Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı denetimlerinde kamu görevlilerinin görev seyahati giderlerinin kurum bütçesi dışındaki kaynaklardan karşılandığı üç ayrı yapı tespit etti. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nde başkanın seyahat ve konaklama giderleri bağlı kuruluşun iştirak şirketi üzerinden finanse edilmiş, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nde memur personelin yurt dışına gönderilmesi hizmet alımı şartnamesine hüküm olarak konulmuş. Aynı iştirak şirketinin kendi raporunda ise mükerrer gündelik, business class bilet, kimliği belirsiz konaklama ve sözleşmesiz acente ödemeleri sıralandı. Sayıştay bu kalemlerde tazmin, tahsil ve mali sorumluluk tespiti istedi.
Harcırahın faturası ASAT iştirakine çıkarıldı, üzerine yüzde 15 kar eklendi
Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı raporundaki 38'inci bulguya göre, Büyükşehir Belediye Başkanı'nın yurt içi ve yurt dışı geçici görevlendirmelerine ilişkin seyahat ve konaklama giderleri belediye bütçesinden karşılanmadı. Bu harcamalar, belediyenin bağlı kuruluşu Antalya Su ve Atıksu İdaresi'nin (ASAT) yüzde 96'sına sahip olduğu Aldaş AŞ tarafından finanse edildi.
Şirket, yaptığı harcamaları yüzde 15 kar marjı ekleyerek ASAT'a fatura etti. Dayanak, ASAT ile Aldaş arasında 12 Ağustos 1996'da imzalanan ve süre uzatımlarıyla 2027 yılına kadar geçerliliğini koruyan yönetim ve danışmanlık hizmetleri sözleşmesi.
Sayıştay, 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca belediyeler dahil tüm kamu idarelerinde geçici görevle başka yere gönderilenlerin yol masrafı, yevmiye ve konaklama giderlerinin kendi kurum bütçelerinden karşılanmasının esas olduğunu hatırlattı. Denetçiler, başkanın seyahat giderlerinin yasal dayanağı olmaksızın ASAT kaynaklarından finanse edildiğini kayıt altına aldı.
Antalya Büyükşehir: Şirketin işlemlerinden özel kalemin bilgisi yoktu
Belediye cevabında, başkanın görevlendirmelerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiğini bildirdi. İdare ayrıca Aldaş AŞ'nin yapmış olduğu iş ve işlemlerden belediye özel kalem müdürlüğünün bilgisinin bulunmadığını ifade etti.
Sayıştay bu açıklamayı karşılayıcı bulmadı. Raporda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na tabi ayrı tüzel kişiliği olan iştirak şirketlerinin kaynaklarının, belediyenin bütçe disiplini ve Harcırah Kanunu'nun limitleri dışına çıkılarak kullanılmasının mevzuatın ruhuna ve kamu harcamalarında şeffaflık ilkesine aykırı olduğu belirtildi. Bulgu, başkanın görev seyahatlerine ilişkin tüm giderlerin belediye bütçesinden karşılanması gerektiği sonucuyla kapatıldı.
Gündelik 5.000 lira ödendi, otel ve restoran faturası ayrıca karşılandı
Aldaş AŞ'nin kendi 2025 yılı raporunda seyahat harcamalarına ilişkin dört ayrı bulgu daha yer aldı. Şirketin 28 Mayıs 2025 tarihli ve 29 sayılı olağan genel kurulunda, yurt içi seyahatler için yönetim kurulu üyeleri ve genel müdüre günlük 5.000 lira, genel müdür yardımcılarına 4.000 lira, birim müdürlerine 3.000 lira ve diğer personele 2.000 lira gündelik belirlendi.
Denetçiler bu tutarların yurt içi piyasa koşullarında yalnızca yeme-içmeyi değil konaklamayı da fazlasıyla karşılayacak düzeyde olduğunu belirtti. Buna rağmen personele nakit gündelik ödenirken otel bedelleri ile restoran ve kafe harcamaları fatura karşılığında ayrıca şirkete ödettirildi. Rapora göre 2020-2025 yılları arasında bu yöntemle 1.614.150,60 lira yeme-içme ve 3.923.042,03 lira konaklama bedeli olmak üzere toplam 5.537.192,63 lira mükerrer ödeme yapıldı.
Sayıştay'ın değerlendirmesi sert: Bu uygulamayla gündelik, bir masraf karşılığı olmaktan çıkıp seyahat dolayısıyla elde edilen ek bir "örtülü gelir" kalemine dönüştü.
Yurt dışı gündeliği 250 euro olan personelin kafe fişi de ödendi
Aynı genel kurul kararında yurt dışı seyahatler için yönetim kurulu üyeleri ve genel müdüre günlük 250 euro, genel müdür yardımcılarına 200 euro, birim müdürlerine 150 euro ve diğer personele 100 euro gündelik belirlendi. Raporda bu tutarların gidilen ülkedeki yaşam koşulları dikkate alındığında makul ve yeterli olduğu kaydedildi.
Muhasebe kayıtlarında ise personele bu tutarlar nakden ödenirken aynı seyahatlerde yenen yemeklerin ve içilen içeceklerin fişlerinin şirkete ibraz edilip gider yazıldığı görüldü. Bu kalemde 2020-2025 arası mükerrer ödeme 901.327,93 lira oldu.
