30 daire başkanlığı var, 47 daire başkanı maaşı ödeniyor

Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı denetimlerinde 14 belediye ve bağlı idarede fiilen hizmet üretmeyen yönetici kadrolarının kullanıldığını ve bu kadrolara bağlı mali hakların ödendiğini tespit etti. Bulgular büyükşehir belediyelerinden ilçe belediyelerine ve su idarelerine kadar uzanıyor. Norm Kadro Yönetmeliği fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanlarının kullanılmasını açıkça yasaklamasına rağmen, bazı idarelerde faaliyeti, bütçesi ve personeli olmayan daire başkanlıkları ihdas edildi. Denetçiler, kazanılmış hakkın fiilen yönetilmeyen birimin yönetici maliyetini sürdürmeye gerekçe olamayacağını belirtti.

İstanbul'da 30 birime 47 daire başkanı, 122 müdürlüğe 141 müdür

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı raporundaki 58'inci bulgu, konunun en somut tablosunu veriyor. İdarede meclis kararıyla oluşturulmuş 30 daire başkanlığı ve bunlara bağlı 122 birim müdürlüğü bulunuyor.

Buna karşılık belediyede 37'si asaleten, 4'ü vekaleten, 6'sı tedviren olmak üzere toplam 47 daire başkanı; 33'ü asaleten, 101'i vekaleten, 7'si tedviren olmak üzere toplam 141 birim müdürü görev yapıyor.

Rapora göre 47 daire başkanından 17'si, kadro unvanı daire başkanı olmasına rağmen fiilen daire başkanlığı yapmıyor. 141 birim müdüründen 19'u ise kadro unvanı şube müdürü olmasına karşın fiilen şube müdürlüğü yapmıyor. Denetçiler bu vekaletlerin geçici ayrılmalardan kaynaklanmadığını, sürekli vekalet niteliği taşıdığını kaydetti.

Sonuç şu: Vekalet edenlere şartları taşımaları kaydıyla yönetici vekalet aylığı ödeniyor, kadro unvanı daire başkanı veya şube müdürü olup fiilen bu görevleri yapmayanlar ise kazanılmış hakları nedeniyle daire başkanı veya şube müdürü maaşı almaya devam ediyor. Böylece 30 daire başkanı ve 122 birim müdürü yerine daha fazla sayıda yönetici maaşı ödeniyor. Raporda bu duruma, kadrolu birim yöneticilerinin görevlerinden alınarak yerlerine vekaleten görevlendirme yapılmasının sebebiyet verdiği belirtildi.

Belediye cevabında, Norm Kadro Yönetmeliği'ne ekli Memur Kadro Kütüğü'nde daire başkanı ve şube müdürü unvanlı kadroların bulunduğunu, bu kadrolara atanan kişilerin unvanlarının müktesep hak niteliğinde olduğunu ve bu personelin üst makamlarca verilen görevleri yerine getirdiğini bildirdi. Sayıştay bu açıklamayı yeterli bulmadı: Kadro unvanının müktesep hak olması, fiilen yönetilmeyen birimlere ilişkin yönetici maliyetinin sürdürülmesine veya mevcut birim sayısını aşacak şekilde sürekli nitelikte yönetici görevlendirmesi yapılmasına gerekçe teşkil etmiyor.

Daire başkanı kadrosundaki 4 kişi müdür yardımcılığı yapıyor

Aynı raporun 59'uncu bulgusu bir adım daha ileri gidiyor. Daire başkanı kadrosuna atanan 4 kişinin daire başkanlığı görevini hiç ifa etmeksizin vekaleten müdür veya müdür yardımcısı olarak görev yaptığı tespit edildi. Bu kişiler buna rağmen daire başkanı kadrosuna bağlı mali ve sosyal haklardan yararlanıyor.

Sayıştay'ın değerlendirmesi kadro-görev ilişkisi üzerine kurulu. Raporda, daire başkanlığı kadrosunun harcama yetkililiğini de uhdesinde barındıran, mali ve idari sorumluluğu yüksek bir unvan olduğu, bu sorumluluk nedeniyle kadronun mali ve sosyal haklarında farklılaştırma yapıldığı belirtildi.

