına geldiği belirtiliyor.
Karara göre bu yol, memurluk kadrolarına liyakat esasına uymayan ve kadroların gerektirdiği niteliklere sahip olmayan kişilerin atanmasına imkan sağlayabiliyor. Genel Kurul, uygulama ve sonuçları bakımından Hazine menfaatlerini zarara uğratıcı nitelikte bulduğu konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmasına çoğunlukla karar vermişti.
HATSU'da dört atama, dördü de kısa sürdü
Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi raporuna göre 2022 ile 2025 yılları arasında özel kalem müdürlüğü kadrosuna açıktan atama ile 4 kişi atandı. Raporda atamaların seyri şöyle sıralandı:
30 Eylül 2024'te atanan kişi 17 Ocak 2025'te İskenderun Belediyesi'ne memur olarak naklen atandı. 24 Ocak 2025'te atanan kişinin ise bu görevi hiç icra etmediği ve Hatay Büyükşehir Belediyesi'nde danışman olarak görev yaptığı tespit edildi.
Sayıştay, kişilerin görevi kısa süreli olarak yürüttükten sonra sair memuriyet kadrolarına atandığını ve bu şekilde ilgili kadronun memuriyete sınavsız atanma yöntemi olarak kullanılmasının yolunun açıldığını belirtti. İdare, özel kalem müdürü kadrosuna yapılacak atamalarda hassasiyet gözetileceğini bildirdi.
MASKİ'de bir atama 33 gün sürdü, biri genel sekreter yardımcısı oldu
Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi raporunda, 23 Mayıs 2024'te atanan personel 26 Haziran 2024'te Malatya Büyükşehir Belediyesi'ne genel sekreter yardımcısı olarak naklen atandı. 15 Nisan 2025'te atanan personel ise 17 Temmuz 2025'te Karayolları Genel Müdürlüğü Kayseri 6. Bölge Müdürlüğü'ne memur olarak naklen atandı.
Raporda, bu atamalarda öncelikle kurumda veya diğer kamu kurumlarında çalışan memurların tercih edilmediği, ehliyet ve liyakat esas tutulmak suretiyle hizmetin temininin esas alınmadığı kaydedildi.
MASKİ'de bulgu önceki yıl da raporlanmış
Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi raporunda, bu hususun önceki yıl Sayıştay raporlarında da bulgu konusu yapıldığı belirtildi. İdare cevabında, konuyla ilgili gereken hassasiyetin gösterileceği ve yıl içinde kurumun ihtiyaç duyduğu branşlarda KPSS puanıyla personel alımı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı nezdinde ilana çıkılacağı ifade edildi.
Sayıştay'ın sonuç değerlendirmesi ise net: Bulgu, özel kalem müdürlüğü kadrosunun Devlet memuru teminine yönelik bir uygulamaya dönüştürüldüğünü ve bu memuriyete atanmada tanınan kolaylığın, Devlet memurluğu sınavlarına girip başarılı olarak atama bekleyenlerin aleyhine olacak şekilde istismar edildiğini gösteriyor.
KPSS ile sıra bekleyenler için ne anlama geliyor
Uygulamanın doğrudan etkilediği kesim, Kamu Personel Seçme Sınavı'na girerek atanmayı bekleyen adaylar. Sınavsız açıktan atanan bir kişinin kısa süre sonra genel memuriyet kadrosuna geçirilmesi, o kadronun sınavla atanacak adaylara kapanması anlamına geliyor.
Sayıştay her iki raporda da aynı gereği belirtti: özel kalem müdürlüğü kadrosunun memuriyete sınavsız atama yolu olarak kullanılmaması ve bu kadroya yapılacak atamalarda ehliyet ile liyakat esas tutulmak suretiyle hizmetin sağlanmasının amaçlanması gerekiyor.