Açıkta bekleyen memurun emekli aylığı ne zaman başlar?

Emeklilik yaşını açıkta bekleyen kişinin aylığı, yaşı doldurduğu tarihten değil, Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurduğu tarihi izleyen ayın 1'inden başlıyor. Kurum, geç başvuruda aylık başlangıcını yaşın dolduğu tarihe çekmiyor. Bu nedenle yaşı dolduğu ay başvurmayan kişi, geciktiği ay kadar emekli aylığından oluyor. Görevdeyken emekli olanlarda ise aylık başlangıcında bir hak kaybı oluşmuyor. Düzenleme, 5434 sayılı Kanun'un 91'inci ve 5510 sayılı Kanun'un 30'uncu maddelerinde yer alıyor.

Açıkta emeklilik yaşını bekleyenler kimlerdir?

Bugün için emeklilik hizmet süresini tamamlayanlar genel olarak 5434 sayılı Kanun'a tabi olanlar ile daha önce işçi, esnaf ya da sözleşmeli statüde çalışıp sonra memurluğa başlayanlardır. Bu kişilerden 5434 ve 5510 sayılı Kanunlara tabi olup Emeklilikte Yaşa Takılanlar olarak adlandırılan 7438 sayılı Kanun kapsamına girmeyenler bu grupta yer alıyor.

Bu durumdakiler genel olarak 8 Eylül 1999 sonrasında çalışmaya başlayan kişiler. Kadın ve erkek memur 25 tam hizmet yılını tamamlamış olmalı. Kadın 58, erkek 60 yaşını doldurduğunda hem emekli aylığına hem de emekli ikramiyesine hak kazanıyor. Hizmet yılını tamamlayıp bu yaşları bekleyenler, açıkta yaş bekleyenleri oluşturuyor.

Görevde ve açıkta başvuruda aylık başlangıcı nasıl farklılaşır?

Görevdeyken emeklilik talebinde bulunan memurun aylığı, emekli olduğu tarihi izleyen aybaşından başlıyor. Çünkü memur aylıkları 657 sayılı Kanun'un 164'üncü maddesi uyarınca peşin ödeniyor. Yapılan ödeme, izleyen ayın 14'üne kadar olan süreyi kapsıyor. Örneğin 15 Kasım 2026 görev aylığını alan memurun çalışılmış kabul edilen süresi 14 Aralık 2026'ya kadar uzanıyor, emekli aylığı da 15 Aralık 2026'da başlıyor. Bu nedenle ilk aylıkta hak kaybı oluşmuyor.

Açıkta başvuranlarda ise belirleyici olan başvuru tarihi. Aylık, başvuru tarihini izleyen aybaşında başlıyor. Kişi 58 veya 60 yaşını doldursa bile o ay başvurmazsa, aylığı yaşını doldurduğu tarihe göre değil başvuru tarihine göre bağlanıyor.

Geç başvuruda hak kaybı ne kadar olur?

58 yaşını 3 Ekim 2027'de dolduran bir kişinin durumu şöyle:

Ekim 2027 içinde başvurursa: Aylık başlangıcı 1 Kasım 2027 oluyor.

2 Şubat 2028'de başvurursa: Aylık başlangıcı 1 Mart 2028'e kayıyor.

Bu örnekte kişi, yalnızca geç başvurduğu için 4 aylık emekli aylığını kaybediyor. Aylık alma tarihi ileriye sarktığı için görevden ayrılıp yaş bekleyenlerin, yaş şartını doldurdukları tarihte vakit geçirmeden Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurması önem taşıyor.

5434 ve 5510 sayılı Kanunlar ne diyor?

5510 sayılı Kanun'un geçici 4'üncü maddesi uyarınca yürürlükte olan 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 91'inci maddesi iki durumu ayırıyor. (b) fıkrasına göre görevdeyken emekliye ayrılanların aylıkları, hizmet aylıklarının kesildiği tarihi izleyen aybaşından başlıyor. (c) fıkrasına göre ise açıkta bulunup emekli aylığına hak kazananların aylıkları, son ayrıldıkları kurumlara yazılı olarak yapacakları başvuru tarihini izleyen aybaşından başlıyor.

5510 sayılı Kanun'un 30'uncu maddesi de aynı ayrımı yapıyor. Yaşlılık aylığına hak kazanan kamu görevlilerine, emekliye sevk onayı üzerine görevle ilişiğin kesildiği tarihi izleyen aybaşından aylık bağlanıyor. Görevinden ayrılmış ve sonrasında başka bir sigortalılık kapsamında çalışmamış olanlara ise istek tarihini izleyen aybaşından aylık bağlanıyor.

Hem görevde hem de açıkta iken emeklilik talebinde aylık başlangıç tarihlerini belirleyen hükümler;

5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca hükmünü sürdüren 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 91 inci maddesi hükmü şöyledir:

"Madde 91- Bu kanuna göre bağlanan çeşitli mahiyetteki aylıkların ödenmesi aşağıdaki fıkralarda yazılı tarihlerden başlar:

b) Emeklilik hakkı tanınan bir vazifede iken bu kanunda yazılı çeşitli sebeplerle emekliye ayrılanların emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylıklariyle ölenlerin dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hizmet aylıklarının kesildiği tarihi takip eden ay başından; (Emekliliklerini kendileri istemiş olanlar bu istemelerinin kabul edildiği salahiyetli makamlarca kendilerine yazı ile bildirilmezse isteklerini yaptıkları tarihten itibaren bir aydan evvel olmamak üzere vazifelerini terk edebilirler. Bunların emeklilik isteklerinin kabul edildiğinin salahiyetli makamlarca yazı ile bildirilmesi tarihinden itibaren en çok bir ay içinde vazifelerinden ayrılmaları mecburidir. Erlerin vazife malullüğü aylıklarının başlangıcı bu husustaki müracaatlarını takip eden ay başıdır.

c) Her ne suretle olursa olsun açıkta bulunanlardan emekli aylığına müstahak olanların veya ölenlerin emekli ve adi malullük aylıklariyle dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar, son ayrıldıkları kurumlara kendileri veya dul ve yetimleri tarafından yazı ile yapılacak müracaat tarihlerini takip eden ay başından;"

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 30 uncu maddesi hükmü de şöyledir;

" 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

.b) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,

c) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden,

ay başından itibaren aylık bağlanır."