Denetçiler 657 sayılı Kanun'un 76'ncı maddesinin idareye personelin görev yerini değiştirme konusunda takdir yetkisi tanıdığını, ancak bu yetkinin kadro unvanı, fiili görev ve mali haklar arasında sürekli bir uyumsuzluk oluşturacak şekilde kullanılamayacağını yazdı. Bulgu şu cümleyle kapatıldı: Bu haklar, fiilen sorumluluk almayan kişiler tarafından kullanılmamalıdır.

Su idarelerinde faaliyeti olmayan daire başkanlığı kadroları

Aynı başlık dört su ve kanalizasyon idaresinde bulgu konusu oldu. Ankara ASKİ'nin raporunda, idarenin norm kadro cetvellerini oluşturduğu ancak faaliyeti olan daire başkanlıklarının yanında faaliyeti olmayan 5 adet daire başkanlığının ihdas edildiği ve kullanıldığı tespit edildi.

Muğla MUSKİ'de kurum çalışanı iki kişinin hiçbir faaliyeti bulunmayan daire başkanlığı kadrosuna atandığı belirlendi. Kocaeli İSU'da faaliyeti olmayan 3 adet daire başkanlığı ihdas edilmiş durumda. Manisa MASKİ'de ise görev ve yetki alanı, bütçesi, harcama yetkisi ve faaliyeti bulunmayan unvansız daire başkanlığı kadrosuna atama yapıldı.

MASKİ bulgusu mali sonucu en açık gösteren örnek. Rapora göre söz konusu daire başkanlığının bütçesi ve dolayısıyla harcama yetkisi olmadığı için bu kadroya atanan personelin mali hakları başka bir harcama biriminin bütçesinden ödendi. Sayıştay'ın cümlesi şöyle: Bu kadronun, atanan personele daha yüksek mali haklar sunması dışında ne idarenin faaliyetlerine ne de iş akış süreçlerine herhangi bir katkısı bulunmuyor.

Büyükşehir belediyelerinde de iki örnek var. Antalya Büyükşehir'de hiçbir faaliyeti olmayan 4 adet daire başkanlığı ihdas edildi; belediye 2026 yılı içinde gerekli düzeltici işlemlerin yapıldığını bildirdi. Bursa Büyükşehir'de ise bir daire başkanlığı kadrosunun görev tanımı olmadan kullanıldığı, bu kadroya ilişkin harcama biriminin oluşturulmadığı ve bütçesinin bulunmadığı, dolayısıyla atanan personelin fiilen daire başkanlığı görevini yürütmediği tespit edildi.

Kocaeli'nin savunması: Mahkeme kararıyla atanmayı hak edenler için boş kadro kullandık

Bu başlıktaki idare cevapları da dikkat çekici. Kocaeli İSU cevabında şunu bildirdi: "Kesinleşen mahkeme kararları neticesinde daire başkanı kadrosuna atanmayı hak etmiş ancak fiili faaliyeti olan daire başkanlığı kadroları dolu olduğu için bu 'boş olan' ve faaliyet öngörülmeyen kadrolara atama yapılmak zorunda kalınmıştır."

Ankara ASKİ ise söz konusu daire başkanlarının sahip olduğu mesleki bilgi, birikim ve tecrübelerin dikkate alınarak hizmetin verimli yürütülmesine katkı sağlamak için genel müdür tarafından görevlendirildiğini savundu. Muğla MUSKİ, daire başkanının gerçekleştireceği faaliyetlere ilişkin görev, yetki ve sorumlulukların atamaya yetkili amir tarafından belirlendiğini belirtti. Manisa MASKİ, ihdas edilmiş 2 adet daire başkanlığı kadrosuyla ilgili düzenlemenin 2026 yılı Kasım ayındaki genel kurulda yapılacağını bildirdi.

Sayıştay bu savunmaların hiçbirini kabul etmedi. Raporlarda tekrarlanan sonuç aynı: Faaliyeti, organizasyonu, personeli, bütçesi ve mevzuatı olmayan, sadece kadro unvanı kullanılan daire başkanlıkları ihdas edilemez.