Şirket cevabında, belediye şirketlerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında yer almaması nedeniyle görevlendirme ödemelerinin içeriğinin şirket yönetim organlarınca serbestçe belirlenebildiğini savundu. Sayıştay, bu yetkinin Türk Ticaret Kanunu'nun 369'uncu maddesindeki "tedbirli bir yönetici özeni" yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığını belirtti.
Yüz uçuş business class oldu, ek maliyet 800 bin lirayı aştı
Şirketin 2020-2025 yılları arasındaki uçak bileti ödemeleri toplam 4.749.330,20 lira. Bu tutarın içinde yer alan yaklaşık 100 adet uçuş, mevzuatın öngördüğü ekonomi sınıfı yerine iş sınıfında gerçekleştirildi. Rapora göre bu tercih nedeniyle 800.000 liranın üzerinde ek maliyet oluştu.
Denetçiler görevlendirme kayıtlarını inceledi. Belediye Başkanı, daire başkanları, şirket genel müdürü ve yardımcıları adına düzenlenen biletlerin bir kısmında, seyahatin şirket faaliyetiyle bağını kuracak görevlendirme onayı, toplantı daveti veya raporlama gibi belgelerin bulunmadığı anlaşıldı.
Şirket, ticari yapısı gereği Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgeleri'ne doğrudan tabi olmadığını ileri sürdü. Sayıştay bu argümanı reddetti ve üst sınıf tercihinden doğan fiyat farklarının ilgililerden tazmin veya tahsil edilmesinin hukuki bir zorunluluk olduğunu yazdı.
Kimin kaldığı belirsiz konaklamaya 2,3 milyon lira, acenteye yüzde 126 komisyon
Şirket 2020-2025 yılları arasında toplam 10.575.307,60 lira konaklama bedeli ödedi. Bu tutarın içindeki 100'den fazla işlemde fatura ve eklerinde konaklayan kişilerin isimleri yer almadı; faturalarda yalnızca "konaklama bedeli" ifadesi kullanıldı. Denetim sırasında sorulmasına rağmen şirket yetkililerinin de kim olduğunu açıklayamadığı bu isimsiz konaklamaların toplamı 2.304.117,05 liraya ulaştı.
Konaklama alımlarının yapılma biçimi ayrı bir bulgu oldu. 2023-2025 yılları arasındaki yurt içi ve yurt dışı konaklama hizmetleri, hiçbir ihale, doğrudan temin sözleşmesi veya protokol bulunmayan iki seyahat acentesi üzerinden alındı. Raporda üç örnek verildi: Otelin acenteye 219.885,28 lira fatura ettiği konaklama şirkete 288.341,84 lira, gerçek maliyeti 9.687 lira olan bir konaklama 20.543,56 lira, 24.014,12 liralık bir konaklama ise 54.385,83 lira olarak yansıtıldı. Son iki işlemdeki komisyon oranı yüzde 112 ve yüzde 126.
Tek bir acentenin bir yıl içindeki otel ödemesi 1.073.261,10 lira iken şirkete fatura ettiği tutar 1.514.882,72 lira oldu. İki acenteye 2023-2025 arasında sözleşmesiz olarak toplam 2.673.117,52 lira ödendi. Şirket, Eylül 2025 itibarıyla aracı acenteleri devreden çıkarıp otellerle doğrudan çalışmaya başladığını, faturalarda konaklayan kişi adı, giriş-çıkış tarihi ve oda numarasının yer almasını sağladığını bildirdi.
Kocaeli'de şartnameye memurun yurt dışı gezisi hükmü konuldu
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı raporundaki 5'inci bulgu, aynı sorunun farklı bir yöntemine işaret ediyor. Belediyenin rutin hizmet alımı ihalelerine ait teknik şartnamelere şu hüküm konuldu: "Masrafları yüklenici tarafından karşılanmak üzere en az iki, en çok beş belediye memur personeli yurt dışı teknik geziye götürülecektir."
Sayıştay, kamu görevlilerinin yurt içi ve yurt dışı geçici görevlendirmelerine ilişkin usul ve esasların 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nda ayrıntılı biçimde düzenlendiğini, mevzuatta hizmet alımı sözleşmelerine hüküm konularak memur personelin yurt dışına gönderilebileceğine dair herhangi bir düzenleme bulunmadığını belirtti. Belediye cevabında gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirdi.
Sayıştay tazmin ve mali sorumluluk tespiti istedi
Aldaş bulgularının tamamında Sayıştay, ileriye dönük idari tedbirlerin geçmiş dönem harcamalarını hukuka uygun hale getirmediğini vurguladı. Raporda, sözleşmesiz ödemelere onay veren harcama yetkilileri ile yöneticilerin mali sorumluluklarının tespiti ve oluşan kamu zararının tazmini istendi.
Denetçiler, şirketin cevabında "devam eden hukuki süreçler" bulunduğunun ve konunun yönetim kurulu ile genel kurul gündemine alınacağının bildirilmesini de kayda geçirdi. Sayıştay bu beyanı, söz konusu harcamaların adli ve idari mercilerce de tahkikata konu edildiğinin teyidi olarak değerlendirdi.