Geçen yıl komisyonda yaptığı sunumda özellikle Türkiye'nin ayaklarındaki terör prangalarından kurtulması için yapılacak çalışmalarla parlamenter diplomasi faaliyetleriyle ilgili konuların öne çıktığını hatırlatan Kurtulmuş, 5 Ağustos 2025'te Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarına başladıklarını, 21 toplantı sonunda Komisyon'a katılan 50 milletvekilinden 47'sinin oyuyla Komisyon raporunun kabul edildiğini anlattı.
"Terörsüz Türkiye sadece bir siyasi slogan, bir temenni değil, Türkiye'nin bundan sonraki süreçte güçlü bir ülke olarak yoluna devam edebilmesi için de önemli bir hedeftir" diyen Kurtulmuş, bu hedef çerçevesinde ciddi mesafeler alındığını vurguladı.
Uluslararası alanda çatışma çözümlerinde "Türkiye modeli" olarak anılacak bu modelin bütün çevrelerce takdirle izlendiğine dikkati çeken Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye'nin tesis edilmesiyle, eskilerin tabiriyle mütemmim cüzü olan, terörsüz bölgenin de inşa edilmesi için çalışmalar gerçekleştirilecektir." diye konuştu.
Suriye'de terör örgütü YPG/PYD'nin merkezi hükümete entegrasyon süreci ile Irak'ta terör örgütünün Sincar'daki uzantılarının kendini feshettiğini ilan ederek resmi kuvvetlerle entegre olmasını olumlu karşıladıklarını belirten Kurtulmuş, süreç kapsamında Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un 467 milletvekilinin oyuyla kabul edilmesinin Türkiye demokrasisi bakımından tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Kurtulmuş, şöyle konuştu:
"Bütün siyasi partilere, milletvekili arkadaşlarımıza bu süreçte vermiş oldukları destek dolayısıyla çok teşekkür ediyorum. 7595 sayılı bu yasanın gerekleri bir bir uygulanmaya başlamıştır. Bunların başında Cumhurbaşkanı Yardımcısı'nın başkanlığında ilgili bakanlıkların ve üst kurum yöneticilerinin katıldığı bir kurul görevine başlamış ve çalışmalarını sürdürecektir. Şimdi biz de yine bu yasanın 7. maddesinin 5. fıkrası gereği Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde sürecin izlenmesine ilişkin partilerin katılımıyla bir izleme komisyonunu en kısa süre içerisinde kuracağız. Bu konuyla ilgili partilerle müzakerelerimizi yapıyoruz. Meclis'te grubu olan bütün siyasi partilerle bu konudaki görüşlerini almak üzere müzakerelerimizi sürdüreceğiz.
Meclis'teki izleme komisyonunun üç temel görevi olacaktır. Bunlardan birisi kanunun tatbikini yakından takip etmek, ikincisi terör örgütünün silahsızlanma ve feshiyle ilgili bütün süreci izlemek, karar, dosya bazlı kararların da takip edilmesini hukuk ölçüsü içerisinde temin etmek ve eğer ihtiyaç duyulursa yeni birtakım yasal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi için de çalışmalarını sürdürmek. Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığındaki kurul ile Meclis'teki izleme komisyonu ve diğer devlet kurumları yakın işbirliği içerisinde olacaktır."
İzleme komisyonunun önemine dikkati çeken Kurtulmuş, "Dünyadaki bütün çatışma çözümlerinde örgütlerle devlet arasındaki süreci takip eden ya başka bir devlet ya da başka uluslararası kuruluşlar vardır. Biz başından itibaren şunu söyledik: Burada 'Türkiye modeli' dediğimiz bu modelde böyle bir şey olmayacak. Bir üçüncü göze ihtiyaç yok. Üçüncü göz de birinci göz de TBMM olacak, TBMM'de temsil edilen siyasi partiler ve milletin iradesi olacak. Dolayısıyla bu sürecin de çok kısa bir süre içerisinde tamamlanmasını ümit ediyoruz. Süreç başarıyla ve hakikaten fevkalade üstün bir koordinasyonla rotasında devam ediyor. Ümit ederim ki artık Türkiye'nin başına bela olmuş, ayaklarına pranga olarak vurulmuş bu terörden Türkiye ilanihaye kurtulacaktır." diye konuştu.
- Parlamenter diplomasi faaliyetleri
Parlamenter diplomasi faaliyetlerine ilişkin de bilgiler veren Kurtulmuş, TBMM'nin, dünya parlamentoları arasında parlamenter diplomasiyi en iyi kullanan parlamentoların başında geldiğini vurguladı.