Bayraklı'da altı müdürlüğün maaşı başka birimin bütçesinden ödendi

İlçe belediyelerinde aynı sorun müdürlük düzeyinde görülüyor. İzmir Bayraklı Belediyesi'nin raporunda, teşkilat şemasında yer almayan ve bütçesi olmaması sebebiyle fiilen icra edilmeyen altı müdürlük bulunduğu tespit edildi. Rapora göre başkanlık makamının 2024 ve 2025 tarihli yazılarıyla, bu birim müdürlüklerinde görevli müdür unvanlı personelin mali ve sosyal hakları İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü bütçesinden karşılandı. Sayıştay bunu, söz konusu müdürlüklerin bütçesi olmadığının ve harcama yetkisinin kullanılamayacağının, dolayısıyla görevlerin fiilen icra edilemeyeceğinin kanıtı olarak değerlendirdi. Belediye bulguya iştirak etti.

Adana Feke Belediyesi'nde teşkilat şemasında yer alan bazı birim müdürlüklerinin fiilen hiçbir görev ifa etmediği belirlendi. Rapora göre bu müdürlüklere herhangi bir bütçe veya ödenek tahsis edilmedi, bünyelerinde birim müdürü haricinde personel istihdam edilmedi ve yıl boyunca idari işleyişe dair hiçbir iş ve işlem gerçekleştirilmedi. İstanbul Maltepe Belediyesi'nde de fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin birim müdürlüklerinin atıl durumda bulunduğu tespit edildi; belediye gerekli çalışmaların başlatıldığını bildirdi.

Aliağa'da dört müdür görevsiz, yerlerine müdür olmayanlar atandı

İzmir Aliağa Belediyesi'nin 38'inci bulgusu tablonun tersini gösteriyor. Belediyenin kadrolu dört müdürü başkanlık onayıyla, kendilerine herhangi bir birim ya da müdürlük bağlanmadan fiilen görevsiz hale getirildi. Bunların yerine müdür kadrosunda olmayan dört başka personel birim müdürü olarak görevlendirildi.

Düzce Cumayeri Belediyesi'nde ise norm kadro cetvelinde hiç yer almayan birim sorumlusu ve müdür yardımcısı kadroları fiilen kullanıldı. Birim sorumlusu kadrolarına başkanlık oluruyla hizmet alımı suretiyle çalıştırılan şirket işçileri ile bir kadrolu işçi, müdür yardımcısı kadrosuna ise bir memur görevlendirildi.

Samsun Büyükşehir Belediyesi'nde boş bulunan bir kısım kadronun tedviren görevlendirme usulüyle yürütüldüğü tespit edildi. Sayıştay, tedviren görevlendirme usulünün yasal bir dayanağı bulunmadığını ve bu usule son verilmesi gerektiğini belirtti. İzmir ESHOT'ta ise iki daire başkanlığının görev ve yetki alanlarının birbiriyle mükerrerlik oluşturacak şekilde belirlendiği kayıt altına alındı.

Norm kadro yönetmeliği fiilen icra edilmeyen unvanı yasaklıyor

Bulguların tamamının dayanağı, 22 Şubat 2007 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik'in "Kadroların tespiti" başlıklı 9'uncu maddesi.

Madde üç yasak içeriyor. Ekli cetvellerde alt gruplar için unvan ve sayı itibarıyla tespit edilenler dışında kadro kullanılamıyor. İdari birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemiyor; aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemiyor. Üçüncüsü ve en belirleyicisi: Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları hizmet gereklerine uygun belirleniyor ve fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanları kullanılamıyor.

Aynı madde, 2975 unvan kodlu "Daire Başkanı" kadrosunun ihdas edilmesi durumunda, ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere görev ve yetki alanının atamaya yetkili amir tarafından belirlenmesini zorunlu kılıyor. Raporlarda ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 21'inci maddesi, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 48'inci maddesi, 657 sayılı Kanun'un kadrosuz memur çalıştırılmasını yasaklayan 33'üncü maddesi ve harcama yetkilisini düzenleyen 5018 sayılı Kanun hükümlerine atıf yapılıyor.

Antalya Büyükşehir raporunda 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'ne de yer verildi. Genelgenin personel giderleri başlığında, mevcut personelin hizmet standartlarına uygun ve dengeli biçimde görevlendirilmesi ve atıl personel oluşmasına izin verilmemesi öngörülüyor.