15 yıldan emeklilik için eksik kalan 470 günün fiilen memurlukta geçmesi gerekmiyor. Bu süre isteğe bağlı sigortayla tamamlanabiliyor ve hizmetlerin çoğu memurlukta geçtiği için aylık yine memuriyet statüsünden bağlanıyor. Okurumuz 15 Temmuz 2013'te memuriyete atanmış. 2009'da bir haftalık staj sigortası, 2 yıl doğum izni ve 1 yıl ücretsiz izni var. Bugün itibarıyla 3850 gün ödenmiş primi bulunuyor. 2 yıllık doğum iznini ve 1 yıllık ücretsiz iznini borçlanırsa 15 yıldan emekli olmak için 470 günü kalıyor. Bu konuda yeterli bilgi alamadığını söyleyen okurumuzun sorularını emeklilik editörümüz yanıtladı.
Hizmet birleştirmede 1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası farkı
Hizmet birleştirmede 1 Ekim 2008 tarihi bir dönüm noktası. Bu tarihten önce çalışmaya başlayanlarda 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uygulanıyor. Aylığın hangi statüden bağlanacağı belirlenirken son 7 yıllık hizmet içinde 840 veya 1260 gün kuralına bakılıyor. "Son 3,5 yıl" diye bilinen kural budur.
1 Ekim 2008'den sonra ilk kez çalışmaya başlayanlarda ise 840 veya 1260 gün kuralı uygulanmıyor. Bu kişilere 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca, hangi statüde daha fazla hizmeti varsa o statüden emekli ya da yaşlılık aylığı bağlanıyor.
Hizmet birleştirme, sosyal güvenlik işlemlerinde zorunlu bir işlem. Mahkemeler zaman zaman kişinin hizmetlerini birleştirmeye zorlanamayacağı yönünde kararlar verse de bu kararlar yalnızca davayı açan kişiyi bağlıyor ve genel uygulamaya dönüşmüyor. SGK, hizmet birleştirmeyi 2829 ve 5510 sayılı kanunlar çerçevesinde yapmaya devam ediyor. Uygulamanın genel olarak değişmesi için 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesinde değişiklik yapılması gerekiyor.
Memurlar için 15 yıldan emeklilik (kısmi emeklilik) şartları
15 yıldan emeklilik, diğer adıyla kısmi emeklilik, hem 5434 hem de 5510 sayılı Kanun'da düzenleniyor. 5510 sayılı Kanun'a tabi memurların 15 yıl (5400 gün) üzerinden emekli olabilmesi, Kanun'un 28 ve 44. maddelerindeki şartlara bağlı. Bunun için kanundaki emeklilik yaş hadlerine, 65'i geçmemek üzere 3 yıl ekleniyor ve kişi adına en az 5400 gün prim ödenmiş olması gerekiyor.
Yaş şartı, 5400 günün tamamlandığı tarihe göre şöyle belirleniyor:
5400 günün dolduğu tarih aralığı ---Kadın memur ---Erkek memur
01.05.2008 - 31.12.2035 ----61--- 63
01.01.2036 - 31.12.2037---- 62 ---64
01.01.2038 - 31.12.2039 ----63--- 65
01.01.2040 - 31.12.2041---- 64---- 65
01.01.2042 ve sonrası-------- 65----- 65
15 yılın hesabında işçilik, esnaflık, borçlanılan süreler, yıpranma payları ve memurluk süreleri sayılıyor. Staj süresi ise sayılmıyor. Örneğin 6 Ağustos 2017'de 5510 kapsamında memur olan ve başka hizmeti bulunmayan bir kişi, 15 yılı ancak 6 Ağustos 2032'de doldurabilir. Bu kişi o tarihte hemen emekli olamaz; kadınsa 61, erkekse 63 yaşını da doldurması gerekir.
15 yıl hizmet hangi statüde tamamlanmalı?
5510 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinde, 15 yılı tamamlayan son hizmetin işçi, esnaf ya da memur statüsünde geçmesi gerektiğine dair bir kısıtlama bulunmuyor. Bu nedenle 5400 güne kadar eksik kalan sürenin hangi statüde tamamlandığının bir önemi yok.
İsteğe bağlı sigortalılıkta geçen süre, esnaf statüsünde (5510/4-1/b) geçmiş sayılıyor. Süre, kişinin SGK'ya başvurduğu tarihte başlıyor. Ancak farklı statülerdeki hizmetler birleştirilirken yine hangi statüde daha fazla hizmet varsa o statü esas alınıyor.
Eksik gün isteğe bağlı ödenirse 4/c'den mi 4/b'den mi emekli olunur?
Okurumuzun ilk kez 1 Ekim 2008'den sonra çalışmaya başladığı anlaşılıyor. Bu nedenle son 3,5 yıl (1260 gün) kuralı ona uygulanmıyor ve aylığın bağlanacağı statü, 15 yıllık hizmetin hangi statüde daha fazla geçtiğine göre belirleniyor. Okurumuzun verdiği bilgilere göre hizmetlerinin büyük kısmı memuriyette geçtiğinden, 470 günü isteğe bağlı sigortayla tamamlasa bile kısmi emeklilik şartlarını yerine getirdiğinde memuriyet statüsünden emekli olması gerekiyor.
Okurumuzun sorularına verilen yanıtlar kısaca şöyle:
470 gün fiilen memurlukta mı geçmeli? Hayır, eksik sürenin memuriyette geçmesi şart değil.
İsteğe bağlı sigortayla tamamlanabilir mi? Evet, bu süre isteğe bağlı sigortalılıkla tamamlanabiliyor.
Son 3,5 yıl kuralı uygulanır mı? Hayır, bu kural 1 Ekim 2008'den sonra ilk kez çalışmaya başlayanlara uygulanmıyor. En fazla hizmetin geçtiği statü esas alınıyor.
Ne zaman başlanabilir? İsteğe bağlı sigortalılık başvurusu SGK'ya yapılıyor ve başvuru tarihinde başlıyor. Emeklilik yaşına kadar istenen zamanda bu sistemden yararlanmaya yönelik mevzuatta bir kısıtlama bulunmuyor.
Bu değerlendirme yalnızca okurumuzun verdiği bilgilere dayanıyor. Benzer durumdaki okurların işlem yapmadan önce SGK'dan bilgi almaları önem taşıyor.
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye şu haberlerden ulaşılabilir:
Hizmet birleştirme:
https://www.memurlar.net/haber/801459/
https://www.memurlar.net/haber/1173373/
https://www.memurlar.net/haber/1148898/
https://www.memurlar.net/haber/1181650/
Kısmi emeklilik:
https://www.memurlar.net/haber/1169394/
https://www.memurlar.net/haber/1139103/
İsteğe bağlı sigortayla hizmet tamamlama:
https://www.memurlar.net/haber/1038524/