Mimar Sinan'ın Depreme Karşı Geliştirdiği 5 Dahice Yöntem!

Tarihin en büyük mimarlık dehası Mimar Sinan, yüzyıllar öncesinden günümüze kadar ulaşan modern mühendisliğine meydan okumaya devam ediyor. İşte Sinan'ın dünyayı hayrete düşüren depreme karşı geliştirdiği 5 dahiyane yöntem...

1. REJİT ZEMİN SIKIŞTIRMA
Mimar Sinan, Süleymaniye Camii'nin inşasına başlamadan önce zemin mühendisliğinde çığır açacak bir yönteme başvurdu. Yumuşak toprağı derinlemesine kazarak sağlam kaya tabakasına ulaştı. Ardından zemine 30 bine yakın devasa kazık çaktırarak üzerine tonlarca ağırlıkta bloklar yerleştirdi. İnşaat başlamadan 2 yıl boyunca toprağa binanın yapacağı basıncın tam 2 katı basınç uyguladı.

Zemin bu şekilde daha fazla sıkıştıktan sonra temel attı. Aynı prensip, günümüzde Dubai'deki Burj Al Arab gibi ultra modern yapılarda da uygulandığı biliniyor.

2. HACIYATMAZ SİSTEMİ (PİRAMİDEL KADEMELİ TEMEL)Büyük deha, yapıların sarsıntı anında devrilmesini önlemek amacıyla temelleri yukarıya doğru kademeli olarak daralan bir piramit formunda tasarladı. Geniş bir harç tabakasının üzerine ızgara sistemler kurarak temeli dayanıklı hale getirdi.

Bu basamaklı tasarım, deprem dalgaları alttan vurduğunda binanın adeta bir hacıyatmaz gibi hareket etmesini sağlıyor. Sarsıntı enerjisi tabanda dağıtıldığı için yapı yıkılmak yerine esneyerek orijinal statik konumuna geri dönüyor.

3. KURŞUNLU VE TELLİ EKLEM YÖNTEMİKlasik taş işçiliğini, yapısal bir devrime dönüştüren Sinan, blokların birleştiği yüzeylere özel delikler açtırdı. Bu deliklerin içerisine demir kenetler ve teller yerleştirerek üzerlerini eritilmiş kurşunla kapladı.

"Elastik eklem teknolojisi" olarak adlandırılan bu sistem sayesinde, deprem anında taşlar milimetrik düzeyde hareket ederek sismik enerjiyi emer.

Günümüzde Japonya başta olmak üzere deprem ülkelerinde modern binaların altına yerleştirilen yaylı sismik izolatör sistemlerinin atası, Koca Sinan'ın 500 yıl önce bloklar arasına gizlediği bu kurşun kenetli mekanizmadır.

4. AKILLI STATİK DAĞILIM YÖNTEMİ
4 adet devasa fil ayağı sütununun yedişer metre arkasına ağırlık kuleleri yaptı ve bunları ana kolonlara bağladı. Yükün yarısını bu kolonlara, diğer yarısını ise 1 metre kalınlığındaki dış duvarlara aktardı.

Bu zekice tasarım, mimarlık tarihinde yığma inşaat sisteminden iskelet inşaat sistemine geçişin ilk örneği oluyor.

5. ESNEK VE KÜKÜRTLÜ ÖZEL HARÇ (HOROSAN HARCI)Mimar Sinan, o dönemde yaygın olarak kullanılan Horasan harcını kendi formülüyle zenginleştirdi. Harca devekuşu yumurtasını akını, soğan, peynir gibi maddeler ekleyerek hem elastikiyet hem de dayanıklılık kazandırdı.

Baskı altında sertleşen, sallantı anında ise esneyen bu dahi karışım, klasik harçlardan iki kat daha dayanıklı bir bağlayıcı oluşturdu.