Kurtulmuş, TBMM'nin, dostluk grupları ve uluslararası asamblelerdeki Türk grubuyla her platformda temsil edildiğini belirterek, "Türkiye her platformda sesini dile getirmekte her platformda güçlü bir şekilde yer almaktadır." dedi.
Türkiye'nin çok sayıda uluslararası zirveye ve toplantıya da ev sahipliği yaptığını hatırlatan Kurtulmuş, şunları söyledi:
"Bu yıl nisanda İstanbul'da gerçekleştirdiğimiz Parlamentolar Arası Birlik'in 152. Genel Kurulu 30 yıl aradan sonra TBMM'nin ev sahipliğinde gerçekleşti. Şimdiye kadarki bütün toplantılardan çok daha yüksek, rekor bir katılımla 157 ülkeden temsilci geldi, 80'e yakın meclis başkanı ve 2 bin 700'ün üzerinde parlamenter ve heyet üyesi bu toplantıda yerini aldı. Türkiye için, TBMM için iftiharla gerçekleştirdiğimiz önemli bir uluslararası organizasyondu. Yine bu yıl içerisinde 28 Haziran'da İstanbul'da NATO Parlamenter Zirvesi'ni gerçekleştirdik. İlki Washington'da, ikincisi Brüksel'de gerçekleştirilen bu toplantı da TBMM açısından fevkalade değerli, fevkalade önemli bir parlamenter diplomasi faaliyeti olarak yerini almış oldu."
Kurtulmuş, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Meclis'in 2027 yılı bütçesine ilişkin sunumunda, 28. Yasama Dönemi'nde TBMM Başkanlığına 4 bin 3 kanun teklifi sunulduğunu, Genel Kurul gündemine alınan 264 tekliften 142'sinin kanunlaştığını bildirdi.
Uluslararası anlaşmaların uygun bulunduğuna dair 89 kanun teklifi için inceleme raporu hazırlandığını söyleyen Kurtulmuş, ayrıca 2 bin 408 teklif hakkında da 72 inceleme raporu düzenlediğini ifade etti.
Kurtulmuş, TBMM'nin en yoğun çalışan parlamentoların başında geldiğine işaret ederek, "Dönem boyunca TBMM Genel Kurulunda 380 birleşim ve 1803 oturum gerçekleştirilmiş, toplantılar yaklaşık 2 bin 911 saat sürmüş ve 104 bin sayfayı geçen tutanak hazırlanmıştır. Ayrıca ilgili komisyonlardaki görüşmelerle birlikte 94 bin 261 sayfa da kayıt oluşturulmuştur. Diğer tutanak hizmetleriyle birlikte bu dönemde Meclis'imizin tutanakları yaklaşık 211 bini aşkın sayfaya ulaşmıştır." diye konuştu.
Ortak bildiriler ve Başkanlık tezkereleri yoluyla milli tutumun da kayda geçirildiğini belirten Kurtulmuş, bu dönem Meclis'teki 15 ortak bildiriden 9'unun İsrail'in Gazze'de sürdürdüğü soykırım ve bölge ülkelerine yönelik saldırganlığıyla ilgili olduğunu vurguladı, ayrıca çeşitli konularda TBMM'nin 142 karara imza attığını da kaydetti.
Kurtulmuş, yasama dokunulmazlıkları bakımından 692'si önceki dönemden kalma 1096 dosyanın komisyonda beklediğini ifade etti.
Yazılı soru önergeleri konusunda Yürütme'ye yılda 2 kez yazı yazarak, 6 ayda bir taleplerini tekrarladıklarını, verilen soru önergelerine zamanında ve muhtevası yeterli bir cevap verilmesi konusunda uyarılarda bulunduklarını kaydeden Kurtulmuş, şöyle devam etti:
"Bütün bu uyarılarla birlikte bu dönemde 51 bin 125 önergenin 35 bin 628'i cevaplandırılmış. Böylece cevaplandırma bakımından biraz daha iyi bir noktaya geldiğimizi söyleyebilirim. Yine Başkanlığımıza verilen 302 soru önergesinden 298'i süresi içerisinde cevaplanmıştır. 3 soru önergesi ise cevaplandırma süreci içerisindedir. 65 Meclis araştırma önergesi ile toplam 11 araştırma komisyonu kurulmuş, 9 komisyonun çalışmaları tamamlanarak raporları basılmış ve sizlere dağıtılmıştır."
- "Fevkalade değerli ve önemli bir çalışma oldu"
Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında kurulan TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun, Meclis'in bu dönemdeki en önemli komisyon faaliyetlerinden birisi olduğunu vurgulayarak, komisyon toplantıları kapsamında çeşitli kurum, kuruluş, vakıf ve kesimlerden yaklaşık 137 kurumun davet edildiğini ve burada görüşlerini dile getirdiğini aktardı.
