2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programına göre sosyal yardımlardan yararlanan hane sayısı 2025'te 3 milyon 991 bin 766'ya geriledi. Bu sayı 2023'te 4 milyon 989 bin 456, 2024'te 4 milyon 574 bin 684'tü; iki yılda yaklaşık 1 milyon hane azaldı. Aynı dönemde sosyal yardım harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı yüzde 1,06'dan yüzde 0,84'e düştü. Program, 27 Ekim 2026 tarihli mükerrer Resmi Gazete'de yayımlandı.
Sosyal yardım alan hane sayısı ne kadar azaldı?
Verileri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından alan programdaki tabloya göre sosyal yardım alan hane sayısı 2025'te bir önceki yıla göre 582 bin 918 azaldı. 2023'e göre düşüş 997 bin 690 hane.
Bakanlığın faaliyet raporlarına dayanan verilere göre sosyal yardım alan hane sayısı salgın döneminde, 2020'de 6 milyon 631 bine çıkmış, sonraki yıllarda gerilemişti. Program, hane sayısındaki düşüşün nedenine ilişkin bir açıklama içermiyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düşüşe ilişkin bir soru önergesine verdiği yanıtta sosyal yardım programlarında herhangi bir tasarruf tedbiri bulunmadığını, mevzuattaki şartları taşıyan vatandaşlara bu şartları taşıdıkları sürece yardım verilmeye devam edildiğini belirtmişti.
Hangi yardımlarda düşüş var?
Programdaki tabloya göre 2024'ten 2025'e yardımı alan kişi ya da hane sayısı birçok kalemde azaldı:
- Primi devlet tarafından ödenen genel sağlık sigortalısı sayısı 9 milyon 444 bin 458'den 8 milyon 217 bin 937'ye indi.
- Yaşlı ve engelli aylığı alan sayısı 1 milyon 503 bin 87'den 1 milyon 475 bin 611'e geriledi.
- Evde bakım yardımı alan sayısı 542 bin 619'dan 516 bin 720'ye düştü.
- Kömür yardımı verilen hane sayısı 1 milyon 579 bin 863'ten 1 milyon 283 bin 784'e geriledi.
Buna karşılık Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün (KYGM) ihtiyaç sahibi yükseköğretim öğrencilerine verdiği burstan yararlanan sayısı 635 bin 585'ten 844 bin 937'ye yükseldi.
Sosyal yardım harcamaları enflasyonun gerisinde mi kaldı?
Programa göre kamu kurumlarının toplam sosyal yardım harcaması 2024'te 451,1 milyar TL, 2025'te 533,5 milyar TL oldu. Harcamalardaki nominal artış yüzde 18,3. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2025'te yıllık ortalama enflasyon yüzde 34,88'di.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına (SYDV) aktarılan kaynak ise nominal olarak da azaldı. Vakıflar aracılığıyla verilen yardımlara aktarılan tutar 2024'te 106,8 milyar TL iken 2025'te 87,3 milyar TL'ye indi.
Program, "2008 yılında yüzde 1,02 olan sosyal yardım harcamalarının GSYH'ya oranı 2025 yılında yüzde 0,84 seviyesinde gerçekleşmiştir" ifadesine yer veriyor.
GETAD nedir, ne zaman başlayacak?
Programda yeni bir sistemin adı da geçiyor. Mevcut durum bölümünde "Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Programı (GETAD)'na ilişkin mevzuat hazırlıkları ve GETAD Programının sistemsel geliştirmelerine ilişkin program iş kuralları yazılım geliştirme çalışmaları yürütülmüştür" deniyor. GETAD, 2026 Yıllık Programında yer almıyordu.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2026 bütçesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulundaki görüşmelerinde GETAD'ı açıklamıştı. Anadolu Ajansının (AA) aktardığına göre sistemle geliri belirlenecek eşiğin altında kalan hanelere kira, gıda ve ısınma desteği verilmesi, pilot uygulamanın birkaç ilde mahalle bazında başlatılması ve 2027'de ülke geneline yayılması planlanıyordu.
Yıllık Programda ise pilot uygulamanın başladığına ya da GETAD'ın 2027'de ülke geneline yayılacağına ilişkin bir ifade yok. Gelir eşiği ve destek tutarları da kamuoyuyla paylaşılmadı.
Asgari gelir garantisi için ne öngörülüyor?
Programdaki Tedbir 771.2'ye göre sosyal yardım sistemi "işgücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda, aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde" yeniden kurgulanacak.
Tedbirin 2027 faaliyeti, "Sosyal yardım programları bütünleşik bir yapıda aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yürütülecektir" olarak yazıldı. 2026 programında aynı tedbir kapsamında yalnızca teknik altyapı, analiz, raporlama ve mevzuat çalışmaları öngörülüyordu.
Programa göre sosyal yardım projeksiyonları, 2026 Ocak ayındaki asgari ücret artışı yansıtılarak yeniden hesaplandı. Düzenli sosyal yardım alan ve işe giren kişilerin işveren sigorta primlerinin karşılanması da 2027 tedbirleri arasında.
Yoksulluk oranı ne durumda?
Programdaki TÜİK verilerine göre göreli yoksulluk oranı 2024'te yüzde 21,2 iken 2025'te yüzde 20,6'ya indi. Göreli yoksulluk, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir gelirinin medyan değerinin yüzde 60'ı yoksulluk sınırı alınarak hesaplanıyor.
En zengin yüzde 20'nin gelirinin en yoksul yüzde 20'nin gelirine oranı 7,7'den 7,5'e, gelir dağılımındaki eşitsizliği gösteren Gini katsayısı 0,413'ten 0,410'a geriledi. Program, 2027 için göreli yoksulluk oranını yüzde 19,8 olarak hedefliyor.