Anasayfa

AYM'den genelev kararı: 128. madde iptal edildi

Anayasa Mahkemesi, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesini oybirliğiyle iptal etti. Gerekçe: Fuhuş insan onuruyla bağdaşmıyor. Karar yürürlüğe girdi.

Haber Giriş : 2026-11-17T00:27, Son Güncelleme 2026-11-17T00:29

Anayasa Mahkemesi (AYM), 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesinin birinci fıkrasını iptal etti. Karar 16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alındı ve 17 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. Mahkeme, fıkranın birinci cümlesini Anayasa'nın 5 ve 17'nci maddelerine aykırı buldu. İkinci cümle ise uygulanma imkanı kalmadığı için iptal edildi.

İptal edilen hüküm

İptal edilen hüküm, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının müştereken bir yönetmelik çıkararak "umumi kadınlar ve evlerin" tabi olacağı hükümleri ve zührevi hastalıkların bulaşmasını önleyecek tedbirleri belirlemesini öngörüyordu. Maddenin ikinci cümlesi, umumi kadınlar, umumi evler ve benzeri mahallerin bu yönetmelikte tanımlanacağını düzenliyordu.

Kararın 26'ncı paragrafında, "Hukukumuzda devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağının itiraz konusu kural olduğu" belirtildi.

İtirazlar mühürleme davalarından geldi

Başvuruları Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3'üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3'üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi yaptı. Üç dosya da konut ve iş yerinin belirli sürelerle kapatılarak mühür altına alınmasına ilişkin işlemlerin iptali talebiyle açılan davalardan geldi.

Mahkemeler, uyguladıkları kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak iptali için başvurdu. AYM dosyaları birleştirerek karara bağladı.

"Fuhuş insan onuruyla bağdaşmıyor"

Kararda, fuhşun insan onuruyla bağdaşmadığının günümüzde kabul edildiği belirtildi. Mahkeme, Birleşmiş Milletler İnsan Ticaretinin ve İnsanların Fuhuş Yoluyla Sömürülmesinin Yasaklanması Sözleşmesi'nin başlangıç kısmına atıf yaparak, demokratik ülkelerin fuhşu meslek edinmiş yetişkinleri cezalandırmaktan vazgeçtiğini, fuhşa aracılık edenler ile cinsel ilişki satın alanları cezalandırma yoluna gittiğini aktardı.

Kararda, fuhşun yasal çerçeveye oturtularak devletin gözetim ve denetimi altında yaptırılmasının kamu güvenliği ve sağlığının korunması amacına dayansa da bu durumun fuhşu insan onuruyla bağdaşır hale getirmediği vurgulandı. Devletin bu konudaki asli görevinin, bireyleri fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldıracak sosyal politikaları hayata geçirmek ve fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle mücadele etmek olduğu belirtildi.

Mahkeme, bireyin çaresizliğinden veya ekonomik zorluklarından yararlanılarak bedensel bütünlüğünün metalaştırıldığı bir alanı düzenlemenin, insan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet kazandırılması anlamına geldiği sonucuna vardı.

Rıza tartışması

Kararda, fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, ancak yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının korunabilen bir değer olup olmadığının tartışmalı olduğu kaydedildi. Mahkeme, kişinin bedeni üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmasının bu yetkiyi sınırsız kullanabileceği anlamına gelmediğini belirtti.

Sosyal ve ekonomik koşullar, istismara uğrama veya insan ticareti amacıyla ikna edilme gibi sebeplerle yapılan fuhuşta bireylerin rızalarının özgür olduğundan söz edilmesinin güç olduğu ifade edildi. Kararda ayrıca bu şekilde yapılan fiillerin meslek sayılmasının insan haysiyetiyle bağdaşmayacağı belirtildi.

Erteleme kararı alınmadı

Mahkeme, iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırmadı. Anayasa'nın 153'üncü maddesine göre iptal edilen kanun hükümleri, kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkıyor.

Aynı madde, Mahkeme'nin gereken hallerde yürürlük tarihini bir yılı geçmemek üzere ileri bir tarihe bırakabileceğini düzenliyor. Bu kararda böyle bir süre tanınmadığı için Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne doğan boşluğu doldurması için bir süre verilmiş olmuyor. Kararda, halihazırda faaliyet gösteren yerlerin durumuna ilişkin bir belirleme yer almıyor.

AYM'nin Genelev kararı

Memurlar.Net - Özel