Komisyon üyesi milletvekillerine ve destek veren tüm siyasi partilere çalışmalarından ve desteklerinden dolayı teşekkür eden Kurtulmuş, "Üstün bir demokrasi örneği verilerek, hiç kimsenin söylediği sözün üzerine tartışma açılmadan herkes sözünü söyledi, tutanaklar tutuldu, ondan sonra da müzakerelerle raporlar hazırlandı. Bu, gerçekten Türkiye demokrasisinin çözüm üretme kapasitesini göstermesi bakımından da bizim için fevkalade değerli ve önemli bir çalışma oldu." değerlendirmelerinde bulundu.
TBMM'nin 12 asamblenin asli, 3 asamblenin de gözlemci üyesi olduğunu hatırlatan Kurtulmuş, dostluk grubu kurulan ülke sayısının 147'ye ulaştığını bildirdi.
Kurtulmuş, 4. Yasama Yılı'nın başlangıcından bu yana 6 ülkeyi ziyaret ettiğini, 13 uluslararası toplantıya katıldığını, 9'u devlet başkanı, 65'i meclis ve senato başkanı düzeyinde 117 muhatabıyla ikili görüşme gerçekleştirdiğini, bunun yanı sıra 10 meclis başkanını da TBMM'de ağırladığını anlattı.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) düzenleneceğine dikkati çeken Kurtulmuş, bu kapsamda 16 Kasım'da Parlamentolar Arası Birlik ev sahipliğinde uluslararası bir parlamenter zirveyi organize edeceklerini de kaydetti.
TBMM'nin, Filistin davasına destek veren en duyarlı parlamentoların başında geldiğinin altını çizen Kurtulmuş, sözlerini şöyle sürdürdü:
"18 Nisan 2025'te başlattığımız Filistin'i Destekleyen Parlamentolar Grubu'nun yanı sıra zaman zaman TBMM'de Filistin meselesiyle ilgili kararlar onaylanmıştır. Bunlardan ikisini bu yasama yılı içerisinde gerçekleştirdik. İnsani yardım faaliyetleri yapan filoya karşı saldırılar hakkında 8 Ekim 2025'te ve 30 Nisan 2026'da aldığımız Başkanlık kararları TBMM'de ittifakla kabul edilmiştir. Bundan dolayı da bütün parti gruplarına yürekten teşekkür ediyorum."
TBMM Başkanı Kurtulmuş, 1 Ekim 2025'ten bu yana TBMM yerleşkesini 428 bin 250 kişinin ziyaret ettiğini ve 71 bini aşkın ziyaretçiye de rehberlik hizmeti verildiğini aktararak, TBMM kapılarının halka açık olmasını önemsediklerini dile getirdi.
"Dijital Parlamento" ve "Kağıtsız Parlamento" çalışmaları hakkında bilgi veren Kurtulmuş, bu kapsamda komisyon raporlarının baskı sayısını 805'ten 205'e indirdiklerini bildirdi.
Kurtulmuş, tasarruf çalışmaları kapsamında 2023'ten bu yana 2 milyon 500 bin kilovatsaat elektrik, 300 bin metreküp doğal gaz ve 20 bin ton su tasarrufu sağlandığını anlattı.
Florya Atatürk Deniz Köşkü'nün ciddi bir restorasyona ihtiyaç duyduğunu söyleyen Kurtulmuş, konuyla ilgili süreçlerin tamamlandığını ve restorasyon çalışmalarına en kısa sürede başlayacağını dile getirdi.
- "Önümüzdeki dönemin hizmetlerini mali imkanlarla uyumlu biçimde planlamayı sürdüreceğiz"
TBMM Başkanı Kurtulmuş, 2025 yılı kesin hesabı, devam eden yılın harcamaları ve 2027-2029 dönemi mali tekliflerine ilişkin şunları kaydetti:
"Harcamaların mevzuata uygunluğu kadar hizmetin gerektirdiği ölçüde yapılmasını öncelediğimizi ifade etmek isterim. İhtiyacın doğru tespiti, alımların dikkatle planlanması ve sonuçların takip edilmesi TBMM Başkanlığının idari mesuliyetinin bir parçasıdır. 2025 yılı başlangıç ödeneğimiz 17 milyar 817 milyon 190 bin liraydı. Yıl içindeki revizyonlarla tutar 15 milyar 685 milyon 238 bin liraya indirilmiş, harcama toplamı 15 milyar 464 milyon 925 bin 337 lira 6 kuruş olmuş, kullanım oranı da yüzde 98,6 gerçekleştirilmiştir.
