Lavanta yağı kapsülü depresyonda sertraline yakın etki gösterdi
Almanya ve Polonya'da 498 hastayla yapılan çalışmada, lavanta yağından üretilen silexan hafif-orta depresyonda plaseboya üstün geldi ve sertraline benzer etki gösterdi.
Lavanta çiçeklerinden elde edilen ve ağızdan kapsül olarak alınan silexan adlı preparatın, hafif ve orta şiddetteki majör depresif bozuklukta klinik açıdan anlamlı antidepresan etki gösterdiği açıklandı. Avrupa Psikiyatri ve Klinik Nörobilim Arşivi (European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience) dergisinde yayımlanan çalışmada, 8 haftalık tedavinin sonunda silexan alan hastalar plasebo grubuna göre belirgin şekilde daha fazla iyileşti. Preparatın etkisi, yaygın kullanılan antidepresan sertralinin etkisine yakın bulundu.
Silexan nedir?
Silexan, Lavandula angustifolia türü lavantanın çiçeklerinden buhar damıtma yoluyla elde edilen ve Avrupa Farmakopesindeki lavanta yağı standartlarına uygun olarak üretilen özel bir uçucu yağ preparatı. Ürün, kaygı bozukluklarının tedavisinde ilaç olarak ruhsatlı bulunuyor.
Preparatın kaygı bozukluklarındaki etkisi daha önce birçok kontrollü çalışmada gösterilmişti. LEAD adı verilen yeni çalışma ise silexanın doğrudan majör depresyon hastalarında plasebo ve referans ilaç kontrollü olarak test edildiği ilk araştırma oldu.
Araştırma nasıl yapıldı?
Çalışma, Ekim 2020 ile Nisan 2023 arasında Almanya ve Polonya'daki 53 muayenehanede yürütüldü. 500 hasta randomize edildi, 498'i tedavi aldı ve 446'sı çalışmayı planlandığı gibi tamamladı.
Hastalar rastgele üç gruba ayrıldı: günde 80 miligram silexan, günde 50 miligram sertralin ya da plasebo. Çalışma çift kör yürütüldü; ne hastalar ne de araştırmacılar kimin hangi tedaviyi aldığını biliyordu. Lavanta kokusunun körlüğü bozmaması için plasebo kapsüllere de çok az miktarda lavanta yağı eklendi.
Depresyon şiddeti, Montgomery-Asberg Depresyon Derecelendirme Ölçeği (MADRS) ile ölçüldü. Çalışmaya ölçekte 19-34 puan arasında, yani hafif ya da orta şiddette depresyonu olan hastalar alındı.
Hangi sonuçlar elde edildi?
8 haftanın sonunda silexan, depresyon puanındaki düşüşte plasebodan 2,17 puan daha üstün çıktı. Sertralin de plaseboya karşı anlamlı üstünlük gösterdi. Klinik literatürde bu ölçekte 2 puanlık fark, klinik açıdan anlamlı kabul ediliyor.
Tedaviye yanıt oranları da benzer tablo çizdi. Silexan grubunda hastaların yüzde 53,5'inde, sertralin grubunda yüzde 54'ünde depresyon puanı en az yarı yarıya azaldı; plasebo grubunda bu oran yüzde 41,5'te kaldı. Hastalığın tamamen gerilediği kabul edilen remisyon oranı silexanda yüzde 44,4, sertralinde yüzde 45,2, plaseboda yüzde 32,6 oldu.
Silexan, iş, sosyal yaşam ve aile sorumlulukları gibi günlük işlevsellik alanlarında da plaseboya göre iyileşme sağladı. Sertralin grubunda ise bu alanlarda plaseboya göre anlamlı bir iyileşme gözlenmedi.
Hangi belirtilerde iyileşme sağlandı?
Aynı çalışmanın verileriyle yapılan ve ayrıca yayımlanan önceden planlı bir analizde, depresyon ölçeğindeki belirtiler tek tek incelendi. Silexan, ölçekteki 9 belirtinin 5'inde plaseboya üstün geldi: gözlenen üzüntü, ifade edilen üzüntü, iştah azalması, konsantrasyon güçlüğü ve yorgunluk-bitkinlik.
Araştırmacılar, silexanın belirti düzeyindeki klinik profilinin sertraline benzediğini ve depresyonun temel belirtileri olan çökkün duygudurum, zevk alamama ve enerji kaybında iyileşme sağladığını bildirdi.
Yan etkileri neler?
Silexan grubunda en sık görülen yan etki geğirme oldu ve hastaların yüzde 16,5'inde bildirildi. Sertralin grubunda ise baş ağrısı, bulantı ve ishal öne çıktı. Araştırmacılar, geğirmenin hafif ve geçici olduğunu, kapsülün bir bardak suyla ya da yemekten hemen önce alınmasıyla azaltılabileceğini belirtti.
Çalışmanın sınırlılıkları neler?
Çalışmaya ağır depresyon hastaları ve intihar düşüncesi bildiren kişiler alınmadı. Bu nedenle sonuçlar yalnızca hafif ve orta şiddetteki depresyon için geçerli.
Araştırmacılar, hem silexan hem sertralin için ölçülen etkinin, farklı antidepresanlara ilişkin meta-analizlerde bildirilen ortalamanın biraz altında kaldığını da kabul etti. Hastaların öz bildirimine dayanan iki depresyon ölçeğinde de silexan lehine görülen iyileşme istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşmadı.
Uzmanlar, piyasada aromaterapi amacıyla satılan lavanta yağlarının bu ilaçla aynı ürün olmadığına ve yutulmak için üretilmediğine dikkat çekiyor. Depresyon belirtileri yaşayanların herhangi bir tedaviye başlamadan ya da kullandığı ilacı bırakmadan önce mutlaka hekime danışması gerekiyor.