Sayıştay tarafından görevlendirilen uzman denetçilerin hazırladığı dış denetim raporunda, kayıtlarla ödeme belgelerinin uyumlu olduğu belirtilmiştir. Kesin hesap cetvellerinin belgelere dayandığı ve ödenek üstü harcama yapılmadığı kaydedilmiştir. Hatta diyebilirim ki bu yıl ödenek altı harcama yaptık. Mali işlemlerin usulüne uygun yapıldığı ifade edilmiş, bulgu veya tenkide yer verilmemiştir. Aynı özeni önümüzdeki dönemde de sürdüreceğimizi ifade etmek isterim."
2026 yılı ödeneğinin 27 milyar 235 milyon 264 bin lira olarak kanunlaştığını, revizyonlarla 26 milyar 817 milyon 506 bin lira olarak gerçekleştiğini ifade eden Kurtulmuş, "Sunuşa esas veriler itibarıyla yaklaşık 19,2 milyar lira, diğer ifadeyle yüzde 72'lik bölüm harcanmıştır. Yıl sonunda ayrılan kaynağın tamamına yakınının kullanılacağını öngörmekteyiz." ifadelerini kullandı.
Kurtulmuş, 2027 yılı için teklif ettikleri toplam tutarın 33 milyar 787 milyon 913 bin lira olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
"Stratejik Plan'daki amaçlar doğrultusunda hizmetleri önceliklendirdik. Kaynak kullanımında verimliliği ve tasarruf tedbirlerini esas aldık. Toplamın yüzde 92,5'i cari, sadece yüzde 7,5'i yatırım giderlerinden oluşmaktadır. Ekonomik dağılımda personel giderlerinin payı yüzde 57,4, sosyal güvenlik devlet primi giderlerinin payı yüzde 6,6'dır. Mal ve hizmet alımları yüzde 9,5, cari transferler yüzde 19,1 oranındadır. Sermaye giderleriyle sermaye transferlerinin toplam payı yüzde 7,5'tir. Personel, sosyal güvenlik ve tedavi giderleriyle birlikte değerlendirildiğinde toplam ödeneğin yüzde 74,8'ini oluşturmaktadır. Ödeneklerimizin 4'te 3'ü personel giderlerine ve onunla ilgili harcamalara gitmektedir."
Kanuni yükümlülükleri çerçevesinde Kamu Denetçiliği Kurumuna Hazine yardımı olarak 637 milyon 234 bin lira ayrıldığını bildiren Kurtulmuş, "Toplam içindeki payı yüzde 1,9'dur. Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna ayrılan Hazine yardımı 2 milyar 350 milyon lira, payı ise yüzde 7'dir. 2027 yılı teklifimiz, 2026 başlangıç ödeneğine göre yüzde 24,1 artış göstermektedir. Anılan iki kurumun payları hariç tutulduğunda, önceki yılın 25 milyar 181 milyon 551 bin liralık başlangıç tutarına karşılık 30 milyar 800 milyon 679 bin lira teklif ediyoruz. Karşılaştırılabilir artış oranı yüzde 22,3'tür." diye konuştu.
Kurtulmuş, ödeneklerin hangi hizmetlere ait olduğunu açık biçimde göstermek için ayrıma özellikle dikkati çekmek istediğini dile getirerek, "Orta Vadeli Program büyüklükleri esas alındığında, 41 genel bütçeli idare arasında 26'ncı sıradayız. Çok yıllı hazırlık çerçevesinde 2028 yılı için 36 milyar 785 milyon 564 bin lira, 2029 yılı için 39 milyar 863 milyon 954 bin lira öngörülmüştür. Önümüzdeki dönemin hizmetlerini mali imkanlarla uyumlu biçimde planlamayı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.
Sunduğu teklifin değerlendirilmesinde görüş ve tenkitleri dikkatle dinleyeceklerini belirten Kurtulmuş, "Milletimizin bizden beklediği ciddiyetin farkındayız. Kardeşlik iradesini hukukla, demokratik katılımı açık usullerle ve kamu hizmetini mali disiplinle güçlendirmeyi sürdüreceğiz. Uzlaşabildiğimiz konularda vakit kaybetmeden ilerlerken ihtilaflarımızı saygı içinde kabul ederek onlardan da istifade etmeye çalışacağız. Emanete sadakatimizi gösterecek, aldığımız kararların ve yürüttüğümüz hizmetlerin hesabını vermeye her şart altında devam edeceğiz." değerlendirmelerinde bulundu.